Akciğer apsesi, akciğer parankiminde nekrotizan enfeksiyon sonucu oluşan pürülan materyal içeren kaviter lezyondur. En sık aspirasyon (alkolizm, bilinç kaybı, yutma bozukluğu) ve anaerobik bakteriler (Bacteroides, Fusobacterium, Peptostreptococcus) etiyolojidedir. İnsidansı 100.000'de 4-5'tir. Erkeklerde 3-4 kat daha sıktır ve yaş ortalaması 50-60'tır. Sağ akciğer sol akciğerden daha sık etkilenir (sağ ana bronşun daha dik açısı nedeniyle aspirasyon riski artmıştır). Mortalite antibiyotik çağında %5-10'a düşmüştür ancak immünsüprese hastalarda %20-30'a çıkabilir.
Yaş Aralığı
30-70
En Sık Yaş
50
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Nadir Değil
Akciğer apsesi en sık aspirasyon mekanizmasıyla oluşur — orofarengeal sekresyonlar (anaerobik flora yoğun) bilinç kaybı, alkolizm veya nörolojik bozukluk sırasında alt solunum yollarına aspire edilir. Bakteriler akciğer parankiminde nekrotizan pnömoni başlatır — proteolitik enzimler ve toksinler doku nekrozuna yol açar. Nekrotik alan sıvılaşır ve etrafında inflamatuar duvar (pyojenik membran) oluşur — bu kalın düzensiz duvarın BT'deki görünümünü belirler. Kavite bronşiyal ağaçla iletişim kurduğunda nekrotik materyal kısmen drene olur ve hava girer — hava-sıvı seviyesi oluşur. Aspirasyon apsesi karakteristik olarak yerçekimine bağımlı segmentlerde yerleşir: supin pozisyonda sağ akciğer üst lob posterior segment ve alt lob süperior segment. Plevra ile akut açı yapar (ampiyemden ayırıcı). Duvar kontrastlanması pyojenik membranın yoğun vaskülaritesini ve aktif inflamasyonu yansıtır.
Kalın düzensiz duvarlı kaviter lezyon, hava-sıvı seviyesi ve plevral yüzeyle akut açı üçlüsü — akciğer apsesinin patognomonik görüntüleme kombinasyonu. Bu üçlü ampiyemden (obtüz açı, lentiform, split pleura sign), kaviter karsinomdan (düzensiz iç duvar, ancak ateş/lökositoz yoksa) ve kaviter metastazdan (bilinen primer, multipl) ayırır.
Kalın (>4 mm), düzensiz duvarlı kaviter lezyon. Duvar kalınlığı genellikle 5-15 mm arasında değişir. İç duvar yüzeyi düzensiz/nodüler olabilir. Dış sınır çevre parankimdeki konsolidasyon ile belirsizleşir. Duvar yoğun kontrastlanma gösterir (pyojenik membran).
Rapor Cumlesi
___ lobda yaklaşık ___ cm boyutunda, kalın düzensiz duvarı olan ve yoğun duvar kontrastlanması gösteren kaviter lezyon izlenmekte olup akciğer apsesi ile uyumludur.
Hava-sıvı seviyesi — kavite içinde pürülan sıvı (yüksek dansite) ve üzerinde hava (düşük dansite) arasında düz bir çizgi. Apse kavitesinin bronşiyal ağaçla iletişim kurduğunu gösterir. Hava-sıvı seviyesi en iyi supin BT veya lateral dekübitus pozisyonunda değerlendirilir.
Rapor Cumlesi
Kavite içerisinde hava-sıvı seviyesi izlenmekte olup bronşiyal iletişimli akciğer apsesi ile uyumludur.
Plevra ile akut açı — apse yuvarlak/oval şekli korur ve plevral yüzeyle akut açı yapar. Ampiyem ise lentiform (lens) şekli gösterir ve plevral yüzeyle obtüz açı yapar. 'Split pleura sign' ampiyemde izlenir (visseral ve parietal plevranın ayrı kontrastlanması), apsede yoktur.
Rapor Cumlesi
Kaviter lezyon plevral yüzeyle akut açı yapmakta olup intraparankimal apse lehine değerlendirilmiştir; ampiyem (obtüz açı, lentiform şekil) morfolojik olarak dışlanmıştır.
Kavite çevresinde geniş konsolidasyon alanı — nekrotizan pnömoni zeminini yansıtır. Konsolidasyon hava bronkogramları içerebilir. Çevre parankimde buzlu cam opasiteler ve septal kalınlaşma izlenebilir (perifokal inflamatuar değişiklikler).
Rapor Cumlesi
Kaviter lezyonun çevresinde geniş konsolidasyon alanı izlenmekte olup nekrotizan pnömoni/apse ile uyumludur.
Plevral yüzeye yakın apseler US'de değerlendirilebilir: hipoekoik, heterojen koleksiyon (pürülan materyal), içerisinde hiperekojenik odaklar (gaz kabarcıkları, 'dirty shadowing'). Doppler'da çevre duvar hipervasküleritesi izlenebilir. US ayrıca perkütan drenaj kılavuzluğu için kullanılır.
Rapor Cumlesi
US'de plevral tabanlı hipoekoik heterojen koleksiyon ve içerisinde gaz ekoları izlenmekte olup akciğer apsesi ile uyumludur.
Kriterler
Aspirasyon mekanizması ile oluşan. Alkolizm, bilinç kaybı, nörolojik bozukluk zemininde. Anaerobik bakteriler baskın.
Ayirt Edici Ozellikler
Yerçekimine bağımlı segment yerleşimi (supin: sağ üst lob posterior, alt lob süperior). Genellikle soliter. Antibiyotik tedavisine iyi yanıt (%80-90). Polimikrobiyal (anaeroblar + aeroblar).
Kriterler
Bronş obstrüksiyonu distalinde gelişen. Endobronşiyal tümör (en sık), yabancı cisim veya striktür zemininde.
Ayirt Edici Ozellikler
Yerçekimine bağımlı olmayan segment yerleşimi. Endobronşiyal lezyon aranmalı — BT'de bronş içi kitle. Antibiyotik tedavisine yavaş/yetersiz yanıt (obstrüksiyon nedeniyle). >50 yaş sigara içicisinde kaviter lezyon — kanser ekarte edilmeli.
Kriterler
Septik emboliden kaynaklanan. IV ilaç kullanımı, enfektif endokardit, trombofilebit zemininde. S. aureus en sık etken.
Ayirt Edici Ozellikler
Multipl, bilateral, periferik yerleşimli kaviter nodüller. 'Feeding vessel sign' — septik embolinin hematojen orijinini gösterir. Erken evre: buzlu cam halo ile çevrili solid nodül, geç evre: kavitasyon. Subplevral lokasyon baskın.
Ayirt Edici Ozellik
Kaviter skuamöz karsinom düzensiz kalın duvar ve nodüler iç yüzey gösterir ancak çevre konsolidasyon daha az belirgindir; apse daha geniş konsolidasyon ve hava-sıvı seviyesi gösterir. Klinik bağlam: kanser — yaşlı sigara içici, apse — ateş, lökositoz, aspirasyon öyküsü.
Ayirt Edici Ozellik
TB kavitesi üst lob apikalinde, ince düzgün duvarlı, çevre satellit nodüller ve ağaç tomurcuğu (tree-in-bud) paterni gösterir; apse kalın düzensiz duvarlı ve geniş konsolidasyon ile çevrilidir. TB'de hava-sıvı seviyesi daha nadirdir.
Ayirt Edici Ozellik
Aspergilloma önceden mevcut kavite (TB, bronşektazi) içinde serbest hareket eden fungus topu ('air crescent sign') gösterir; apsede hava-sıvı seviyesi yatay düzdür ve kavite duvarı aktif inflamatuar kontrastlanma gösterir.
Aciliyet
urgentYonetim
medicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
6-monthAkciğer apsesi tedavisinde uzun süreli antibiyotik tedavisi (4-8 hafta IV + oral) temel yaklaşımdır — aspirasyon apsesinde empirik anaerobik kapsam (klindamisin veya amoksisilin-klavulanat). Hastaların %80-90'ı medikal tedaviye yanıt verir. Perkütan drenaj: >6 cm apseler, medikal tedaviye yanıtsız olgular veya sepsis gelişiminde endikedir. Cerrahi rezeksiyon: medikal+drenaj başarısızlığı, masif hemoptizi veya apse altında gizli malignite şüphesinde yapılır. Post-obstrüktif apsede bronkoskopi ile endobronşiyal patoloji ekarte edilmelidir. Takip BT 4-6 haftada tedavi yanıtını değerlendirir — kavite küçülmesi ve duvar incelmesi beklenir.
Antibiyotik tedavisi temeldir (4-6 hafta). Büyük abselerde perkütan veya cerrahi drenaj gerekebilir. Altta yatan bronşiyal obstrüksiyon (tümör) ekarte edilmelidir.