Özofagus adenokarsinomu, özofagusun glandüler epitelinden köken alan malign tümördür ve neredeyse tamamı distal özofagus/gastroözofageal bileşke (GÖB) bölgesinde yerleşir. Son 40 yılda insidansı batı ülkelerinde dramatik artış göstermiştir ve artık ABD/Avrupa'daki özofagus karsinomlarının %60-70'ini oluşturur. Barrett özofagusu (intestinal metaplazi) zemininde gelişir; Barrett metaplazisi → düşük dereceli displazi → yüksek dereceli displazi → adenokarsinom sekansı izlenir. Gastroözofageal reflü hastalığı (GERD), obezite ve erkek cinsiyet başlıca risk faktörleridir. Erkeklerde kadınlara oranla 7-8:1 daha sık görülür. HER2 amplifikasyonu vakaların %20-30'unda bulunur ve hedefe yönelik tedavi için önemlidir.
Yaş Aralığı
45-80
En Sık Yaş
65
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Sık
Özofagus adenokarsinomu, kronik gastroözofageal reflünün distal özofagus mukozasını tekrarlayan asit ve safra hasarına maruz bırakmasıyla başlayan bir metaplazi-displazi-karsinom sekansı izler. Normal skuamöz epitel, intestinal tip kolumnar epitele dönüşür (Barrett metaplazisi) — bu dönüşüm CDX2 ve MUC2 gibi intestinal transkripsiyon faktörlerinin aktivasyonuyla olur. Goblet hücreleri içeren bu metaplastik epitel, p53 mutasyonu, p16 kaybı, DNA aneuploidisi gibi genetik değişikliklerle displazi ve ardından invaziv karsinoma ilerler. Tümör distal özofagus duvarı boyunca yayılır ve periözofageal yağa, mediastinal yapılara invaze olabilir. Lenfatik drenaj dual (mediastinal ve abdominal) olduğundan, hem toraks hem de abdomendeki lenf nodlarına metastaz yapabilir. BT'de GÖB düzeyindeki asimetrik kalınlaşma ve kontrastlanma bu invaziv sürecin yansımasıdır.
Distal özofagus/GÖB düzeyinde asimetrik, heterojen kontrastlanan duvar kalınlaşması ve yumuşak doku kitlesi. Barrett özofagusu/GERD öyküsü ile birlikte adenokarsinom için oldukça spesifiktir. SCC'den farklı olarak distalde lokalize olması ve Barrett ilişkisi tanıyı destekler.
Distal özofagus/GÖB düzeyinde asimetrik veya sirkümferansiyel duvar kalınlaşması (>5 mm, genellikle 10-30 mm). Tümör heterojen kontrastlanma gösterir. Kitle gastrik kardiayı da tutabilir (Siewert sınıflaması). Lümen daralması ve proksimal dilatasyon izlenir.
Rapor Cumlesi
Distal özofagus/GÖB düzeyinde yaklaşık ___ cm uzunluğunda asimetrik duvar kalınlaşması ve heterojen kontrastlanan yumuşak doku kitlesi izlenmektedir; adenokarsinom öncelikle düşünülmelidir.
Çölyak aks, gastrohepatic ligaman ve periözofageal lenf nodlarında büyüme (kısa aks >10 mm). Dual lenfatik drenaj paterni nedeniyle hem abdominal hem mediastinal lenfadenopatiler izlenebilir. Lenf nodları kontrastlanma veya santral nekroz gösterebilir.
Rapor Cumlesi
Çölyak aks/periözofageal bölgede kısa aksı ___ mm'ye ulaşan patolojik boyutta lenf nodları izlenmekte olup metastatik lenfadenopati ile uyumludur.
Karaciğer en sık uzak metastaz bölgesidir. Çoklu hipodens lezyonlar, portal venöz fazda çevre parankime göre düşük dansiteli. Rim kontrastlanması gösterebilir. Peritoneal karsinomatozis ve akciğer metastazları da izlenebilir.
Rapor Cumlesi
Karaciğerde çoklu hipodens lezyonlar izlenmekte olup bilinen özofagus adenokarsinomu bağlamında hepatik metastazlar ile uyumludur.
GÖB düzeyinde belirgin FDG tutulumu (SUVmax genellikle 5-20). Primer tümör, lokorejyonel ve uzak metastaz evrelemesinde kritik. Müsinöz alt tiplerde yanlış negatif olabilir (düşük selülarite). Tedavi yanıtı değerlendirmesinde (neoadjuvan KRT sonrası) kullanılır.
Rapor Cumlesi
GÖB düzeyinde SUVmax ___ olan belirgin FDG tutulumu gösteren duvar kalınlaşması izlenmekte olup primer özofagus adenokarsinomu ile uyumludur.
DWI'da tümör yüksek sinyal gösterir (difüzyon kısıtlaması). ADC haritasında düşük ADC değerleri (yüksek selülarite). Tedavi yanıtı değerlendirmesinde ADC artışı (hücre ölümü) olumlu yanıtı gösterir. EUS ile birlikte T evrelemesini destekler.
Rapor Cumlesi
GÖB düzeyindeki kitle DWI'da difüzyon kısıtlaması göstermekte olup yüksek selüler malign lezyon ile uyumludur.
Distal özofagusta/GÖB'de düzensiz sınırlı darlık. Mukozal destrüksiyon, ülserasyon ve nodüler mukozal patern izlenir. Fundusa uzanım görülebilir. Proksimal özofagus dilatasyonu eşlik eder. Erken lezyonlarda düzensiz mukozal relief veya küçük polipoid lezyon.
Rapor Cumlesi
Distal özofagus/GÖB'de düzensiz sınırlı mukozal destrüksiyon ve darlık izlenmekte olup adenokarsinom ile uyumludur.
Kriterler
Tümör merkezi GÖB'nin 1-5 cm proksimalinde. Gerçek özofagus adenokarsinomu.
Ayirt Edici Ozellikler
Barrett zemininde gelişir. Transtorrakal özofajektomi ile tedavi. Mediastinal LAP daha sık.
Kriterler
Tümör merkezi GÖB'nin 1 cm proksimali ile 2 cm distali arasında.
Ayirt Edici Ozellikler
En sık tip. Cerrahi yaklaşım tartışmalı (özofajektomi vs gastrektomi). Hem mediastinal hem abdominal LAP.
Kriterler
Tümör merkezi GÖB'nin 2-5 cm distalinde. Gastrik kardiya karsinomu GÖB'ye uzanmış.
Ayirt Edici Ozellikler
Total gastrektomi + distal özofajektomi. Abdominal LAP ağırlıklı. Barrett ilişkisi zayıf.
Kriterler
Tümör hacminin >%50'si ekstrasellüler müsin içerir.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de düşük dansite (müsin nedeniyle). PET-BT'de düşük FDG tutulumu (düşük selülarite). Daha kötü prognoz.
Ayirt Edici Ozellik
SCC orta özofagusu tercih eder, alkol/tütün ilişkili; adenokarsinom distal özofagus/GÖB'de, Barrett/GERD ilişkili
Ayirt Edici Ozellik
GIST submukozal kökenli, düzgün sınırlı, ekzofitik kitle olarak izlenir; adenokarsinom mukozal kökenli asimetrik kalınlaşma ve ülserasyon gösterir
Ayirt Edici Ozellik
Barrett özofagusu duvar kalınlaşması olmadan izlenir; adenokarsinom belirgin duvar kalınlaşması, kitle ve kontrastlanma gösterir
Ayirt Edici Ozellik
Benign darlık düzgün sınırlı ve simetrik; adenokarsinom düzensiz, asimetrik ve mukozal destrüksiyon gösterir
Aciliyet
urgentYonetim
surgicalBiyopsi
GerekliTakip
specialist-referralEndoskopik biyopsi ile histopatolojik doğrulama zorunludur. HER2 testi (immünohistokimya + FISH) yapılmalıdır. Evreleme BT + PET-BT + EUS ile yapılır. Erken evre (T1a) olgularda endoskopik mukozal rezeksiyon/endoskopik submukozal diseksiyon küratif olabilir. Lokal ileri evrede neoadjuvan kemoterapi (FLOT rejimi) veya kemoradyoterapi (CROSS) + cerrahi standart tedavidir. HER2-pozitif olgularda trastuzumab eklenir. PD-L1 pozitif olgularda immünoterapi (nivolumab/pembrolizumab) uygulanabilir.
Özofagus adenokarsinomu tedavisi evre bağımlıdır. Barrett displazisi endoskopik ablasyon ile tedavi edilebilir. Erken evrede endoskopik rezeksiyon, lokal ileri evrede neoadjuvan kemoradyoterapi + cerrahi (CROSS rejimi) uygulanır. HER2 pozitif olgularda trastuzumab eklenebilir.