Mekonyum peritoniti, fetal veya neonatal donemde barsak perforasyonu sonucu mekonyumun peritoneal kaviteye sizmasIYLA gelisen steril kimyasal peritonittir. Mekonyum peritoneal yuzeylerle temas ettiginde yogUN inflamatuar yanit olusturur — kalsifikasyon, fibrozis ve psodokist olusumuna yol acar. Patognomonik goruntuleme bulgusU peritoneal kalsifikasyondur — ince, lineer veya kaba kalsifikasyonlar barsak dismda peritoneal yuzeyler uzerinde izlenir. Perforasyon nedenleri arasinda mekonyum ileusu (%30-40), intestinal atrezi, volvulus, internal herni ve idiyopatik nedenler bulunur. Prenatal ultrasonografide saptanabilir: fetal karin icinde kalsifikasyon, asit, dilate barsak anslari ve/veya mekonyum psodokisti gorulur. AXR'de peritoneal kalsifikasyon yenidogan icin diagnostiktir. Tedavi perforasyon nedenine ve aktivitesine gore degisir — kapanmis perforasyonlarda konservatif izlem, acik perforasyonlarda cerrahi onarim gerekir.
Yaş Aralığı
0-0
En Sık Yaş
-
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Nadir
Mekonyum peritoniti, fetal barsak perforasyonunun sonucunda gelisir. Perforasyon sIRASINDA barsak lumenindeki mekonyum peritoneal kaviteye sizAR. Mekonyum, safra tuzlari, pankreas enzimleri (tripsin, lipaz), kolesterol kristalleri ve squamoz hucreleri icerir — bu komponentler peritoneum uzerinde yogUN kimyasal irritasyon olusturur. Peritoneal mezotelyal hucrelerin hasarlanmasi ile inflamatuar kaskad baslar: makrofaj infiltrasyonu → sitokin salgilanmasi → fibroblast proliferasyonu → kollajen depolanmasi (fibrozis) → granulasyon dokusu olusumu. Kalsifikasyon, nekrotik doku ve denatUre proteinler uzerinde distrofik kalsiyum tuz cOKELMESIYLE olusur — kalsiyum fosfat ve kalsiyum karbonat kristalleri organize olur. Bu suREC haftalar icinde gerceklesir ve roentgende gorulebilir hale gelir. Psodokist, fibrotik duvARLI barsak disi mekonyum koleksiyonu olarak olusur — fibroz kapsul mekonyumu cevreleyerek sinirlar. Asit, peritoneal inflamasyonun sivI transsudasyonuna yol acmasindan kaynaklanir. Perforasyon intrauterin kapanabilir ('sealed off') — bu durumda yenidogan asemptomatik olabilir ve tanI insidental kalsifikasyon ile konulur. Perforasyon acik kalirsa postnatal donemde peritonit semptomlarI gelisir.
Direkt karin grafisinde barsak dismda peritoneal yuzeyler uzerinde kalsifikasyonlarin goulmesi mekonyum peritoniti icin patognomoniktir. Kalsifikasyonlar ince lineer, plak seklinde veya noduler olabilir ve flanklarda, pelvis tabaninda, karaciger altinda ve diyafragma altinda izlenir. Yenidoganda peritoneal kalsifikasyon hemen her zaman mekonyum peritonitini gosterir cunkU baska nedenler bu yas grubunda son derece nadirdir.
AXR'de barsak dismda peritoneal yuzeyler uzerinde kalsifikasyonlar izlenir — bu bulgu mekonyum peritoniti icin patognomoniktir. Kalsifikasyonlar ince, lineer, plak seklinde veya noduler olabilir. Tipik olarak flanklarda, pelvis tasbaninda, karaciger altinda ve diyafragma altinda gorulur. SkrotDA kalsifikasyon patent prosesus vajinalis yoluyla mekonyumun skrota inmesiNDEN kaynaklanabilir — bu bulgu erkek yenidoganlarda mekonyum peritonitini guclu olarak dusundurmektedir. Barsak duvarinda kalsifikasyon varsa perforasyon bolgeSINI isaret edebilir.
Rapor Cumlesi
AXR'de peritoneal yuzeyler uzerinde barsak disi kalsifikasyonlar izlenmektedir; bu bulgu mekonyum peritoniti ile uyumludur; altta yatan barsak perforasyonu acISINDAN daha ileri deger evaluation onerilir.
Prenatal ultrasonografide fetal karinDA hiperekoik odaklar (kalsifikasyon) izlenir — peritoneal yuzeyler uzerinde dagINIK veya kume halinde gorulebilir. Asit (anekoik serbest sivi) siklikla eslik eder. Dilate barsak anslari obstrUksiyonu dusundurmektedir. Mekonyum psodokisti kalsifiye duvARLI, mikst ekojenik (mekonyum + sivi) kitle olarak gorulur. Bu bulgularin prenatal saptanmasi postnatal cerrahi planlama icin kritiktir.
Rapor Cumlesi
Prenatal ultrasonografide fetal karinDA peritoneal yuzeyler uzerinde hiperekoik kalsifiye odaklar ve asit izlenmektedir; bulgular mekonyum peritoniti ile uyumludur.
Mekonyum psodokisti, kalsifiye veya fibrotik duvARLI, iC icerigI heterojen (mekonyum + sivi + debris) kistik kitle olarak izlenir. Buyuklugu degiskendir — birkaC cm'den buyuk kitlelere kadar olabilir. Duvar kalsifikasyonu hiperekoik rim olarak gorulur ve posterior akustik golgeleme olusturabilir. IC icerik ekojenik (yogUN mekonyum) veya mikst olabilir. Psodokist barsak disi peritoneal boslukta yerlesir — barsak ile baglantisi olabilir veya olmayabilir. Kompresyon etkisi ile komsu barsaklari itebilir.
Rapor Cumlesi
Karin icinde kalsifiye duvARLI, heterojen icerikli kistik kitle (mekonyum psodokisti) izlenmektedir; bulgular mekonyum peritoniti ile uyumludur.
BT'de peritoneal yuzeyler uzerinde yuksek dansiteli kalsifikasyonlar (>100 HU) belirgin olarak gorulur. BT, kalsifikasyonlarin dagILIMINI, psodokist boyutunu ve barsak obstrUksiyon paternini en iyi degerlendirir. Mekonyum psodokisti kalsifiye duvARLI, heterojen dansite icerikli kitle olarak izlenir. Serbest sivi (asit) gorulur. BT ayrica perforasyon bolGESINI ve olasi vaskuler komplikasyonlari (mezenterik damar trombozu) degerlendirebilir.
Rapor Cumlesi
BT'de peritoneal yuzeyler uzerinde yuksek dansiteli kalsifikasyonlar ve kalsifiye duvARLI psodokist izlenmektedir; bulgular mekonyum peritoniti ile uyumludur.
Erkek yenidoganlarda skrotumda kalsifikasyon gorulmesi, mekonyumun patent prosesus vaginalis yoluyla skrotum icine inmesINDEN kaynaklanir. Skrotal kalsifikasyon AXR veya skrotal grafide saptanabilir. Bu bulgu mekonyum peritoniti icin oldukca spesifik olup baska nedenleri de icermekle birlikte (gonadal teratom gibi) klinik baglamda degerlendirmede cok yararlIdir.
Rapor Cumlesi
Skrotumda kalsifikasyon izlenmekte olup mekonyum peritoniti ile uyumlu patent prosesus vaginalis yoluyla mekonyum gecisi dusunulmektedir.
Kriterler
Perforasyon kapanmis, yaygIN fibrotik adezyonlar ve kalsifikasyon, psodokist yok
Ayirt Edici Ozellikler
En sik tip, genellikle asemptomatik yenidoganda insidental kalsifikasyon olarak saptanir, cerrahi genellikle gerekmez
Kriterler
Kalsifiye duvARLI psodokist olusmUs, mekonyum kiste icinde sinirli, perforasyon kapanmis veya kist ile baglantili
Ayirt Edici Ozellikler
Kitle etkisi ile barsak obstrUksiyonu yapabilir, cerrahi gerekebilir, AXR/US'de kalsifiye duvARLI kitle
Kriterler
Aktif/acik perforasyon, yaygIN peritonit, asit, sepsis bulgulari
Ayirt Edici Ozellikler
En agir tip, acil cerrahi gerektirir, yenidogan septik gorunumlu, prognoz en koTU, pnomoperitonyum gorulebilir
Ayirt Edici Ozellik
Mekonyum ileusu perforasyon olmadan distal ileum obstrUksiyonudur; sabun kopugu isareti + mikrokolon vardir; peritoneal kalsifikasyon yoktur (komplike olmazsa); mekonyum peritoniti mekonyum ileusunun komplikasyonu olabilir
Ayirt Edici Ozellik
Noroblastom/teratom kalsifiye kitle olarak mekonyum psodokisti ile karisabilir; noroblastom ekstrarenal kokenlidir ve idrar katekolaminleri yuksektir; teratom yag ve kemik icerir; US ve BT ile ayirim yapilir
Ayirt Edici Ozellik
Yenidoganda peritoneal kalsifikasyon hemen her zaman mekonyum peritonitini gosterir; diger peritoneal kalsifikasyon nedenleri (tbc peritonit, peritoneal karsinomatozis) bu yas grubunda pratik olarak gorulmez
Aciliyet
emergentYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
3-monthMekonyum peritoniti yonetimi perforasyonun durumuna gore belirlenir. Kapanmis (sealed off) perforasyonlarda (fibro-adeziv tip) asemptomatik yenidogan konservatif olarak izlenebilir — kalsifikasyonlar klinik onem tasimaz ve zaman icinde rezorbe olabilir. Psodokist tipi barsak obstrUksiyonu yapiyorsa cerrahi eksizyon + barsak onarimi gerekir. Jeneralize tip (aktif perforasyon) acil laparotomi gerektirir — perforasyon onarimi, peritoneal lavaj ve olasi barsak rezeksiyonu yapilir. TUM olgularda altta yatan neden arastirilmalidir — KF, intestinal atrezi, volvulus gibi nedenler tedaviyi etkiler. KF iliskili olgularda ter testi ile KF tanisi dogrulanir. Prognoz kapanmis perforasyonda mukemmel, jeneralize tipte daha koTUdur. Uzun donem takip 3 aylik araliklarla yapilir — barsak obstrUksiyonu ve KF komplikasyonlari acISINDAN.
Mekonyum peritoniti tedavisi altta yatan nedene (atrezi, volvulus) yönelik cerrahi ile yapılır. Fibro-adeziv tip genellikle kendiliğinden düzelir. Kistik tip (psödokist) cerrahi drenaj gerektirebilir. Jeneralize asit tipi en kötü prognoza sahiptir. Prenatal tanı doğum planlamasında önemlidir — cerrahi merkeze sevk gerekir.