Kardiyak lipom, matür yağ dokusundan oluşan nadir bir primer benign kardiyak tümördür ve tüm primer kalp tümörlerinin yaklaşık %8-10'unu oluşturur. İyi tanımlanmış kapsüle sahip, yuvarlak veya oval, homojen yağ içerikli kitledir. Kalbin herhangi bir bölgesinde (subendokardiyal, subepikardyal veya myokardiyal) gelişebilir; en sık sol ventrikül, sağ atriyum ve interatriyal septumda görülür. Tanısı görüntüleme ile büyük güvenilirlikle konulabilir: BT'de yağ dansitesi (-50 ile -150 HU arası) patognomoniktir ve MR'da T1 hiperintensite ile fat-sat sekanslarda sinyal kaybı kesin tanı sağlar. Malign dönüşüm göstermez. Asemptomatik vakalarda cerrahi gerekmez; sadece hemodinamik komplikasyonlar (obstrüksiyon, aritmi) geliştiğinde rezeksiyon endikasyonu vardır. Lipomatöz hipertrofiden (interatriyal septum) ayırt edilmelidir — lipomatöz hipertrofi kapsülsüzdür ve fossa ovalisi korur (dumbbell şekli).
Yaş Aralığı
30-70
En Sık Yaş
50
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Nadir
Kardiyak lipom, matür adiposit (yağ hücreleri) proliferasyonundan oluşan gerçek bir neoplazm olup, ince fibröz kapsül ile çevre dokulardan ayrılır. Tümör, normal subkutan lipomlarla aynı histopatolojik özellikleri taşır: matür unilokuler yağ hücreleri, minimal fibröz stroma ve vaskülarite yokluğu. BT'de patognomonik düşük dansite (-50 ile -150 HU arası), trigliserit moleküllerinin düşük atomik numaralı karbon ve hidrojen atomlarından oluşmasından kaynaklanır — bu atomlar X-ışınlarını çok az absorbe eder. MR'da T1 ağırlıklı sekanslardaki belirgin hiperintensite, yağ protonlarının kısa T1 relaksasyon süresine bağlıdır — yağ moleküllerinin büyük ve yavaş hareket eden yapısı, spin-kafes relaksasyonu hızlandırır. Fat-sat sekanslarda frekans-selektif RF pulsu yağ protonlarını baskılayarak sinyal kaybı oluşturur — bu bulgu, T1 hiperintens diğer lezyonlardan (subakut hemoraji, proteinöz sıvı) kesin ayırım sağlar. Gadolinyum sonrası kontrastlanma yokluğu, tümörün avasküler yapısını ve homojen yağ dokusunu yansıtır. Kapsülün bütünlüğü, kitleyi çevre myokarddan net olarak ayırır ve invazyon olmadığını gösterir.
BT'de intrakardiyak kitlede homojen negatif dansite değerleri (-50 ile -150 HU arası) saptanmasıdır. İnsan vücudunda hava dışında hiçbir doku negatif Hounsfield değeri vermediğinden, solid bir kitlede negatif dansite yağ içeriğinin kesin kanıtıdır ve lipom tanısını tek başına kesinleştiren patognomonik bir bulgudur. Bu bulgu, ek görüntüleme veya biyopsi ihtiyacını ortadan kaldırır (homojen yağ dansitesi + kapsül + internal yumuşak doku komponenti yokluğu).
Kontrastsız BT'de homojen yağ dansiteli (-50 ile -150 HU arası), iyi sınırlı, kapsüllü, yuvarlak veya oval intrakardiyak kitle. Dansite ölçümü, subkutan yağ dokusu ile aynıdır. İnce kapsül, kitleyi çevre myokarddan net olarak ayırır. İnternal septasyon, kalsifikasyon veya yumuşak doku komponenti yoktur (varsa liposarkom düşünülmelidir). Bu BT bulgusu patognomoniktir ve tek başına tanıyı kesinleştirir — ek görüntüleme genellikle gerekli değildir.
Rapor Cumlesi
BT'de _lokasyon_'da _x_ cm boyutunda, homojen yağ dansiteli (yaklaşık _x_ HU), iyi sınırlı, kapsüllü intrakardiyak kitle izlenmektedir. İnternal yumuşak doku komponenti veya kalsifikasyon saptanmamıştır. Bulgular kardiyak lipom ile uyumludur.
Kontrastlı BT'de yağ dansiteli kitle kontrastlanma göstermez — dansite değerleri kontrastsız incelemeyle aynıdır. İnce kapsül, kontrast sonrası çevre myokard ile daha belirgin kontrast oluşturarak kitlenin sınırlarını daha net ortaya koyabilir. Kontrastlanma yokluğu, tümörün avasküler yapısını ve homojen matür yağ dokusundan oluştuğunu doğrular. Bu bulgu, vaskülarize yağ içeren tümörlerden (anjiyolipom) ayrımda önemlidir.
Rapor Cumlesi
Kontrastlı BT'de yağ dansiteli kitle kontrastlanma göstermemektedir. Çevre myokard kontrastlanması ile kitlenin ince kapsülü daha belirgin hale gelmiştir.
T1 ağırlıklı sekanslarda lipom belirgin hiperintens sinyal gösterir — subkutan yağ dokusu ile aynı yüksek sinyal yoğunluğu. Sinyal yapısı homojendir. Bu T1 hiperintensitesi, yağ protonlarının kısa T1 relaksasyon süresini yansıtır. Kitle sınırları net ve ince kapsül ile çevre myokarddan ayrılır. İnternal hemoraji, nekroz veya septasyon yoktur.
Rapor Cumlesi
T1 ağırlıklı sekanslarda _lokasyon_'da subkutan yağ dokusu ile eşit sinyal yoğunluğunda belirgin hiperintens, homojen, iyi sınırlı, kapsüllü kitle izlenmektedir.
Yağ baskılı (fat-sat) T1 ağırlıklı sekanslarda lipom tam sinyal kaybı gösterir — T1'de parlak olan kitle, fat-sat'ta tamamen söner ve çevre myokarddan düşük sinyal gösterir. Bu bulgu, T1 hiperintensitesinin yağ kaynaklı olduğunun kesin kanıtıdır ve lipom tanısını doğrular. Homojen sinyal kaybı önemlidir — heterojen sinyal kaybı veya baskılanmayan alanlar, yağ dışı bileşen varlığını düşündürür (liposarkom). Chemical shift imaging (in-phase/opposed-phase) benzer tanısal bilgi sağlar: opposed-phase'de signal kaybı yağ-su arayüzünde India-ink artefaktı oluşturur.
Rapor Cumlesi
Yağ baskılı T1 ağırlıklı sekanslarda kitle homojen tam sinyal kaybı göstermektedir. Bu bulgu, yağ içeriğini kesinleştirmekte olup lipom tanısını doğrulamaktadır.
T2 ağırlıklı sekanslarda lipom orta-yüksek sinyal yoğunluğu gösterir (yağ T2'de de nispeten parlaktır). T2 STIR (short-tau inversion recovery) sekanslarda ise yağ baskılanarak sinyal kaybı gözlenir — bu, fat-sat T1 ile eşdeğer tanısal bilgi sağlar. Homojen sinyal yapısı tipiktir.
Rapor Cumlesi
T2 ağırlıklı sekanslarda kitle orta-yüksek sinyal göstermektedir. STIR sekanslarda yağ ile uyumlu tam sinyal kaybı doğrulanmıştır.
Gadolinyum sonrası sekanslarda lipom kontrastlanma göstermez — tümörün avasküler yapısını kesinlikle doğrular. Fat-sat post-kontrast sekanslarda (yağ baskılı kontrastlı T1), kitle düşük sinyal gösterir ve kontrastlanma yokluğu en net bu sekansta değerlendirilir. Kapsülde minimal ince çizgisel kontrastlanma izlenebilir. Kontrastlanma yokluğu, liposarkomdan (heterojen kontrastlanma) ayırıcı tanıda önemlidir.
Rapor Cumlesi
Gadolinyum sonrası fat-sat T1 sekanslarda kitlede kontrastlanma saptanmamıştır; avasküler yağ dokusu ile uyumludur.
Ekokardiyografide homojen, hiperekojen (yağ dokusu myokarddan daha ekojen), iyi sınırlı intrakardiyak kitle. Yağ dokusunun yüksek yansıtıcılığı belirgin ekojenite oluşturur. Kapsül, ince hipoekojen rim olarak görülebilir. İnternal yapı homojenir — septasyon veya kalsifikasyon yoktur. Ekokardiyografi tanıyı düşündürebilir ancak kesin yağ tespiti için BT veya MR gereklidir.
Rapor Cumlesi
Ekokardiyografide _lokasyon_'da _x_ cm boyutunda, homojen, hiperekojen, iyi sınırlı intrakardiyak kitle izlenmektedir. Yağ içerikli lezyon düşünülmekte olup BT/MR doğrulaması önerilmektedir.
Kriterler
Endokard altında gelişir, intrakaviter alana protrüze olur. Kavite obstrüksiyonu ve kapak fonksiyon bozukluğu yapabilir. En sık sol ventrikül ve sağ atriyumda.
Ayirt Edici Ozellikler
Intrakaviter kitle olarak prezente olur, kavite obstrüksiyonu riski, cerrahi erişimi daha kolay.
Kriterler
Epikard altında gelişir, perikardiyale doğru büyür. Perikardiyum ile karıştırılabilir. Koroner arter kompresyonu yapabilir (nadir). Büyük boyutlarda perikart efüzyonu.
Ayirt Edici Ozellikler
Ekstrinsik kitle, perikardiyale doğru büyüme, koroner arter ilişkisi değerlendirilmeli.
Kriterler
İnteratriyal septumda kapsüllü yağ kitlesi. Lipomatöz hipertrofiden ayrılmalı: lipom kapsüllü ve fossa ovalisi tutar, lipomatöz hipertrofi kapsülsüz ve fossa ovalisi korur (dumbbell şekli). >2 cm ise lipom, <2 cm ise lipomatöz hipertrofi olasılığı daha yüksek.
Ayirt Edici Ozellikler
Fossa ovalis tutulumu lipom, korunması lipomatöz hipertrofi. Kapsül varlığı lipom tanısını destekler. Aritmi riski (iletim sistemi yakınlığı).
Ayirt Edici Ozellik
Lipomatöz hipertrofi kapsülsüz, interatriyal septumda bilateral kalınlaşma yaparak fossa ovalisi koruyan karakteristik dumbbell (halter) şekli gösterir. Lipom ise kapsüllü, fossa ovalisi de dahil tüm septumu tutabilir ve daha büyüktür. BT ve MR'da lipomatöz hipertrofi arasında kahverengi yağ alanları (hafif heterojenite) görülebilir.
Ayirt Edici Ozellik
Liposarkom heterojen yapı gösterir: yağ alanları + solid yumuşak doku komponenti + septasyon + kontrastlanan alanlar. Lipom homojen yağ, kapsüllü, kontrastlanma yok. Fat-sat sekanslarda liposarkomda baskılanmayan solid alanlar izlenir, lipomda tam homojen sinyal kaybı görülür. Liposarkom düzensiz sınırlı ve invaziv olabilir.
Ayirt Edici Ozellik
Teratom heterojen iç yapı: yağ + kalsifikasyon + kistik alanlar + yumuşak doku (çoklu germ tabaka bileşenleri). Lipom homojen yağ, tek bileşen. BT'de teratom karışık dansite (negatif + pozitif), lipom homojen negatif dansite. Teratom pediatrik, perikardiyalde daha sık.
Aciliyet
routineYonetim
surveillanceBiyopsi
Gerekli DegilTakip
annualKardiyak lipom benign bir tümördür ve malign dönüşüm göstermez. Tanısı görüntüleme ile (BT'de yağ dansitesi veya MR'da T1 hiperintensite + fat-sat sinyal kaybı) yüksek güvenilirlikle konulduğundan biyopsi gerekmez. Asemptomatik vakalarda tedavi gerekmez; yıllık ekokardiyografik takip yeterlidir. Cerrahi rezeksiyon endikasyonları: ventrikül kavitesi veya çıkış yolu obstrüksiyonu, hemodinamik olarak anlamlı kapak disfonksiyonu, ciddi aritmiler (ventriküler taşikardi, AV blok), ve hızlı boyut artışı gösteren atipik özellikler. Cerrahi rezeksiyon sonrası nüks çok nadir (%1). İnteratriyal septum lipomu saptandığında lipomatöz hipertrofiden ayırım yapılmalı; boyut >2 cm, kapsül varlığı ve fossa ovalis tutulumu lipom lehine bulgulardır.
Kardiyak lipom çoğunlukla asemptomatiktir ve insidental olarak saptanır. Tipik görüntüleme bulguları (yağ dansitesi, T1 hiperintensite, fat-sat'ta sinyal kaybı, kontrastlanma yokluğu) noninvaziv tanı için yeterlidir ve biyopsi genellikle gerekmez. Semptomatik olgularda (aritmi, kapak obstrüksiyonu, kompresyon) cerrahi rezeksiyon küratiftir ve nüks son derece nadirdir. Asemptomatik küçük lezyonlarda konservatif yaklaşım ve periyodik takip uygulanır. Heterojen yapı, kontrastlanan solid komponent veya hızlı büyüme durumunda liposarkom ekarte edilmelidir — bu durumda biyopsi endikedir.