Kondral lezyon, eklem yüzeyini kaplayan hiyalin kartilajin fokal hasaridir. Travmatik (akut osteokondral kirik, impaksiyon) veya dejeneratif (osteoartrit zeminde kartilaj erozyonu) olabilir. Osteokondritis dissekans (OCD), subkondral kemigin avasküler nekrozu sonucu kartilaj + kemik fragmaninin ana kemikten ayrilmasidir — en sik medial femoral kondilde (lateral yüz, %85) görülür ve genç sporcularda sikrir. Kondral lezyonlar Outerbridge (I-IV artroskopik) veya ICRS (0-4) siniflamalariyla derecelendirilir. MRG'de kartilaj defekti, incelme, yüzey düzensizligi ve subkondral kemik maruz kalma degisiklikleri degerlendirilir. T2 mapping ve dGEMRIC gibi kantitatif MRG teknikleri erken kartilaj dejenerasyonunu saptayabilir. Tedavi lezyonun boyutu, derinligi ve hastanin yasina göre konservatif tedaviden mikrofraktür, mozaikplasti (osteokondral greft) ve otolog kondrosit implantasyonuna (ACI) kadar degisir.
Yaş Aralığı
10-50
En Sık Yaş
30
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Sık
Hiyalin kartilaj, eklem yüzeylerini kaplayan özel bir bag dokusu olup kollajen (esas olarak Tip II), proteoglikanlar (aggrekan) ve kondrosit hücrelerinden olusur. Kartilaj avasküler, alenfatik ve asinirdir — beslenme tamamen sinoviyal sividen difüzyon ile saglanir. Bu avaskülarite kartilajin hasar sonrasi iyilesme kapasitesini ciddi kisitlar — tam kat kartilaj defektleri spontan olarak iyilesmez. Travmatik kondral lezyonlarda mekanik kuvvet (impaksiyon, makaslama) kartilaj matriksini parcalar. Subkondral kemik maruz kaldiginda kemik iligi hücreleri defekt alanina göç edebilir ve fibrokartilaj (Tip I kollajen) ile doldurabilir — ancak bu doku hiyalin kartilaj kadar dayanikli degildir. OCD'de subkondral kemigin vasküler kaynagi bozulur (tekrarlayan mikrotravma, genetik yatkinlik) ve avasküler nekroz gelisir. Nekrotik kemik üzerindeki kartilaj destegini kaybeder ve fragment olusmaya baslar. Stabil OCD lezyonunda kartilaj ile fragment baglantiyi korur; instabil lezyonda fragment eklem içine serbest cisim olarak ayrilir. MRG'de kartilaj defektinin T2'de hiperintens sivi ile dolmasi, sinoviyal sivinin defekt alanina penetre etmesini yansitir. Subkondral kemik iligi ödeminin STIR'da parlak görünmesi ise subkondral stres reaksiyonunu gösterir.
T2 fat-sat/STIR MRG'de OCD fragmani ile ana kemik arasinda tam çevreleyen T2 hiperintens sivi hattinin izlenmesidir. Bu bulgu sinoviyal sivinin fragment çevresine tamamen penetre ettigini gösterir ve fragmanin ana kemikten ayrilmis (instabil) oldugunu isaret eder. Stabil OCD'de T2 hiperintens hatt yoktur veya kismenldir. Instabilite bulgusu cerrahi müdahale endikasyonu olusturur.
T2 yag-baskilamali sekanslarda artiküler kartilajda fokal defekt izlenir — defekt alani sinoviyal sivi ile dolarak hiperintens görünür. Tam kat defektlerde subkondral kemik dogrudan sinoviyal siviye maruzdur. Kartilaj incelmesi çevre normal kartilajla karsilastirilarak degerlendirilir. Defektin boyutu, derinligi ve lokasyonu tedavi planlamasinda kritiktir.
Rapor Cumlesi
Medial femoral kondil yük tasiyan yüzeyinde yaklasik ___ mm boyutunda tam kat kartilaj defekti izlenmekte olup, subkondral kemik maruz kalmistir.
T2 fat-sat/STIR sekanslarda subkondral kemik fragmani ile ana kemik arasinda hiperintens sivi hatti izlenir — bu instabil OCD lezyonunun bulgusudur. Stabil lezyonda T2 hiperintens çizgi parsiyel olabilir ve fragman ana kemikle simsiki kontakttadir. Instabil lezyonda tam çevreleyen sivi hatti, fragman deplase olabilir veya eklem içi serbest cisim olarak izlenebilir. Üzerindeki kartilaj bütünlügü degerlendirilmelidir.
Rapor Cumlesi
Medial femoral kondil lateral yüzünde yaklasik ___ mm boyutunda OCD lezyonu izlenmekte olup, fragman çevresinde tam sivi hatti ile instabilite düsündürmektedir.
STIR/T2 fat-sat sekanslarda kartilaj defekti altindaki subkondral kemikte kemik iligi ödemi izlenir. Bu ödem kartilaj hasarina eslik eden subkondral stres reaksiyonunu veya avasküler nekrozu temsil eder. OCD'de fragment ve çevresindeki kemik ödem gösterir. Dejeneratif kondral lezyonlarda subkondral ödem osteoartrit progresyonunun göstergesidir.
Rapor Cumlesi
Kartilaj defekti altinda yaklasik ___ mm alanda subkondral kemik iligi ödemi izlenmekte olup, subkondral stres reaksiyonu ile uyumludur.
PD yag-baskilamali sekanslarda kartilaj yüzeyinde lineer hiperintens çizgi (fissür) veya kartilaj tabakasinin kismenlisken kaldirildigi flap yapisi izlenir. Fissür parsiyel kartilaj hasarini, flap ise kartilajin subkondral kemikten parsiyel ayrilmasini temsil eder. Kartilaj flaplari mekanik semptomlara (yakalama, kilitleme) neden olabilir ve artroskopik düzeltme gerektirebilir.
Rapor Cumlesi
Medial femoral kondilde kartilaj yüzeyinde parsiyel kalinlikta fissür/flap izlenmekte olup, Outerbridge Grade ___ kondral lezyon ile uyumludur.
T1 agirlikli sekanslarda eklem boslugunda serbest cisim (loose body) izlenebilir — bu deplase osteokondral fragmandir. Kemik içerigi olan fragman T1'de kemik iligi sinyali (yüksek sinyal) tasisken, üzerindeki kartilaj orta sinyal gösterir. Serbest cisimler suprapatellar reses, posterior kompartman veya interkondiler çukurda sinoviyal sivi içinde yüzer. Eklem efüzyonu ile çevrili serbest cisim kolayca tespit edilir.
Rapor Cumlesi
Suprapatellar reseste/posterior kompartmanda yaklasik ___ mm boyutunda serbest cisim izlenmekte olup, OCD kaynakli deplase osteokondral fragman ile uyumludur.
Kriterler
Grade I: kartilaj yumusama, Grade II: parsiyel kalinlik defekti (<50%)
Ayirt Edici Ozellikler
Genellikle konservatif tedavi, MRG'de sinyal artisi ve hafif incelme
Kriterler
Grade III: >50% kalinlik kaybi, Grade IV: tam kat defekt + subkondral kemik maruz kalma
Ayirt Edici Ozellikler
Cerrahi tedavi gerekli (mikrofraktür, mozaikplasti, ACI), belirgin semptomlar
Kriterler
Subkondral kemik fragmani + üzerinde kartilaj — stabil veya instabil
Ayirt Edici Ozellikler
Genç sporcularda sik, medial femoral kondil lateral yüz (%85), T2 sivi hatti instabilite göstergesi, stabil: konservatif / instabil: cerrahi
Ayirt Edici Ozellik
Kemik kontüzyonu primer olarak kemik iligi ödemdir ve kartilaj bütünlügü genellikle korunmustur; kondral lezyonda kartilaj yüzeyinde defekt/incelme mevcuttur
Ayirt Edici Ozellik
Meniskal yirtik menisküs içi patoloji, kondral lezyon kartilaj yüzeyi patolojisi — farkli anatomik yapı ancak sik birliktelik
Ayirt Edici Ozellik
Baker kisti popliteal fossa sinoviyal sivisi birikimi olup kondral lezyondan farkli patolojidir; ancak kondral hasar + osteoartrit zeminde Baker kisti gelisebilir
Aciliyet
routineYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralKondral lezyon tedavisi lezyonun tipi, boyutu, derinligi ve hastanin yasi/aktivite düzeyine göre planlanir. Küçük, asemptomatik, düsük dereceli lezyonlar konservatif tedavi (fizik tedavi, kilo kontrolü, NSAİİ) ile yönetilir. Semptomatik tam kat defektlerde cerrahi seçenekler: mikrofraktür (<2 cm2 defekt), mozaikplasti/osteokondral greft (2-4 cm2), otolog kondrosit implantasyonu ACI (>4 cm2). OCD'de stabil lezyonlar (özellikle açik epifiz hattili çocuklarda) konservatif tedavi ile iyilesebilir. Instabil OCD cerrahi fiksasyon (Herbert vidasi, biyo-emilir pin) veya serbest cisim çikarilmasi + defekt tedavisi gerektirir. Tedavi edilmeyen genis kondral defektler progresif osteoartrite yol açar.
Kondral ve osteokondral lezyonlar tedavi edilmezse erken osteoartrite yol açar. Stabil OCD lezyonları konservatif tedaviyle izlenebilirken, instabil lezyonlar ve serbest cisimler artroskopik müdahale (mikrokırık, mozaikplasti, osteokondral greft) gerektirir. Outerbridge Grade III-IV lezyonları genellikle cerrahi adaydır.