İnferior vena kava (İVK) filtresi komplikasyonları, pulmoner emboli profilaksisi amacıyla yerleştirilen İVK filtrelerinin yapısal veya pozisyonel bozukluklarıdır. Komplikasyonlar arasında filtre eğilmesi (tilting >15 derece), migrasyon (kraniyal veya kaudal yer değiştirme), perforasyon (bacakların İVK duvarını delerek komşu yapılara uzanması), filtre kırığı (metalik bacak fraktürü ve embolizasyonu), İVK trombozu (filtre çevresinde trombüs oluşumu) ve geri alım başarısızlığı yer alır. Kalıcı filtrelerin uzun vadeli komplikasyon oranı %20-40 arasındadır. FDA 2010'da retrieval filtrelerinin endikasyon ortadan kalktığında çıkarılmasını önermiştir. Kontrastsız ve kontrastlı BT değerlendirmede altın standarttır; düz karın grafisi tarama için kullanılabilir.
Yaş Aralığı
30-85
En Sık Yaş
60
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Nadir Değil
İVK filtresi komplikasyonlarının patofizyolojisi çok yönlüdür. Filtre eğilmesi, yerleştirme sırasında İVK anatomi varyasyonları (asimetrik İVK, megakava >28 mm), kıvrımlı femoral erişim veya suboptimal açılma nedeniyle oluşur — eğik filtre konizasyonunu kaybeder ve pıhtı yakalama kapasitesi düşer. Migrasyon, İVK lümeninde fiksasyonun yetersiz kalması sonucu gelişir — filtre bacakları duvar apozisyonunu sağlayamazsa kan akımının uyguladığı kuvvet filtreyi kraniyale (sıklıkla) veya kaudale itebilir; nadir vakalarda sağ kalp boşluklarına kadar ilerleyebilir. Perforasyon, filtre bacaklarının İVK duvarındaki endotelizasyon ve fibrotik reaksiyonu aşarak adventisya ve çevre yapılara (aort, vertebra, duodenum, üreter, psoas) penetre olmasıdır — zamanla bacaklar duvar içine gömülerek organik fiksasyon yaratır ancak aynı zamanda transmural perforasyona ilerleyebilir. Filtre kırığı, metalik yorgunluk (tekrarlayan mekanik stres, vena kava pulsasyonları ve respiratuar hareketler) sonucu metalik strut'ların kırılmasıdır — kırılan parçalar kan akımı ile pulmoner arterlere embolize olabilir.
BT'de İVK filtresinde >15 derece eğilme, >2 cm yer değiştirme, duvar dışı >3 mm strut uzanımı veya metalik bacak eksikliği — komplikasyon varlığının temel bulgusu.
Kontrastsız BT'de İVK filtresi yüksek dansiteli metalik yapı olarak izlenir. Normal filtre İVK aksına paralel, simetrik konik konfigürasyondadır. Eğilme durumunda filtre aksı İVK aksından >15 derece sapar — konik yapı asimetrik hale gelir. Sagittal ve koronal reformasyonlar eğilme derecesinin ölçümü için idealdir.
Rapor Cumlesi
İnfrarenal İVK'da yerleşik filtre ___ derece eğilme göstermekte olup konik konfigürasyon bozulmuştur.
Portal venöz fazda İVK filtresi çevresinde dolma defekti olarak trombüs oluşumu. Parsiyel veya komplet tıkanıklık. Kronik trombüs organize olarak filtre çevresinde fibröz kılıf oluşturur ve geri alımı engelleyebilir.
Rapor Cumlesi
İVK filtresini çevreleyen parsiyel/komplet trombüs izlenmekte olup İVK lümeni kısmen/tamamen tıkalıdır.
Filtre bacaklarının İVK duvarını aşarak çevre yapılara penetre olması — metalik strut ucunun İVK konturunun >3 mm dışına uzandığı izlenir. Perforasyon en sık retroperitoneal yağa olur ancak vertebra, aort, duodenum, psoas ve üretere de olabilir. Perforasyon filtre geri alımını komplike eder.
Rapor Cumlesi
İVK filtresinin ___ bacağı İVK duvarını ___ mm aşarak komşu ___'ya penetre olmaktadır.
Filtrenin önceki görüntülemelere göre >2 cm kraniyale veya kaudale yer değiştirmesi. Kraniyal migrasyon daha sıktır ve ileri vakalarda sağ atriyum/ventrikül/pulmoner arterlere ilerleyebilir. Önceki görüntüleme ile karşılaştırma esastır.
Rapor Cumlesi
İVK filtresi önceki görüntülemeye göre ___ cm kraniyale/kaudale migrasyona uğramıştır; klinik değerlendirme ve geri alım önerilir.
Filtre bacağının kırılması ve kırık fragmanın pulmoner arterlere embolizasyonu. BT'de filtre yapısında metalik bacak eksikliği ve pulmoner arter dallarında metalik fragman saptanması tanısaldır. Düz grafide beklenen bacak sayısının eksik olması kırığı düşündürür.
Rapor Cumlesi
İVK filtresinde ___ bacak eksikliği ve pulmoner arter dalında metalik fragman izlenmekte olup filtre kırığı ve pulmoner embolizasyon ile uyumludur.
Doppler ultrasonografide İVK filtresi çevresinde akım değerlendirilir. Normal filtrede devamlı venöz akım izlenir. Filtre trombozu durumunda akım yokluğu veya azalma, kollateral akım artışı görülür. B-mod'da İVK lümeninde ekojenik materyal izlenir.
Rapor Cumlesi
Doppler ultrasonografide İVK filtresini çevreleyen trombüs ve akım yokluğu/azalması izlenmektedir; kontrastlı BT ile ileri değerlendirme önerilir.
Nadir ancak ciddi komplikasyon: filtre bacağının posterior İVK duvarını aşarak aortaya penetre olması. Arteriyel faz BT'de metalik strut ucunun aort lümenine uzandığı izlenir. Aortocaval fistül, retroperitoneal kanama veya aort psödoanevrizma gelişimi mümkündür.
Rapor Cumlesi
İVK filtresinin posterior bacağı aort lümenine penetre olmakta olup acil müdahale planlaması gerekmektedir.
Kriterler
Tilting >15 derece, migrasyon >2 cm, strut kırığı. Filtre tipi ve yerleştirme tekniği ile ilişkili.
Ayirt Edici Ozellikler
Düz grafi ile taranabilir. Bacak sayma, aks değerlendirmesi ve vertebral referans noktalarına göre pozisyon kontrolü rutin takipte yeterlidir.
Kriterler
Strut'ların İVK duvarını >3 mm aşması. İnsidans %9-24 (uzun süreli kalıcı filtrelerde daha yüksek).
Ayirt Edici Ozellikler
Aort, vertebra, duodenum, üreter ve psoas perforasyonu mümkün. Semptomatik: karın ağrısı, hematüri, GİS kanama. Geri alımı komplike eder.
Kriterler
Filtre çevresinde trombüs oluşumu. Kısa vadeli insidans %2-10, uzun vadeli %15-30.
Ayirt Edici Ozellikler
Alt ekstremite ödemi ve DVT bulguları. Kronik trombüs geri alımı engelleyebilir. Antikoagülasyon gerektirir.
Ayirt Edici Ozellik
Primer İVK trombozu filtre olmaksızın oluşur. Filtre trombozunda metalik filtre yapısı İVK lümeninde görünürdür.
Ayirt Edici Ozellik
Filtre kırığı fragmanları >3000 HU metalik yapı olarak izlenir; gerçek PE ~30-50 HU yumuşak doku dansitesinde dolma defekti oluşturur.
Ayirt Edici Ozellik
İVK leiomyosarkomu kontrast tutan solid kitle olarak izlenir, metalik yapı içermez.
Ayirt Edici Ozellik
Vasküler yabancı cisim (kırık kateter, guidewire) filtre morfolojisi göstermez. Girişimsel işlem öyküsü ve morfoloji ayırt edicidir.
Aciliyet
urgentYonetim
interventionalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
3-monthİVK filtre komplikasyonları aktif yönetim gerektirir. FDA 2010 önerisine göre retrieval filtreler endikasyon kalktığında çıkarılmalıdır. Asemptomatik tilting veya minimal perforasyon yakın takiple izlenebilir. Semptomatik perforasyon, kardiyak migrasyon veya kırık ile pulmoner embolizasyon acil müdahale gerektirir. Filtre trombozu antikoagülasyon ile tedavi edilir.
Retrieval filtrelerin endikasyon ortadan kalktığında zamanında çıkarılması önemlidir (FDA uyarısı). Komplike filtreler girişimsel radyoloji ile çıkarılmaya çalışılmalıdır. Perforan strut'lar asemptomatik olabilir veya barsak/aort erozyonuna yol açabilir. İVC trombozu antikoagülasyon gerektirir.