Fibroadenom, memenin en sık görülen benign solid tümörüdür ve genç kadınlarda (15-35 yaş) en yaygın meme kitlesidir. Fibroepitelyal neoplazm grubuna ait olup, hem stromal hem de epitelyal komponentlerden oluşur. Hormonal duyarlılık gösterir; pubertede ortaya çıkar, gebelikte büyüyebilir ve menopoz sonrası involüsyon geçirebilir. Tipik olarak mobil, düzgün sınırlı, kauçuk kıvamında palpabl kitle olarak prezente olur. Ultrasonografide oval/yuvarlak, paralel oryantasyonlu, düzgün sınırlı, homojen hipoekoik solid kitle olarak izlenir ve BI-RADS 3 (muhtemelen benign) kategorisine sınıflandırılır. Mamografide yüksek dansiteli oval kitle veya involüsyon geçirmiş olgularda patognomonik kaba 'patlamış mısır' (popcorn) kalsifikasyon paterni görülebilir. MR'da homojen kontrastlanma ve Tip I (persistan) kinetik eğri gösterir. Malign transformasyon riski son derece düşüktür (<0.3%); karşı memede kanser riski hafifçe artmıştır (1.5-2 kat). Kompleks fibroadenom (kistler, sklerozan adenozis, epitelyal kalsifikasyon veya papiller apokrin değişiklik içeren) olan hastalarda kanser riski biraz daha yüksektir.
Yaş Aralığı
15-45
En Sık Yaş
25
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Çok Sık
Fibroadenom, terminal duktal lobüler ünitten (TDLU) köken alan bifazik bir neoplazmdır; hem stromal fibroblastlar hem de epitelyal/miyoepitelyal hücreler içerir. Hormonal etkiler (özellikle östrojen ve progesteron) stromal proliferasyonu uyarır ve epitelyal komponent üzerinde trofik etki gösterir; bu nedenle puberte döneminde ortaya çıkar, gebelik ve laktasyonda büyür, menopoz sonrası östrojen azalmasıyla involüsyon geçirir. Stromal komponentin yoğun miksoid/hiyalinize yapısı, ultrasonografide homojen hipoekoik görünümün temelini oluşturur — düşük akustik empedans farkı nedeniyle düzgün ses iletimi sağlanır ve posterior akustik güçlenme görülür. İnvolüsyon sürecinde hiyalin dejenerasyon, fibroz ve distrofik kalsifikasyon gelişir; bu kalsifikasyonlar mamografide karakteristik kaba, patlamış mısır benzeri (popcorn) patern oluşturur — kalsiyum birikimi stromal komponent içinde homojen dağılım gösterir. MR'da fibroadenomun iyi tanımlanmış kapsülü ve düzenli vasküler yapısı, homojen kontrastlanma ve Tip I (persistan) kinetik eğri üretir — kontrast madde yavaş ve sürekli birikir çünkü vasküler geçirgenlik normal düzeydedir ve neoanjiyogenez yoktur.
İnvolüsyon geçirmiş fibroadenomlarda mamografide izlenen kaba, düzensiz, patlamış mısır benzeri kalsifikasyon paterni. Stromal komponentin distrofik kalsifikasyonunu temsil eder ve fibroadenom tanısı için patognomoniktir. Tamamen kalsifiye lezyonlar BI-RADS 2 olarak sınıflandırılır ve takip gerektirmez.
Oval veya yuvarlak şekilli, paralel oryantasyonlu (wider-than-tall), düzgün sınırlı, homojen hipoekoik solid kitle. Genellikle 1-3 cm boyutunda olup, ince ekojen kapsül izlenebilir. İç yapı homojendir; ancak büyük fibroadenomlarda (>3 cm) lobüle kontur ve heterojenitenin başlaması izlenebilir. Posterior akustik güçlenme tipiktir (solid kitlelerin aksine). BI-RADS 3 (muhtemelen benign) olarak sınıflandırılır — 6 aylık takip US önerilir.
Rapor Cumlesi
Memede paralel oryantasyonlu, oval, düzgün sınırlı, homojen hipoekoik solid kitle izlenmektedir; posterior akustik güçlenme mevcuttur; bulgular fibroadenom ile uyumlu olup BI-RADS 3 olarak değerlendirilmiştir.
Renkli Doppler US'de fibroadenom genellikle minimal intralezyonel vaskülarite gösterir veya avaskülerdir. Periferik besleyici damar (feeding vessel) izlenebilir ancak yaygın internal vaskülarite beklenmez. Artmış internal vaskülarite varlığında filloides tümör veya malignite ekarte edilmelidir. Power Doppler ile düşük akım hızlarında bile vaskülarite değerlendirilmeli; genç hastalarda fizyolojik olarak biraz daha fazla vaskülarite görülebilir.
Rapor Cumlesi
Renkli Doppler incelemede lezyon içinde minimal vaskülarite izlenmektedir; yaygın internal vaskülarite saptanmamıştır; bu bulgu fibroadenom lehine olup filloides tümör veya malignite aleyhine değerlendirilmiştir.
Mamografide fibroadenom oval veya yuvarlak, düzgün sınırlı (sirkümskribe), eşit veya yüksek dansiteli kitle olarak izlenir. Sınırlar net ve keskin olup, halo bulgusu (ince radyolusen halka) görülebilir — bu, kitlenin çevre dokulardan iyi ayrıldığını gösteren benign bir bulgudur. Genç kadınlarda dens meme yapısı nedeniyle mamografik sensitivite düşebilir ve kitle maskelenebilir. Lobüle kontur görülebilir ancak spiküle sınır beklenmez.
Rapor Cumlesi
Mamografide oval, düzgün sınırlı, eşit dansiteli kitle izlenmekte olup halo bulgusu mevcuttur; spiküle sınır veya yapısal distorsiyon saptanmamıştır; bulgular fibroadenom ile uyumludur.
İnvolüsyon geçirmiş fibroadenomlarda (genellikle >50 yaş) kaba, kalkifiye, 'patlamış mısır' (popcorn) benzeri kalsifikasyon paterni izlenir. Bu kalsifikasyonlar stromal komponent içinde distrofik kalsifikasyon olarak gelişir ve fibroadenom tanısı için patognomoniktir. Kalsifikasyon başlangıçta periferik veya parsiyel olabilir ve zamanla tüm lezyonu kaplayabilir. Tamamen kalsifiye fibroadenom artık takip gerektirmez ve BI-RADS 2 (benign) olarak sınıflandırılır.
Rapor Cumlesi
Memede kaba, patlamış mısır benzeri (popcorn) kalsifikasyon paterni gösteren lezyon izlenmektedir; bu patern involüsyon geçirmiş fibroadenom için patognomoniktir; BI-RADS 2 olarak değerlendirilmiştir.
Kontrastlı meme MR'da fibroadenom homojen kontrastlanma gösterir; internal septalar (non-enhancing internal septations) izlenebilir ki bu, fibroadenom için oldukça tipik bir bulgudur. Kinetik eğri analizi Tip I (persistan) patern gösterir — kontrast yoğunluğu sürekli ve progresif olarak artar, yıkanma (washout) gözlenmez. T2 ağırlıklı sekanslarda hiperintens görünüm (miksoid stroma nedeniyle) benign karakteri destekler. Difüzyon ağırlıklı görüntülemede (DWI) hafif-orta difüzyon kısıtlaması görülebilir ancak ADC değerleri malign kitlelerin üzerindedir (genellikle >1.3 × 10⁻³ mm²/s).
Rapor Cumlesi
Kontrastlı meme MR'da homojen kontrastlanma gösteren kitle izlenmekte olup internal non-enhancing septalar mevcuttur; kinetik eğri Tip I (persistan) patern göstermektedir; T2'de hiperintens sinyal ile birlikte bulgular fibroadenom ile uyumludur.
T2 ağırlıklı sekanslarda fibroadenom genellikle hiperintens sinyal gösterir; bu, tümörün miksoid stromal komponentinin yüksek su içeriğini yansıtır. Miksoid predominant fibroadenomlarda T2 sinyal yoğunluğu belirgindir. Fibröz predominant (hiyalinize) fibroadenomlarda ise T2 sinyal hipointens olabilir çünkü fibröz dokuda serbest su miktarı azalmıştır. T2 hiperintensitesi maligniteyi ekarte ettirmez ancak homojen T2 hiperintensite benign karakter lehine önemli bir destekleyici bulgudur.
Rapor Cumlesi
T2 ağırlıklı sekanslarda kitle homojen hiperintens sinyal göstermektedir; bu bulgu miksoid stromal komponent varlığını düşündürmekte olup benign karakteri desteklemektedir.
Kriterler
En sık görülen tip. Homojen stromal ve epitelyal komponent içerir; kist, sklerozan adenozis veya papiller değişiklik yoktur. Boyut genellikle <3 cm.
Ayirt Edici Ozellikler
US'de klasik homojen hipoekoik görünüm; minimal malignite riski (<0.1%); 2 yıllık stabil izlem sonrası takipten çıkarılabilir.
Kriterler
Kistler (>3 mm), sklerozan adenozis, epitelyal kalsifikasyon veya papiller apokrin değişiklik gibi özelliklerden en az birini içerir. Dupont ve Page kriterleri ile tanımlanır.
Ayirt Edici Ozellikler
US'de heterojenitenin başlaması, mikrokistik alanlar; kanser riski basit fibroadenoma göre hafifçe artmış (3.1 kat); daha yakın takip önerilir.
Kriterler
Boyut >5 cm veya ağırlık >500 g. Genellikle adolesan dönemde (10-18 yaş) görülür. Hızlı büyüme gösterebilir ve cilt gerilmesine neden olabilir.
Ayirt Edici Ozellikler
US'de lobüle kontur, heterojen iç yapı, belirgin vaskülarite; mamografide büyük düzgün sınırlı kitle; filloides tümörden ayrımı zor olabilir — biyopsi gerekebilir; tedavi cerrahi eksizyondur.
Kriterler
Menopoz sonrası dönemde stromal dejenerasyon ve distrofik kalsifikasyonla karakterize. Boyut küçülmüş veya stabildir. Kaba kalsifikasyonlar mamografide belirgindir.
Ayirt Edici Ozellikler
Mamografide patlamış mısır kalsifikasyonu — patognomonik; US'de posterior akustik gölgelenme (kalsifikasyon nedeniyle); BI-RADS 2 — takip gerekmez; klinik önemi yoktur.
Ayirt Edici Ozellik
Filloides tümör genellikle >3 cm, hızlı büyüme gösteren, internal kistik/nekrotik alanlar içeren heterojen kitledir; US'de belirgin internal vaskülarite ve düzensiz sınırlar görülür. Fibroadenom homojen, yavaş büyüyen ve daha küçüktür.
Ayirt Edici Ozellik
İnvaziv duktal karsinom spiküle sınırlı, non-paralel oryantasyonlu, posterior akustik gölgelenme gösteren hipoekoik kitledir; fibroadenom ise paralel, düzgün sınırlı ve posterior güçlenme gösterir. Kinetik eğride IDC Tip III (washout), fibroadenom Tip I (persistan) gösterir.
Ayirt Edici Ozellik
İntraduktal papillom genellikle dilate duktus içinde solid nodül olarak izlenir; retroareolar bölgede sıktır ve kanlı meme başı akıntısı ile ilişkilidir. Fibroadenom duktus ile ilişkisiz, parankimal solid kitledir.
Ayirt Edici Ozellik
Basit kist tamamen anekoik, ince duvarlı, posterior akustik güçlenme gösteren sıvı lezyondur; fibroadenom ise hipoekoik solid kitledir. Renkli Doppler'da kist içinde akım yokken, fibroadenomda minimal periferik vaskülarite olabilir.
Ayirt Edici Ozellik
Hamartom (fibroadenolipom) mamografide yağ ve meme dokusu karışımı içeren, ince kapsüllü 'meme içinde meme' görünümü gösterir; fibroadenom ise homojen yüksek dansiteli kitledir. Hamartom heterojen dansitede ve genellikle daha büyüktür.
Aciliyet
routineYonetim
surveillanceBiyopsi
Gerekli DegilTakip
6-monthFibroadenom benign bir lezyondur ve malign transformasyon riski son derece düşüktür (<0.3%). BI-RADS 3 olarak sınıflandırılan tipik fibroadenomlar için 6 aylık kısa süreli takip US önerilir; 2 yıl boyunca stabilite gösterildikten sonra BI-RADS 2'ye yükseltilebilir ve takipten çıkarılabilir. Dev fibroadenom (>5 cm) veya hızlı büyüme gösteren olgularda filloides tümör ekartasyonu için kor biyopsi endikedir. Kompleks fibroadenom hafifçe artmış kanser riski (3.1 kat) taşır ve daha yakın takip gerektirir. Hasta isteğine bağlı olarak veya kozmetik endikasyonla cerrahi eksizyon (enükleasyon) yapılabilir. Genç hastalarda (<25 yaş) tipik US bulgularla birlikte biyopsi genellikle gerekli değildir.
Fibroadenomlar genellikle tedavi gerektirmez. 2 cm'den küçük, stabil lezyonlar takip edilebilir. Hızlı büyüme, büyük boyut (>3 cm) veya atipik özellikler varsa biyopsi önerilir. Fillodes tümör şüphesinde eksizyonel biyopsi gereklidir.