Medial kollateral ligaman (MCL) yaralanmasi, diz ekleminin en sik görülen ligaman yaralanmasidir ve valgus stresi sonucu olusur. MCL, medial femoral epikondilden tibianin medial yüzüne uzanan ekstraartiküler ligamandir ve yüzeyel (sMCL) ve derin (dMCL) olmak üzere iki tabakadan olusur. Yaralanma dereceleri: Grade 1 — periligamentöz ödem, lifler intakt (distansiyon); Grade 2 — parsiyel yirtik, bazi lifler disontinü; Grade 3 — tam yirtik, tamamen disontinü lifler. MCL yaralanmasi genellikle izole olarak konservatif tedavi edilir çünkü ekstraartiküler konumu ve iyi vaskülaritesi sayesinde yüksek iyilesme kapasitesine sahiptir. Ancak O'Donoghue üçlüsü (ACL + MCL + medial menisküs) birlikteligi veya Grade 3 yaralanmalarda cerrahi gerekebilir. MRG'de MCL çevresinde periligamentöz ödem (Grade 1), ligaman kalınlasma ve parsiyel sinyal artisi (Grade 2) veya tam disontinüite (Grade 3) izlenir.
Yaş Aralığı
15-50
En Sık Yaş
25
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Sık
MCL, diz ekleminin medial stabilizörüdür ve valgus stresine karsi birincil direnç saglar. Yüzeyel MCL (sMCL) femoral epikondilden tibianin medial yüzüne ~10 cm uzunlugunda genis bir bant olarak uzanir. Derin MCL (dMCL) meniskotibial ve meniskofemoral ligamanlardan olusur ve medial menisküse dogrudan yapismistir — bu nedenle dMCL yaralanmasi siklıkla medial menisküs yaralanmasi ile birliktedir. Yaralanma mekanizmasi tipik olarak dize gelen lateral darbe ile valgus stresidir — bu diz medial yapilarini gerer ve MCL'yi yirtir. Distansiyon (Grade 1) ligaman liflerinin mikroskopik düzeyde hasar görmesini temsil eder — makroskopik lif bütünlügü korunmustur ancak periligamentöz ödem olusmustur. Parsiyel yirtik (Grade 2) bazi liflerin kopmasini, tam yirtik (Grade 3) tüm liflerin kopmasini ifade eder. MCL'nin iyi iyilesme kapasitesi, ekstraartiküler konumu sayesinde kan akimi ile beslenmesine dayanir — ACL'den farkli olarak sinoviyal sivi tarafindan yikanmaz ve fibrin pihtisi iyilesme iskeleti olarak kalir.
Koronal T2 fat-sat/STIR MRG'de MCL çevresinde hiperintens sivi/ödem birikiminin izlenmesidir. Grade 1 yaralanmada ligaman lifleri intaktır ve yalnizca çevre ödem mevcuttur; Grade 2'de ligaman içinde de sinyal artisi baslar; Grade 3'te tam disontinüite izlenir. Periligamentöz ödem MCL yaralanmasinin en erken ve en duyarli MRG bulgusudur.
Koronal T2 yag-baskilamali/STIR sekanslarda MCL çevresinde yüksek sinyalli periligamentöz ödem/sivi izlenir. Ligaman lifleri intaktır ve normal kalınlıktadır. Bu bulgu Grade 1 (distansiyon) yaralanmanın MRG karsiligidir. Ödem genellikle femoral yapismada baslar ve distal yöne yayilabilir. MCL'nin iç yapisi homojen düsük sinyalli olarak korunmustur.
Rapor Cumlesi
MCL çevresinde periligamentöz ödem izlenmekte olup, ligaman lifleri intaktır; Grade 1 MCL yaralanmasi ile uyumludur.
Koronal PD veya T2 fat-sat kesitlerde MCL liflerinde fokal hiperintens sinyal artisi ve kalınlasma izlenir. Bazi lifler disontinü iken bazi lifler intakt kalir. Ligaman normalden kalin (>5 mm) ve düzensiz sinirlidir. Grade 2 yaralanma klinikte valgus stres testinde hafif-orta laksite ile karsılik bulur. Derin MCL tabakasinin izole yaralanmasi meniskokapsüler ayrilma ile birlikte olabilir.
Rapor Cumlesi
MCL liflerinde fokal sinyal artisi ve kalınlasma izlenmekte olup, bazi liflerde disontinüite mevcuttur; Grade 2 parsiyel MCL yirtigi ile uyumludur.
Koronal T2 fat-sat kesitlerde MCL liflerinin tamami disontinü olup, yirtik uçlari arasinda hiperintens sivi/ödem ile dolu bosluk izlenir. Ligaman uçlari retraksiyon gösterebilir. Periligamentöz sivi birikimi belirgindir. Grade 3 yaralanma belirgin valgus instabilite ile karsılik bulur. Yüzeyel ve derin MCL tabakalarinin her ikisinin de yirtigi degerlendirmelidir. Stener-benzeri lezyon (sMCL distal ucunun pes anserinus üzerine katlanmasi) cerrahi endikasyon olusturabilir.
Rapor Cumlesi
MCL lifleri tamamen disontinü olup, yirtik uçlari arasinda sivi birikimi ile birlikte Grade 3 tam MCL yirtigi ile uyumludur.
Koronal T2 kesitlerde derin MCL tabakasinin medial menisküsten ayrilmasi — meniskokapsüler bileskedeki sivi birikimi olarak izlenir. Bu bulgu meniskokapsüler separasyonu temsil eder ve medial menisküs periferik yirtiginin özel bir formudur. Derin MCL yaralanmasi yokken menisküs yüzeyel olarak intakt görünebilir ancak kapsüler baglantisindan ayrilmistir. Bu ayrilma instabiliteye katkida bulunur.
Rapor Cumlesi
Medial meniskokapsüler bileskeye sivi birikimi izlenmekte olup, derin MCL yaralanmasi ve meniskokapsüler separasyon ile uyumludur.
Valgus stres mekanizmasinda lateral kompartmanda impaksiyon ve medial kompartmanda distraksiyon olusur. Lateral femoral kondil ve lateral tibial platoda kompresif kemik iligi ödemi ('kissing contusion') izlenebilir. Ayni zamanda medial tarafta MCL yaralanmasi ile birlikte medial femoral kondil veya medial tibial platoda da kemik ödemi izlenebilir. Bu kontüzyon paterni yaralanma mekanizmasini yansitir.
Rapor Cumlesi
Lateral kompartmanda kissing kontüzyon paterni ile uyumlu kemik iligi ödemi izlenmekte olup, valgus stres mekanizmasini desteklemektedir.
Kriterler
Periligamentöz ödem, lifler intakt, kalınlik normal
Ayirt Edici Ozellikler
En sik, konservatif tedavi, 1-3 haftada iyilesme, valgus stres testinde laksite yok
Kriterler
Ligaman kalınlasmıs, fokal sinyal artisi, bazi lifler disontinü
Ayirt Edici Ozellikler
Konservatif tedavi genellikle basarili, 4-6 haftada iyilesme, valgus testinde hafif-orta laksite
Kriterler
Tüm lifler disontinü, retraksiyon, periligamentöz sivi birikimi
Ayirt Edici Ozellikler
Belirgin valgus instabilite, kombine yaralanma sık (O'Donoghue), cerrahi gerekebilir, 6-12 hafta iyilesme
Ayirt Edici Ozellik
ACL intraartiküler ligaman, MCL ekstraartiküler — farkli anatomik yapi ve mekanizma; O'Donoghue üçlüsünde birlikte olabilirler
Ayirt Edici Ozellik
Medial menisküs yirtigi intraartiküler meniskal patolojidir; MCL yaralanmasi ekstraartiküler ligaman patolojisidir — derin MCL menisküse yapistigi için birlikte olabilirler
Ayirt Edici Ozellik
Kemik kontüzyonu kemik iligi patolojisi, MCL yaralanmasi ligaman patolojisi — valgus mekanizmasinda her ikisi birlikte olabilir
Aciliyet
urgentYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralIzole MCL yaralanmasi genellikle konservatif tedavi ile mükemmel sonuç verir — immobilizasyon (brace), buz, elevasyon, NSAİİ ve rehabilitasyon. Grade 1 yaralanma 1-3 haftada, Grade 2 4-6 haftada, Grade 3 6-12 haftada iyilesir. MCL'nin ekstraartiküler konumu ve iyi vaskülaritesi iyilesmeyi destekler. Cerrahi endikasyonlar: Grade 3 yirtik + kombine ligaman yaralanmasi (özellikle O'Donoghue üçlüsü), kronik MCL instabilitesi, Stener benzeri lezyon. ACL rekonstrüksiyonu planlanan hastalarda MCL'nin cerrahi yerine konservatif tedavisi tercih edilir — MCL genellikle ACL cerrahisi sirasinda kendilginden iyilesir.
MCL yaralanmalarının çoğu (Grade 1-2) konservatif tedaviyle iyileşir. Grade 3 yaralanmalar, özellikle multiligamentöz hasarla birlikte olduğunda cerrahi müdahale gerektirebilir. 'Unhappy triad' (ACL + MCL + medial menisküs) ciddi diz instabilitesi gösterir ve cerrahi planlama gerektirir.