Hürthle hücreli adenom (onkositik adenom), tiroid follikül hücrelerinin onkositik (oksifilik) transformasyonu sonucu gelişen nadir bir benign tiroid neoplazmıdır. Tüm tiroid neoplazilerinin %3-5'ini oluşturur. Histolojik olarak geniş eozinofilik granüler sitoplazmalı hücrelerden (Hürthle hücreleri/Askanazy hücreleri) meydana gelir; bu geniş sitoplazma, hücre içinde aşırı birikmiş mitokondrileri yansıtır. Folliküler adenom gibi ince fibröz kapsül ile çevrelenmiştir ve karsinom ayrımı yalnızca kapsüler/vasküler invazyon varlığıyla histopatolojik olarak yapılır. Önemli farkı, Hürthle hücreli tümörlerin radyoaktif iyot (RAI) tutma kapasitelerinin düşük olmasıdır — sintigrafide hemen her zaman soğuk nodül olarak izlenir. 2022 WHO sınıflamasında ayrı bir antite olarak 'onkositik tiroid karsinomu/adenomu' olarak sınıflandırılmıştır.
Yaş Aralığı
40-70
En Sık Yaş
55
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Nadir Değil
Hürthle hücreleri, tiroid follikül epitelinin onkositik metaplazisi sonucu oluşur. Temel patolojik olay, mitokondriyal DNA'daki mutasyonlardır — bu mutasyonlar oksidatif fosforilasyon enzim komplekslerinde fonksiyon kaybına neden olur. Hücre, enerji üretim kapasitesini kompanse etmek için mitokondri sayısını dramatik olarak artırır (mitokondriyal proliferasyon). Bu aşırı mitokondriyal birikim, histolojide geniş granüler eozinofilik sitoplazma olarak görülür ve ultrasonografide hücrelerin artmış akustik empedansı nedeniyle tipik olarak hipoekoik görünüme katkıda bulunur. Yoğun mitokondriyal içerik, hücresel metabolizmayı artırır ve zengin vaskülarite gerektirir — bu nedenle Hürthle hücreli tümörler genellikle intranodüler artmış Doppler sinyali gösterir. Onkositik transformasyon nedeniyle NIS (sodyum-iyodid simportörü) ekspresyonu azalır veya kaybolur — bu, RAI tutulumunun düşüklüğünü ve sintigrafide soğuk nodül görünümünü açıklar. Kapsüler integriteye göre adenom (invazyon yok) veya karsinom (invazyon var) olarak sınıflandırılır.
Hürthle hücreli tümörler için triad: (1) solid, belirgin hipoekoik, kapsüllü nodül — folliküler adenomdan daha düşük ekojenite, (2) artmış intranodüler vaskülarite — metabolik olarak aktif onkositik hücrelerin zengin kan kaynağı, (3) sintigrafide soğuk — NIS kaybı nedeniyle RAI tutamaz. Bu üçlü birliktelik, Hürthle hücreli neoplazm için yüksek şüphe düzeyi oluşturur ve cerrahi (lobektomi + histopatolojik invazyon değerlendirmesi) yönlendirir.
Hürthle hücreli adenom ultrasonografide solid, belirgin hipoekoik (çevre parankimden belirgin düşük ekojenite) nodül olarak izlenir. Ekojenite, klasik folliküler adenomdan tipik olarak daha düşüktür — bu, onkositik hücrelerin yoğun mitokondriyal içeriğinden kaynaklanır. İnce komplet kapsül (halo) genellikle seçilir. Nodül genellikle wider-than-tall ve düzgün kenarlıdır. İç yapı homojen olma eğilimindedir ancak büyük tümörlerde kistik dejenerasyon alanları gelişebilir. TI-RADS v2017'de hipoekoik kompozisyon 2 puan alır; belirgin hipoekojenite (çevre kas ile eş düzeyde) 3 puan alır.
Rapor Cumlesi
Tiroid sağ/sol lobunda …x…x… mm boyutlarında, solid, belirgin hipoekoik, ince komplet kapsül ile çevrelenmiş nodül izlenmekte olup Hürthle hücreli neoplazm (onkositik neoplazm) düşünülmelidir.
Renkli Doppler'da Hürthle hücreli adenom belirgin artmış intranodüler vaskülarite gösterir — folliküler adenomun tipik perinodüler (basket) paterninden farklıdır. Yoğun intranodüler akım, onkositik hücrelerin yüksek metabolik gereksinimlerini karşılayan zengin neovasküler ağı yansıtır. Perinodüler vaskülarite de eşlik edebilir. Artmış intranodüler vaskülarite, TI-RADS'ta doğrudan puan almasa da, malignite şüphesini artırabilir ve klinisyeni biyopsi kararına yönlendirebilir.
Rapor Cumlesi
Renkli Doppler incelemede nodülde belirgin artmış intranodüler vaskülarite izlenmekte olup metabolik olarak aktif neoplazm (Hürthle hücreli tümör?) ile uyumludur.
Tc-99m perteknetat sintigrafisinde Hürthle hücreli adenom hemen her zaman soğuk (hipofonsiyonel) nodül olarak izlenir. Bu, onkositik transformasyon sonucu NIS ekspresyonunun kaybı/azalmasından kaynaklanır. Soğuk nodül bulgusu, malignite riskini göreceli olarak artırır (%5-15) ancak Hürthle hücreli tümörlerde soğuk olmak beklenen bir bulgudur ve tek başına malignite anlamına gelmez. I-131 tedavisine yanıt düşüktür — bu nedenle Hürthle hücreli karsinomda RAI tedavisi daha az etkilidir.
Rapor Cumlesi
Tc-99m perteknetat sintigrafisinde, tiroid sağ/sol lobundaki nodüle karşılık gelen bölgede radyofarmasötik tutulumu izlenmemekte olup soğuk (hipofonsiyonel) nodül ile uyumludur; Hürthle hücreli neoplazm akılda tutulmalıdır.
Kontrastlı BT'de Hürthle hücreli adenom belirgin yoğun kontrastlanma gösterir — zengin neovaskülarite kontrastlanma derecesini artırır. Kontrastsız görüntülerde normal tiroid parankimine izodens veya hafif hipodens izlenir. Kapsül, kontrastlı incelemede ince düşük dansiteli rim olarak seçilebilir. Homojen kontrastlanma küçük tümörlerde, heterojen kontrastlanma büyük tümörlerde (kistik dejenerasyon/nekroz nedeniyle) görülebilir. BT, adenomu karsinomdan ayırt edemez.
Rapor Cumlesi
Kontrastlı BT'de tiroid sağ/sol lobunda …x…x… mm boyutlarında, belirgin yoğun kontrastlanan, iyi kapsüllü solid nodül izlenmektedir; hipervasküler neoplazm (Hürthle hücreli tümör?) düşünülmelidir.
MR'da Hürthle hücreli adenom T2 ağırlıklı görüntülerde değişken sinyal gösterir: izo-hipointens (folliküler adenomdan farklı olarak, yoğun mitokondriyal içerik nedeniyle T2 kısalması olabilir) veya hafif hiperintens. T1'de genellikle parankime iso-hipointens. Kapsül T2'de ince hipointens rim olarak izlenir. Kontrastlı MR'da belirgin homojen kontrastlanma görülür. DWI'da hafif-orta difüzyon kısıtlaması görülebilir — yoğun hücresel paketlenme su moleküllerinin hareketini kısıtlar.
Rapor Cumlesi
MR incelemede tiroid sağ/sol lobundaki kapsüllü solid nodül T2'de izo-hipointens sinyal, kontrastlı sekanslarda belirgin homojen kontrastlanma ve DWI'da hafif difüzyon kısıtlaması göstermekte olup Hürthle hücreli neoplazm ile uyumludur.
Kriterler
Tamamen Hürthle hücrelerinden oluşan, ince intakt fibröz kapsül ile çevrelenmiş tümör. Kapsüler/vasküler invazyon yok.
Ayirt Edici Ozellikler
US'de tipik belirgin hipoekoik, solid, kapsüllü görünüm. Doppler'da artmış intranodüler akım. Cerrahi sonrası tanı doğrulanır.
Kriterler
Büyük Hürthle hücreli adenomda merkezi iskemi ve nekroz sonucu kistik dejenerasyon. Mikst kistik-solid yapı.
Ayirt Edici Ozellikler
Kistik alanlar avasküler, solid komponent yoğun vasküler. Papiller karsinom kistik varyantı diferansiyelde düşünülmeli.
Kriterler
Artmış mitotik aktivite, hücresel pleomorfizm gibi atipik histolojik özellikler. Kapsüler/vasküler invazyon YOK.
Ayirt Edici Ozellikler
Görüntülemede klasik tipten ayırt edilemez. Yakın takip gerektirir. Nüks riski biraz daha yüksek olabilir.
Ayirt Edici Ozellik
Folliküler adenom daha az hipoekoik olma eğilimindedir ve tipik olarak perinodüler (basket) vaskülarite gösterir. Hürthle hücreli adenom daha belirgin hipoekoik ve daha yoğun intranodüler vaskülarite gösterir. Her iki tümör de sintigrafide soğuk olabilir ancak Hürthle hücreli tümörler neredeyse her zaman soğuktur.
Ayirt Edici Ozellik
Papiller karsinom mikrokalsifikasyon, taller-than-wide şekil ve düzensiz kenarlar gösterir. Hürthle hücreli adenom ise düzgün kenarlı, kapsüllü ve mikrokalsifikasyon içermez. Servikal lenfadenopati papiller karsinomda yaygın, Hürthle hücreli adenomda beklenmez.
Ayirt Edici Ozellik
Medüller karsinom hipoekoik ve hipervasküler olabilir (Hürthle'ye benzer) ancak kaba kalsifikasyonlar, düzensiz kenarlar ve servikal LAP gösterir. Serum kalsitonin yüksekliği medüller karsinom için patognomoniktir. Hürthle hücreli adenomda kalsitonin normaldir.
Aciliyet
routineYonetim
surgicalBiyopsi
GerekliTakip
specialist-referralİİAB'de Hürthle hücreleri saptandığında (Bethesda IV), cerrahi (diagnostik lobektomi) önerilir — adenom/karsinom ayrımı yalnızca histopatolojik olarak yapılabilir. Hürthle hücreli tümörlerin malignite oranı folliküler neoplazmlara göre biraz daha yüksektir (%15-30 vs %10-15). RAI tedavisine yanıt düşüktür — bu nedenle karsinom tanısı konursa tamamlayıcı tiroidektomi + dışsal radyoterapi veya tirozin kinaz inhibitörleri düşünülebilir. 2022 WHO sınıflamasında Hürthle hücreli tümörler ayrı bir kategori olarak tanımlanmıştır (folliküler tümörlerden ayrı). Moleküler test (ThyroSeq, Afirma GSC) cerrahi kararını destekleyebilir.
Hürthle hücreli adenomlar benign tümörlerdir ancak malign karşılığından (Hürthle hücreli karsinom) görüntüleme ile ayrılamaz. FNA'da 'Hürthle hücreli neoplazm' tanısı konur ve tanısal lobektomi önerilir. Bethesda Kategori IV.