Meme mastiti, meme dokusunun akut veya kronik enfeksiyöz ya da non-enfeksiyöz inflamasyonudur. İlerlediğinde meme apsesi (lokalize pürülan koleksiyon) gelişebilir. En sık laktasyonel dönemde görülür (laktasyonel mastit — tüm laktasyonel kadınların %2-10'u); non-laktasyonel mastit ise periareolar (periduktual mastit / zuska hastalığı), granülomatöz mastit ve idiopatik formları içerir. Laktasyonel mastit tipik olarak Staphylococcus aureus kaynaklıdır ve süt stazı zemininde gelişir. Non-laktasyonel periduktual mastit ise sigara ile güçlü ilişkilidir. Görüntülemede skin thickening, difüz ödem ve apselerde rim kontrastlanma karakteristiktir. İnflamatuar meme kanseri ile ayırıcı tanısı kritik öneme sahiptir.
Yaş Aralığı
25-50
En Sık Yaş
35
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Nadir Değil
Laktasyonel mastit, süt kanallarında staz (yetersiz meme boşaltımı, meme başı çatlakları) zemininde bakteriyel invazyonla başlar. Staphylococcus aureus en sık etkendir; meme başı çatlaklarından retrograd olarak duktus sistemine girer. Bakteri invazyonu, nötrofil ve makrofaj infiltrasyonunu tetikler → akut inflamatuar yanıt → doku ödemi, hiperemi ve lokal sıcaklık artışı. Vasküler permeabilite artışı (histamin, bradikinin, prostaglandinler), ultrasonografide dermal ve subdermal ödem olarak yansır ve difüzyon ağırlıklı MR'da kısıtlı difüzyon oluşturur (artmış hücre yoğunluğu ve protein içeriği). İnflamasyon lokalize olduğunda, nötrofil ve bakteri birikimi fibröz kapsülle çevrili apse oluşturur. Apse kapsülünün neovaskülarizasyonu, kontrastlı MR'da karakteristik rim (halka) kontrastlanmaya neden olur — gadolinium kapsüldeki yeni oluşan, geçirgen damarlara girerek T1 sinyalini artırır. Apse merkezinde nekrotik debris ve pü birikimi, T2'de yüksek sinyal ve DWI'da belirgin kısıtlı difüzyon gösterir (viskoz içerik nedeniyle su moleküllerinin hareketi kısıtlanır). Non-laktasyonel periduktual mastitte duktus ektazisi ve keratin tıkacı, periduktual inflamasyonu tetikler; sigaradaki toksik maddeler duktus epiteline doğrudan hasar verir.
Kontrastlı MR'da kalın rim kontrastlanma gösteren koleksiyon ile DWI'da aynı koleksiyonda belirgin kısıtlı difüzyon kombinasyonu, meme apsesinin en güvenilir tanısal bulgu çiftidir. Bu kombinasyon, nekrotik malign tümörden ayırt edicidir (nekrotik kaviteler genellikle difüzyon kısıtlaması göstermez).
Cilt kalınlığında artış (>2 mm), subkutan yağ dokusunda ödem ile artmış ekojenite ve retiküler patern. Mastit alanında meme parankimi difüz hipoekoik veya heterojen görünüm alır. Cooper ligamentlerinde kalınlaşma izlenebilir. Bu bulgular inflamatuar sürecin US yansımasıdır ve laktasyonel mastitte genellikle segmental dağılım gösterir.
Rapor Cumlesi
Meme derisinde belirgin kalınlaşma ve subkutan yağ dokusunda ödem ile uyumlu retiküler ekojenite artışı izlenmektedir; bulgular akut inflamatuar süreçle uyumludur.
Apse geliştiğinde, kalın, düzensiz duvarlı, hipoekoik veya mikst ekojenite gösteren sıvı koleksiyonu izlenir. İçerikte internal ekolar, debris ve septasyonlar görülebilir. Koleksiyonun çevresinde hipervasküleritenin eşlik ettiği reaktif inflamatuar doku bulunur. Basınçla hafif kompresibilite gösterebilir. Boyut ve lokalizasyon, tedavi planlamasında (perkütan drenaj vs cerrahi) belirleyicidir.
Rapor Cumlesi
Meme parankiminde kalın, düzensiz duvarlı, internal ekolar ve debris içeren hipoekoik/mikst ekojenite sıvı koleksiyonu izlenmekte olup görünüm meme apsesi ile uyumludur.
Kontrastlı MR incelemede apse, kalın ve düzensiz rim (halka) kontrastlanma gösteren koleksiyon şeklinde izlenir. Kontrastlanma apse duvarında belirgindir, merkezi kontrastlanma göstermez (nekrotik kavite). Çevre meme parankiminde difüz kontrastlanma (inflamatuar hiperemi) eşlik edebilir. Rim kontrastlanmanın kalınlığı ve düzensizliği, apsein olgunluk evresini yansıtır. İnflamatuar meme kanserinde ise difüz non-mass kontrastlanma baskındır.
Rapor Cumlesi
Kontrastlı MR incelemede kalın, düzensiz rim kontrastlanma gösteren ve kontrastlanmayan hipointens merkeze sahip koleksiyon izlenmekte olup meme apsesi ile uyumludur.
DWI'da apse içeriği belirgin yüksek sinyal, ADC haritasında düşük sinyal gösterir (kısıtlı difüzyon). Bu bulgu, apse kavitesindeki viskoz pürülan materyalin su moleküllerinin serbest hareketini kısıtlamasını yansıtır. Difüzyon kısıtlaması, apse tanısında en güvenilir MR bulgularından biridir ve nekrotik tümör kavitesinden ayırt edicidir (nekrotik kaviteler genellikle difüzyon kısıtlaması göstermez).
Rapor Cumlesi
Koleksiyon içeriği DWI'da belirgin yüksek sinyal ve ADC haritasında düşük sinyal göstermekte olup kısıtlı difüzyon ile uyumludur; bu bulgu pürülan apse içeriğini güçlü şekilde düşündürmektedir.
Mamografide difüz cilt kalınlaşması, trabeküler kalınlaşma ve parankimal dansite artışı izlenir. Apse geliştiğinde yuvarlak veya oval yüksek dansiteli kitle olarak görülebilir. İnflamatuar meme kanserindeki mamografik bulgularla örtüşme olabilir. Mastit akut klinik bağlamda mamografi genellikle tanısal olmaktan çok tamamlayıcıdır; US tercih edilir.
Rapor Cumlesi
Mamografide difüz cilt kalınlaşması ve trabeküler kalınlaşma ile parankimal dansite artışı izlenmektedir; klinik bağlamda inflamatuar süreçle uyumlu olmakla birlikte inflamatuar meme kanseri ayırıcı tanıda düşünülmelidir.
Renkli Doppler incelemede apse çevresinde ve mastit alanında belirgin hipervaskülaritenin izlenir. İnflamatuar hiperemi nedeniyle artmış kan akımı, apse duvarında ve çevre dokuda arteriyel ve venöz vasküler sinyaller olarak görülür. Bu vaskülarite paterni, tedavi yanıtının izlenmesinde de faydalıdır — tedavi ile vaskülarite azalır.
Rapor Cumlesi
Renkli Doppler incelemede koleksiyon çevresinde ve inflamatuar alanda belirgin hipervaskülaritenin izlenmekte olup akut inflamatuar süreçle uyumludur.
Kriterler
Emzirme döneminde (genellikle ilk 6 hafta), süt stazı zemininde gelişir. S. aureus en sık etken. Unilateral, periferik lokalizasyon tipik.
Ayirt Edici Ozellikler
Antibiyotik tedavisine hızlı yanıt. Emzirmeye devam önerilir (meme boşaltımı). Nüks düşük, uygun tedavi ile tam rezolüsyon beklenir.
Kriterler
Non-laktasyonel, periareolar lokalizasyon. Sigara ile güçlü ilişki. Subareolar duktus ektazisi ve keratin tıkacı zemininde gelişir. Kronik nükseden seyir tipik.
Ayirt Edici Ozellikler
Periareolar fistül gelişebilir. Sigara bırakma tedavinin önemli komponenti. Antibiyotikler tek başına yetersiz olabilir; duktus eksizyonu gerekebilir. Nüks oranı yüksek (%50).
Kriterler
Nadir, etiyolojisi bilinmeyen, lobüllerle sınırlı non-kazeifiye granülomatöz inflamasyon. Genç parous kadınlarda daha sık. Otoimmün mekanizma düşünülmektedir.
Ayirt Edici Ozellikler
Maligniteyi güçlü taklit eder (spiküle kitle, cilt retraksiyonu). Multipl apse ve fistül gelişebilir. Steroid tedavisi birinci basamak. Spontan remisyon mümkün ancak yavaş seyir.
Ayirt Edici Ozellik
İnflamatuar meme kanseri difüz non-mass kontrastlanma, cilt kalınlaşması ve dermal lenfatik tümör embolizasyonu gösterir; antibiyotik tedavisine yanıt vermez. Mastit/apse ise rim kontrastlanma ve DWI kısıtlı difüzyon gösterir; antibiyotik ile düzelir. 2 hafta antibiyotik sonrası düzelme olmaması halinde biyopsi zorunludur.
Ayirt Edici Ozellik
Yağ nekrozu mamografide yağ dansitesi içeren lezyon (oil cyst), kaba kalsifikasyon veya yapısal distorsiyon gösterir. MR'da yağ sinyali varlığı (T1 yüksek, yağ baskılamada sinyal kaybı) yağ nekrozunu apseden ayırır. Genellikle travma/cerrahi öyküsü vardır.
Ayirt Edici Ozellik
Kompleks kist ince septasyonlar ve debris içerebilir ancak duvar kalınlaşması minimal, çevre doku inflamatuar değişiklikleri yoktur ve Doppler'da vaskülarite izlenmez. Apse ise kalın düzensiz duvar, çevre ödem ve perilesional hipervaskülaritenin ile ayırt edilir.
Aciliyet
urgentYonetim
medicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
3-monthMastit erken evrede antibiyotik tedavisi ile çözülür; laktasyonel mastitte emzirmeye devam önerilir. Apse geliştiğinde perkütan US eşliğinde drenaj veya cerrahi drenaj gerekir. 2 hafta antibiyotik tedavisine yanıt alınamaması halinde biyopsi zorunludur — inflamatuar meme kanseri ekarte edilmelidir. Granülomatöz mastitte steroid tedavisi ve uzun süreli takip gerekir. Tedavi sonrası 3 aylık kontrol US önerilir.
Mastit antibiyotik tedavisi ile tedavi edilir. Apse oluşursa perkütan drenaj veya cerrahi insizyon-drenaj gerekir. Antibiyotik tedaviye yanıtsızlıkta inflamatuar meme kanseri dışlanmalıdır — biyopsi endikedir. Non-puerperal mastit tekrarlayıcı olabilir.