Meningiom, araknoid kap hücrelerinden köken alan, en sık görülen ekstra-aksiyel intrakraniyal tümördür. Tüm primer intrakraniyal tümörlerin yaklaşık %37'sini oluşturur. Büyük çoğunluğu WHO derece 1 (benign) olup, kadınlarda erkeklere göre 2-3 kat daha sık görülür. Tipik lokalizasyonları parasagittal bölge, konveksite, sfenoid kanat, olfaktör oluk, tüberkülüm sella ve serebellopontin açıdır. Genellikle yavaş büyüyen, iyi sınırlı tümörlerdir ve birçoğu insidental olarak saptanır.
Yaş Aralığı
40-70
En Sık Yaş
55
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Çok Sık
Meningiom, araknoid villuslardaki kap hücrelerinden gelişen, genellikle yavaş büyüyen ekstra-aksiyel tümördür. Tümör dural kan damarlarından beslenir ve büyüdükçe komşu duraya geniş tabanlı yapışır; bu durum MRG'de karakteristik 'dural kuyruk işareti' (dural tail sign) olarak görülür — bu bulgu reaktif dural kalınlaşma ve/veya tümöral infiltrasyonu temsil eder. Tümör-beyin arasındaki BOS yarığı (CSF cleft) ekstra-aksiyel yerleşimin en güvenilir göstergesidir ve pia mater'in sağlam olduğunu gösterir. Meningiomlar fibrovasküler yapıda olup, yoğun damarsal ağ homojen kontrast tutulumuna yol açar. Kalsifikasyon psammom cisimcikleri şeklinde sıktır. Kemik üzerine basınç etkisi hiperostoz (reaktif kemik kalınlaşması) veya kemik invazyonuna neden olabilir. Progesteron reseptör pozitifliği kadın predominansını ve gebelikte büyüme hızlanmasını açıklar.
T1 kontrastlı sekanslarda tümörün duraya yapıştığı kenarlardan her iki yöne konik olarak incelen lineer dural kontrast tutulumudur. Tümör tabanından uzaklaştıkça tutulum azalır ve kaybolur. Meningiom için oldukça karakteristik olmakla birlikte patognomonik değildir — dural metastaz, lenfoma ve granülomatöz hastalıklarda da izlenebilir. Histopatolojik olarak dural kuyruk, reaktif fibrovasküler dural kalınlaşma ve/veya neoplastik infiltrasyonu temsil eder. Cerrahi planlamada dural kuyruk boyunca neoplastik infiltrasyon olasılığı göz önünde bulundurulmalıdır.
Kontrastsız BT'de beyin parankimine göre izodens veya hafif hiperdens ekstra-aksiyel kitle lezyonu izlenir. Hiperdens görünüm yüksek hücresellik ve kalsifikasyona bağlıdır. Psammomatöz kalsifikasyon %20-25 olguda saptanır ve dağınık, noktasal veya kaba kalsifikasyon paterni gösterir. Komşu kemikte hiperostoz (reaktif kemik kalınlaşması) özellikle konveksite ve sfenoid kanat meningiomlarında sıktır. Kemik yıkımı atipik/malign meningiom düşündürür. Peritümöral ödem değişkendir; boyut ve lokalizasyona bağlıdır.
Rapor Cumlesi
Sağ/sol ___ bölgesinde duraya geniş tabanlı yapışan, yaklaşık _x_x_ cm boyutlarında, izodens-hafif hiperdens ekstra-aksiyel kitle lezyonu izlenmekte olup, içerisinde kalsifikasyon odakları mevcuttur.
Kontrastlı BT'de yoğun ve homojen kontrast tutulumu izlenir. Homojen tutulum meningiomun en tipik kontrastlanma paternidir. Heterojen tutulum kistik dejenerasyon, nekroz veya yüksek derece şüphesi düşündürür. Dural kuyruk işareti kontrastlı BT'de de izlenebilir ancak MRG'de daha belirgindir. Kontrast tutulumunun yoğunluğu tümörün zengin vasküler yapısını yansıtır.
Rapor Cumlesi
Kontrastlı serilerde kitle lezyonunda yoğun ve homojen kontrast tutulumu izlenmektedir. Lezyon kenarında konik incelen dural kontrast tutulumu (dural kuyruk işareti) mevcuttur.
T1 ağırlıklı sekanslarda gri cevhere göre izointens ekstra-aksiyel kitle izlenir. Tümör-beyin parankimi arasında T1 hipointens BOS yarığı (CSF cleft) ekstra-aksiyel yerleşimin en güvenilir göstergesidir. Kitle duraya geniş tabanlı yapışır ve bitişik kortikal gri cevheri içe doğru iter (buckling sign). T1 kontrastlı sekanslarda yoğun ve homojen kontrast tutulumu ile belirgin dural kuyruk işareti izlenir.
Rapor Cumlesi
T1 ağırlıklı sekanslarda gri cevhere göre izointens ekstra-aksiyel kitle izlenmekte olup, tümör-beyin parankimi arasında BOS yarığı mevcuttur. T1 kontrastlı sekanslarda yoğun homojen kontrast tutulumu ve dural kuyruk işareti izlenmektedir.
T2 ağırlıklı sekanslarda meningiom genellikle gri cevhere göre izo-hiperintens izlenir. T2 sinyal yoğunluğu histolojik alt tiple korelasyon gösterir: meningotelyal tip genellikle hiperintens, fibroblastik ve transizyonel tip izointens, kalsifiye psammomatöz tip hipointens izlenir. BOS yarığı T2'de hiperintens olarak belirgin şekilde görülür ve ekstra-aksiyel yerleşimi doğrular. Peritümöral vazojenik ödem değişkendir; parasagittal ve konveksite meningiomlarında daha belirgin olabilir. Sekretuvar meningiomlar belirgin peritümöral ödem ile karakterizedir.
Rapor Cumlesi
T2 ağırlıklı sekanslarda kitle gri cevhere göre izo/hiperintens sinyal özelliğinde olup, tümör-beyin parankimi arasında hiperintens BOS yarığı izlenmektedir.
FLAIR sekanslarda meningiom genellikle gri cevhere göre hafif hiperintens izlenir. BOS yarığı FLAIR'de baskılanır (BOS sinyali elimine edilir) ancak tümör-beyin arayüzü net olarak değerlendirilir. Peritümöral vazojenik ödem FLAIR'de T2'den daha belirgin olarak saptanır — özellikle kortikal yüzeye komşu ödem BOS ile komşuluk nedeniyle T2'de maskelenebilir. FLAIR ayrıca dural kuyruk işaretinin değerlendirilmesinde de yararlıdır. İntratümöral kistik komponentler FLAIR'de baskılanmayabilir (proteinöz içerik nedeniyle) ve bu durum basit BOS'tan ayırt edilmesini sağlar.
Rapor Cumlesi
FLAIR sekanslarda kitle hafif hiperintens sinyal özelliğinde olup, çevre parankimde vazojenik ödem izlenmektedir.
Meningiomlarda difüzyon kısıtlanması değişkendir ve histolojik alt tip ile korelasyon gösterir. Tipik WHO derece 1 meningiomlar genellikle kısıtlanmış difüzyon göstermez (ADC normal veya hafif artmış). Atipik (derece 2) ve anaplastik (derece 3) meningiomlar artmış hücresellik nedeniyle kısıtlanmış difüzyon gösterebilir (düşük ADC). ADC değerleri tümör derecesi ile ters orantılıdır — düşük ADC yüksek derece riskini işaret eder. Ortalama ADC değerleri: derece 1 ≈ 0.9-1.1, derece 2 ≈ 0.7-0.9, derece 3 ≈ 0.6-0.8 x10⁻³ mm²/s. DWI ayrıca meningiom-schwannom ayırıcı tanısında da yardımcıdır.
Rapor Cumlesi
DWI'da kitlede belirgin difüzyon kısıtlanması izlenmemekte/izlenmekte olup, ADC değerleri ___ x10⁻³ mm²/s düzeyindedir.
Perfüzyon MRG'de meningiomlar genellikle artmış rCBV gösterir, ancak değerler geniş bir aralıkta değişir. Zengin damarsal yapıya sahip anjiomatöz meningiomlar çok yüksek rCBV gösterirken, fibroblastik tip düşük rCBV gösterebilir. Meningiomda perfüzyon eğrisi karakteristik olarak 'geri dönmeyen' (non-return) patern gösterir — dural tümör olması nedeniyle kan-beyin bariyeri bulunmaz ve kontrast madde sürekli olarak tümör interstisiyumuna sızar. Bu patern intra-aksiyel tümörlerden ayırıcı tanıda değerlidir. Peritümöral rCBV normal olması (infiltratif olmayan tümör) GBM'den ayırıcı tanıda kritiktir.
Rapor Cumlesi
Perfüzyon MRG'de kitlede artmış rCBV izlenmekte olup, perfüzyon eğrisi ekstra-aksiyel tümör ile uyumlu non-return paterni göstermektedir.
MR spektroskopide meningiom için en karakteristik bulgu alanin (Ala) pikidir — 1.47 ppm'de izlenen ve PRESS sekansında invert olan dublet pik. Alanin meningiom için oldukça spesifik bir metabolit olup diğer beyin tümörlerinde nadiren saptanır. Ek olarak kolin artışı (hücre membran turnover) ve NAA yokluğu (non-nöronal tümör) izlenir. Glutamat/glutamin kompleksi de artmış olabilir. Kreatin genellikle düşüktür. Lipid-laktat piki bazı meningiomlarda izlenebilir ve yüksek derece şüphesi düşündürebilir.
Rapor Cumlesi
MR spektroskopide kitlede 1.47 ppm'de alanin piki, artmış kolin ve NAA yokluğu izlenmekte olup, meningiom ile uyumludur.
SWI sekanslarında meningiom içinde kalsifikasyona bağlı susceptibility odakları izlenebilir — punctat veya kaba hipointens alanlar şeklinde. Dilate tümör vasküler yapıları (flow void) SWI'da belirgin hipointens lineer yapılar olarak görülür. Psammomatöz tip meningiomda yaygın kalsifikasyon SWI'da belirgin susceptibility artefaktı oluşturur. SWI ayrıca tümör çevresindeki kortikal venlerin displasmanını göstererek ekstra-aksiyel yerleşimi destekler. Faz bilgisi kalsifikasyonu hemosiderinden ayırt etmede yardımcıdır.
Rapor Cumlesi
SWI sekanslarında kitle içerisinde kalsifikasyona bağlı susceptibility odakları ve dilate vasküler yapılar izlenmektedir.
Kriterler
En sık görülen alt tip. Lobüler yapıda, hücreler arası sınırlar belirsiz, girdap (whorl) formasyonu, psammom cisimcikleri. Hücresel uniformite ile karakterize.
Ayirt Edici Ozellikler
MRG'de T2'de genellikle hiperintens (yüksek hücresel su içeriği), yoğun homojen kontrast tutulumu, minimal peritümöral ödem. Perfüzyon MRG'de artmış rCBV.
Kriterler
Yoğun kollajen ve retikülin lifleri ile karakterize fibroblast benzeri hücre yapısı. Girdap formasyonu fibroblastik varyasyonlar gösterir.
Ayirt Edici Ozellikler
MRG'de T2'de izointens-hipointens (yoğun kollajen içeriği T2 süresini kısaltır), homojen kontrast tutulumu, ADC değerleri meningotelyal tipe göre daha düşük olabilir. BT'de kalsifikasyon daha sık.
Kriterler
Artmış mitotik aktivite (≥4 mitoz/10 HPF) ve/veya en az 3 atipik özellik: artmış hücresellik, küçük hücre, belirgin nükleoller, tabakalaşmayan büyüme, nekroz alanları. Beyin invazyonu tek başına derece 2 kriteri.
Ayirt Edici Ozellikler
MRG'de düzensiz sınırlar, heterojen kontrast tutulumu, nekroz alanları, kısıtlanmış difüzyon (düşük ADC), belirgin peritümöral ödem, mushroom-shaped büyüme paterni. Rekürrens riski yüksek (%30-40).
Kriterler
Aşırı artmış mitotik aktivite (≥20 mitoz/10 HPF) ve/veya karsinom, sarkom veya melanom benzeri histoloji. Agresif biyolojik davranış ile karakterize.
Ayirt Edici Ozellikler
MRG'de belirgin heterojen kontrast tutulumu, yaygın nekroz, düzensiz sınırlar, beyin parankimine invazyon, belirgin kısıtlanmış difüzyon (en düşük ADC değerleri), mushroom-shaped agresif büyüme. Medyan rekürrens süresi <2 yıl.
Ayirt Edici Ozellik
Schwannom: serebellopontin açıda internal akustik kanalı genişleten 'dondurma külahlı' kitle, heterojen kontrast tutulumu, T2 hiperintens. Meningiom: duraya geniş tabanlı yapışma, dural kuyruk işareti, homojen kontrast tutulumu, internal akustik kanal genişlemesi yok.
Ayirt Edici Ozellik
Dural metastaz: bilinen primer malignite öyküsü, multipl dural lezyonlar, kemik destrüksiyonu (meningiomda hiperostoz), irregular kontrastlanma, hızlı büyüme. Meningiom: yavaş büyüme, homojen tutulum, hiperostoz, dural tail.
Ayirt Edici Ozellik
Primer SSS lenfoması (dural form): belirgin kısıtlanmış difüzyon (çok düşük ADC), düşük rCBV, steroid ile küçülme, homojen tutulum. Meningiom: değişken difüzyon, MRS'de alanin piki, hiperostoz, steroid yanıtı yok.
Ayirt Edici Ozellik
GBM (gliosarkom dural uzanım): intra-aksiyel kökenli, halka şeklinde heterojen tutulum, santral nekroz, yüksek rCBV, MRS'de lipid-laktat piki. Meningiom: ekstra-aksiyel, BOS yarığı, homojen tutulum, MRS'de alanin piki, dural kuyruk işareti.
Aciliyet
routineYonetim
WHO derece 1 meningiomlarda Simpson derece I-III cerrahi rezeksiyon altın standarttır. Asemptomatik küçük meningiomlar izlenebilir (seri MRG). Cerrahi uygun değilse stereotaktik radyocerrahi (SRS) alternatiftir. Derece 2-3 meningiomlarda adjuvan radyoterapi.Biyopsi
Gerekli DegilTakip
Asemptomatik insidental meningiom: 3-6 ay sonra ilk kontrol MRG, ardından büyüme yoksa yıllık takip. Cerrahi sonrası: 3 ay ve 1 yılda kontrastlı MRG. Subtotal rezeksiyon veya yüksek derece: 3-6 ayda bir kontrastlı MRG.Meningiomların büyük çoğunluğu benign (WHO derece 1) olup yavaş büyür. Asemptomatik insidental meningiomlar seri MRG ile izlenebilir. Semptomatik lezyonlarda (nörolojik defisit, nöbet, baş ağrısı) cerrahi rezeksiyon tercih edilir. Simpson dereceleme sistemi rezeksiyon genişliğini ve rekürrens riskini değerlendirir. Kritik yapılara yakın lokalizasyonlarda (kavernöz sinüs, beyin sapı) cerrahi risk yüksek olduğundan stereotaktik radyocerrahi değerlendirilir. Atipik ve malign meningiomlarda adjuvan radyoterapi önerilir.
Meningiomların çoğu WHO Grade 1 olup iyi prognoza sahiptir. Küçük asemptomatik meningiomlar seri MR ile takip edilebilir. Semptomatik veya büyüyen lezyonlarda cerrahi rezeksiyon birincil tedavidir. Atipik (Grade 2) ve anaplastik (Grade 3) meningiomlar daha agresif seyir gösterir ve adjuvan radyoterapi gerektirebilir.