Arterioportal şant (AP şant), hepatik arter ile portal ven dalları arasındaki anormal komunikasyondur. Arteriyel fazda subkapsüler kama veya üçgen şeklinde geçici kontrastlanma (THAD — transient hepatic attenuation difference) gösterir ve portal venöz/gecikmiş fazda tamamen kaybolur. Sirotik karaciğerde sık görülür ve HCC ile en kritik ayırıcı tanıyı oluşturur. Arterioportal şant bir lezyon değil, vasküler fenomendir — tedavi gerektirmez.
Yaş Aralığı
30-80
En Sık Yaş
55
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Sık
Arterioportal şant, hepatik arter ve portal ven dalları arasında küçük bir anormal komunikasyon (mikro-fistül) oluşmasıyla meydana gelir. Bu fistül aracılığıyla arteriyel kan portal ven dallarına erken geçer ve lokal hepatik parankimde geçici arteriyel hiperperfüzyon oluşturur. Sirotik karaciğerde portal ven akımı zaten azalmıştır — arteriyel kompansasyon mekanizması aktiftir ve mikro-fistüller kolaylaşır. Arteriyel fazda kontrast madde fistül bölgesindeki parankime erken ulaşır (hiperintensite), ancak portal venöz fazda çevre parankimde portal perfüzyon eşitlenir ve kontrastlanma kaybolur. Kama şekli, etkilenen portal ven dalının besleme alanını yansıtır — segmental perfüzyon bozukluğu.
Arteriyel fazda subkapsüler kama/üçgen şeklinde kontrastlanma alanı — portal venöz/gecikmiş fazda tamamen kaybolan. Anatomik vasküler dağılıma uyan non-nodüler şekli ve geçici karakteri AP şantın patognomonik bulgusudur. Bu bulgu sadece vasküler perfüzyon anomalisini yansıtır — altta gerçek bir lezyon yoktur.
Arteriyel fazda subkapsüler kama veya üçgen şeklinde kontrastlanma alanı. Nodüler değil sektörel — vasküler dağılıma uyar. THAD'ın klasik BT bulgusu.
Rapor Cumlesi
Arteriyel fazda subkapsüler kama şeklinde geçici kontrastlanma alanı izlenmekte olup arterioportal şant (THAD) ile uyumludur.
Portal venöz fazda arteriyel kontrastlanma tamamen kaybolur — alan çevre parankimle izointens/izodens hale gelir. Bu 'geçicilik' AP şantın tanısal anahtarıdır.
Rapor Cumlesi
Portal venöz fazda arteriyel kontrastlanma alanı tamamen kaybolmuş olup çevre parankimle izodens görünmektedir.
MR arteriyel fazda kama şeklinde hiperintens alan. BT'ye göre daha iyi yumuşak doku kontrastı ile görüntülenir.
Rapor Cumlesi
MR arteriyel fazda subkapsüler kama şeklinde hiperintens alan izlenmektedir.
Hepatobilier fazda (gadoksetik asit) normal sinyal — çevre parankimle izointens. THAD bölgesindeki hepatositler sağlıklı olduğu için OATP fonksiyonu korunmuştur.
Rapor Cumlesi
Hepatobilier fazda aynı bölgede normal sinyal izlenmekte olup hepatosit fonksiyonunun korunmuş olduğu ve arterioportal şant ile uyumlu olduğu değerlendirilmiştir.
DWI'da difüzyon kısıtlaması yok. AP şant hücresel bir lezyon değildir, bu nedenle artmış hücresellik veya sitotoksisite beklenmez.
Rapor Cumlesi
DWI'da ilgili bölgede difüzyon kısıtlaması izlenmemekte olup hücresel lezyon lehine bulgu saptanmamıştır.
Doppler US'de fokal akım artışı veya arterioportal şantın büyük formlarında pulsatil portal ven akımı saptanabilir. Küçük şantlar US'de görülmez.
Rapor Cumlesi
Doppler US'de portal ven dallarında arteriyal dalga formu izlenmekte olup arterioportal şant ile uyumlu olabilecek bulgudur.
Kriterler
Küçük subkapsüler kama şeklinde THAD. En sık görülen tip. Sirotik karaciğerde yaygın, benign ve klinik önemsiz.
Ayirt Edici Ozellikler
Genellikle <2 cm, tek veya multipl olabilir. Doppler'da saptanamaz. Takip gerektirmez.
Kriterler
HCC veya diğer hipervasküler tümörün çevresindeki AP şant. Tümör portal ven dallarına invazyon yaptığında kompansatuar arteriyel perfüzyon artar.
Ayirt Edici Ozellikler
Şant alanı içinde veya bitişiğinde nodüler lezyon (HCC) mevcuttur. Portal ven trombozu eşlik edebilir. LI-RADS 5'e yükseltir.
Kriterler
Biyopsi, ablasyon veya TACE sonrası gelişen AP şant. İatrojenik vasküler hasar nedeniyle oluşur.
Ayirt Edici Ozellikler
Prosedür bölgesinde lokalize. İşlem öyküsü ile korelasyonla tanınır. Genellikle zaman içinde spontan kapanır.
Ayirt Edici Ozellik
HCC nodüler şekildedir (kama değil), portal/gecikmiş fazda washout gösterir (AP şantta çevre ile izointens olur, hipodens OLMAZ), hepatobilier fazda hipointenstir (AP şantta izointens), DWI'da difüzyon kısıtlaması gösterir. T2 hiperintensitesi ve kapsül HCC'ye spesifiktir.
Ayirt Edici Ozellik
FNH nodülerdir, santral skar gösterir, hepatobilier fazda hiperintenstir (gadoksetik asit ile retansiyon). AP şant kama şeklindedir, nodüler değildir ve santral skar yoktur. FNH tipik olarak non-sirotik karaciğerde görülür.
Ayirt Edici Ozellik
HGDN nodülerdir, hepatobilier fazda hipointenstir (OATP kaybı), T1 hiperintenstir ve T2'de hafif hiperintensite gösterebilir. AP şant kama şeklindedir, hepatobilier fazda izointenstir ve T1/T2'de belirgin sinyal anomalisi göstermez.
Aciliyet
routineYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
no-follow-upArterioportal şant vasküler bir fenomendir, lezyon değildir — tedavi veya takip gerektirmez. Ana klinik önemi HCC'den doğru şekilde ayırt edilmesidir. Sirotik karaciğerde US taramasında saptanan şüpheli alanların THAD olabileceği akılda tutulmalıdır. Tümöral AP şant (HCC ilişkili) ise farklıdır — altta yatan tümörün tedavisi gerekir. Raporda 'arterioportal şant ile uyumlu THAD — lezyon değildir' ifadesi klinik yönetimi netleştirir.
Klinik önemi yoktur, gerçek bir lezyon değildir. Tedavi veya takip gerektirmez. Ancak sirotik karaciğerde HCC'den ayırt edilmesi kritiktir. LI-RADS v2018'de LR-1 (kesin benign) olarak sınıflandırılır. Portal/geç fazda kaybolma tanı koydurucudur.