Pulmoner emboli-infarkt, pulmoner arterin tromboembolik oklüzyonu sonucu distal akciğer parankiminde gelişen iskemik nekrozdur. Pulmoner embolilerin yaklaşık %10-15'i infarkt ile komplike olur — çift kan dolaşımı (pulmoner + bronşiyal arter) genellikle kollateral dolaşım sağlar. İnfarkt alt loblarda ve periferik yerleşimlidir. Hampton hörgücü (kama şekilli plevra tabanlı opasite) klasik radyolojik bulgudur. BT anjiyografide pulmoner arter dallarında dolum defekti tanısaldır.
Yaş Aralığı
30-80
En Sık Yaş
55
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Nadir Değil
Pulmoner emboli genellikle alt ekstremite derin ven trombozu (DVT) kaynaklıdır — trombüs koparak pulmoner arterlere embolize olur. Pulmoner arterler terminal dallanma gösterir ve distal oklüzyon bölgesinde perfüzyon durur. Normalde bronşiyal arterler kollateral kan sağlar ve infarkt önlenir. Ancak kalp yetmezliği, kronik akciğer hastalığı veya küçük arter oklüzyonlarında kollateral dolaşım yetersiz kalır ve infarkt gelişir. İnfarkt alanı hemorajik karakterdedir — kanama parankime sızar ve BT'de periferik kama şekilli konsolidasyon (Hampton hörgücü) olarak görülür. Plevra tabanlı yerleşim viseral plevranın bronşiyal arter beslenme alanında olmasından kaynaklanır — infarkt periferde başlar ve merkeze doğru ilerler. Westermark bulgusu ise embolik oklüzyon distalinde azalmış perfüzyonu yansıtan fokal oligemidir.
Plevra tabanlı, kama (üçgen) şekilli periferik konsolidasyon. Tabanı viseral plevrada, tepesi hiluma yönelir. Pulmoner arteriyel oklüzyon sonrası gelişen hemorajik infarkta özgüdür. Genellikle alt loblarda, homojen dansite gösterir ve akut dönemde buzlu cam halesi eşlik edebilir.
BT pulmoner anjiyografide (BTPA) pulmoner arter dallarında hipodens dolum defekti. Akut embolide trombüs damar merkezinde yerleşir ve kontrast ile çevrelenir ('polo mint sign' aksiyel, 'railway track sign' koronal). Trombüs arter duvarına yapışık değildir.
Rapor Cumlesi
BT pulmoner anjiyografide sağ/sol pulmoner arter __ dalında/dallarında akut tromboembolik dolum defekti izlenmektedir.
Plevra tabanlı, kama (üçgen) şekilli periferik konsolidasyon — Hampton hörgücü. Tabanı plevral yüzeyde, tepesi hiluma doğru yönelmiştir. Genellikle alt loblarda, homojen yumuşak doku dansitesindedir. İnfarktın hemorajik konsolidasyonunu yansıtır.
Rapor Cumlesi
Sağ/sol alt lobda plevra tabanlı, kama şekilli periferik konsolidasyon (Hampton hörgücü) izlenmekte olup pulmoner infarkt ile uyumludur.
Embolik oklüzyon distalinde fokal oligemi — azalmış vaskülarite ve artmış translüsensi. BT'de etkilenen segment/lob diğerine göre daha saydam görünür. Büyük arter oklüzyonlarında belirgindir.
Rapor Cumlesi
Embolik oklüzyon distalinde fokal oligemi (Westermark bulgusu) izlenmekte olup ilgili segmentte perfüzyon defektini düşündürmektedir.
Masif pulmoner embolide sağ ventrikül (RV) dilatasyonu (RV/LV oranı >1) ve interventriküler septumun sol tarafa doğru bombeleşmesi. Bu bulgular akut sağ kalp yüklenme/yetmezliğini gösterir ve kötü prognoz belirtecidir.
Rapor Cumlesi
Sağ ventrikül dilatasyonu (RV/LV oranı: __) ve interventriküler septumda sola bombeleşme izlenmekte olup akut sağ kalp yüklenmesi ile uyumludur.
İnfarkt evolüsyonu: akut dönemde homojen konsolidasyon → subakut dönemde küçülme ve kavitasyon gelişebilir → kronik dönemde lineer skar veya fokal fibrozis. Kavitasyon süperenfeksiyon (apse) riskini artırır.
Rapor Cumlesi
Daha önce infarkt ile uyumlu bulunan konsolidasyonda küçülme/kavitasyon/skar gelişimi izlenmekte olup infarkt evolüsyonu ile uyumludur.
Pulmoner emboli-infarkt ile ipsilateral plevral efüzyon sık eşlik eder (%30-50). Genellikle küçük-orta boyutlu ve eksüdatiftir. Hemorajik efüzyon olabilir.
Rapor Cumlesi
İnfarkt alanı ile ipsilateral küçük/orta miktarda plevral efüzyon izlenmektedir.
Kriterler
0-7 gün: plevra tabanlı kama şekilli konsolidasyon, homojen dansite, buzlu cam halesi, pulmoner arterde akut dolum defekti
Ayirt Edici Ozellikler
Antikoagülan tedavi başlanmalıdır. Masif PE'de trombolitik tedavi veya kateter-yönlendirmeli trombektomi düşünülür. İnfarkt alanı ilk 48-72 saatte büyüyebilir.
Kriterler
1-4 hafta: konsolidasyonda küçülme başlar, kavitasyon gelişebilir, 'melting ice sign' (erime buzu bulgusu), trombüs organize olmaya başlar
Ayirt Edici Ozellikler
Antikoagülan tedavi devam eder. Kavitasyon gelişirse süperenfeksiyon açısından izlem gerekir. 'Melting ice sign' — infarkt alanının periferden merkeze doğru küçülmesi — infarkt tanısını destekler.
Kriterler
>4 hafta: lineer skar veya fokal fibrozis, parankimal bant, plevral kalınlaşma, organize trombüs veya rekanalizasyon
Ayirt Edici Ozellikler
Antikoagülan tedavi süresi klinik duruma göre belirlenir (genellikle 3-6 ay). Kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon (CTEPH) riski değerlendirilmelidir — ekokardiyografi ile pulmoner arter basıncı takibi önerilir.
Ayirt Edici Ozellik
Adenokarsinom genellikle nodül/kitle şeklinde prezente olur, spiküle sınırlıdır ve kontrastlanır. Pulmoner infarkt plevra tabanlı kama şekilli konsolidasyon gösterir, eşzamanlı pulmoner arter dolum defekti mevcuttur ve takipte küçülür (melting ice sign).
Ayirt Edici Ozellik
Organize pnömoni periferik konsolidasyon ve buzlu cam opasiteleri gösterir, migratuar patern izlenebilir ve hava bronkogramları belirgindir. Pulmoner infarkt plevra tabanlı kama şekilli olup dolum defekti ile birliktedir. Organize pnömonide pulmoner arter dolum defekti beklenmez.
Ayirt Edici Ozellik
Akciğer apsesi yuvarlak kaviter lezyon olup kalın düzgün duvarlıdır ve hava-sıvı seviyesi gösterir. Pulmoner infarkt kavitasyonu düzensiz olabilir ve eşzamanlı dolum defekti mevcuttur. Apse genellikle ateş ve lökositozla birliktedir.
Aciliyet
emergentYonetim
medicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
3-monthPulmoner emboli acil medikal durumdur — antikoagülan tedavi hemen başlanmalıdır. Masif PE'de (hemodinamik instabilite, RV yetmezliği) trombolitik tedavi veya kateter-yönlendirmeli trombektomi endikasyonu vardır. Submassif PE'de (RV dilatasyonu, troponin yüksekliği) yakın monitörizasyon gerekir. Antikoagülan süre ilk epizod provoke PE için 3 ay, unprovoke veya rekürren PE için uzun süreli/hayat boyudur. CTEPH riski açısından 3-6 ay sonra ekokardiyografi ile değerlendirme önerilir. DVT kaynağı araştırılmalıdır (alt ekstremite venöz Doppler US).
Antikoagülan tedavi temeldir. Masif PE'de trombolitik tedavi veya mekanik trombektomi gerekebilir. İnfarkt alanı zamanla organize olup skar bırakabilir. Altta yatan DVT araştırılmalıdır.