Kalça labral yırtığı, asetabular labrumun — asetabulum kenarını çevreleyen fibrokartilajinöz halka yapının — kısmen veya tamamen kopmasıdır. Femuroasetabular sıkışma (FAI) en sık etyolojik faktördür: cam tipi (femur başı-boyun bileşkesindeki kemik çıkıntı) ve/veya pincer tipi (asetabular aşırı örtünme) morfolojisi labruma mekanik hasar verir. Anterior-superior labrum en sık yırtılan bölgedir (%70-90). Genç aktif erişkinlerde ve sporcularda sıktır. MR artrografi (MRA) tanıda altın standart olup kontrast maddenin labral yırtıktan sızması tanısaldır. Paralabral kistler eşlik edebilir ve labral patolojinin dolaylı kanıtıdır. Labral yırtıklar tedavi edilmediğinde osteoartrit gelişimine katkıda bulunur.
Yaş Aralığı
20-55
En Sık Yaş
35
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Sık
Asetabular labrum, hiyalin kıkırdak ile fibröz kıkırdak karışımından oluşan üçgen kesitli bir halka yapıdır ve asetabulum kenarına tutunur. Labrumun üç temel işlevi vardır: (1) eklem stabilitesini artırma — labrumun çıkarılması femur başı örtünmesini %22 azaltır, (2) eklem içi negatif basıncı (vakum etkisi) koruma — labrumun sızdırmazlık işlevi eklem kıkırdağına besin difüzyonunu optimize eder, (3) periferik eklem sıvısı sızdırmazlığı — kıkırdak koruyucu mekanizma. FAI'da cam morfoljisi (alfa açısı >55°) femur başının non-sferik kısmının fleksiyon ve iç rotasyonda labruma çarpmasına yol açar → tekrarlayan mekanik travma → labral kopmaya neden olur. Pincer morfoljisinde (lateral merkez-kenar açısı >40°) asetabular aşırı örtünme labrumu sıkıştırır → crush hasarı. Yırtık bölgesinde paralabral kist oluşumu, sinoviyal sıvının labral defektten perilabrral alana sızmasıyla açıklanır — tek yönlü valf mekanizması (sıvı çıkar ama geri dönemez) kist büyümesine yol açar. MRA'da kontrast madde labral yırtıktan sızdığında, labrum ile asetabulum arasında kontrast birikimi (imbibisyon) görülür — bu doğrudan yırtığın kanıtıdır.
MR artografide gadolinyum bazlı kontrast maddenin labrum-asetabulum bileşkesindeki yırtıktan sızarak labral substans içinde veya labrum altında lineer yüksek sinyal oluşturması. Bu bulgu labral yırtığın doğrudan ve en güvenilir kanıtıdır. Kontrast sızıntısı yırtığın lokasyonunu, boyutunu ve tipini (kısmi/tam) belirlemeye olanak tanır.
MR artrografi (MRA) T1 fat-sat görüntülerde gadolinyum bazlı kontrast madde labrum-asetabulum bileşkesindeki yırtıktan sızar ve labral substansiyon içinde veya labrum ile asetabular kıkırdak arasında lineer yüksek sinyal olarak izlenir. Bu bulgu labral yırtığın doğrudan kanıtıdır. MRA'nın labral yırtık tespitinde duyarlılığı %92-95, özgüllüğü %91-93'tür. Kontrast sızıntısı yırtığın tam kat mı yoksa kısmi kat mı olduğunu da değerlendirmeye olanak tanır.
Rapor Cumlesi
MR artografide anterior-superior labrumda kontrast madde sızıntısı izlenmekte olup labral yırtık ile uyumludur.
T2 ağırlıklı ve STIR görüntülerde labrum komşuluğunda iyi sınırlı, belirgin hiperintens kistik lezyon izlenir. Paralabral kistler labral yırtığın dolaylı ancak yüksek güvenilirlikli kanıtıdır — paralabral kist varlığında labral yırtık olasılığı >%90'dır. Kist boyutu birkaç mm'den 2-3 cm'ye kadar değişebilir. Kist genellikle yırtık bölgesine komşu olup sap benzeri bağlantı ile yırtıktan beslendiği gösterilebilir.
Rapor Cumlesi
Anterior-superior labrum komşuluğunda T2'de hiperintens paralabral kist izlenmekte olup altta yatan labral yırtığı düşündürmektedir.
Aksiyel oblik MRG görüntülerde (femur boynu aksına paralel) femur başı-boyun bileşkesinde alfa açısı ölçülür. Normal alfa açısı <55°'dir; >55° cam morfolojisi olarak tanımlanır. Cam lezyonu, femur başı-boyun bileşkesindeki kemik çıkıntı ('bump') olarak görülür — bu çıkıntı fleksiyon ve iç rotasyonda anterior-superior labruma çarpar. MRG'de BT'ye göre daha iyi yumuşak doku kontrastı sağlar ve hem kemik morfolojiyi hem de labral hasarı aynı anda değerlendirir.
Rapor Cumlesi
Aksiyel oblik görüntülerde femur başı-boyun bileşkesinde alfa açısı artmış olup (>55°) cam tipi femuroasetabular sıkışma morfolojisi ile uyumludur.
Konvansiyonel (non-artrografik) MRG'de yırtılmış labrum T2 ağırlıklı görüntülerde intralabral sinyal artışı, labral morfoloji bozulması (küntleşme, irregülarite, incelme) veya labral ayrışma (detaşman) olarak izlenir. Normal labrum homojen düşük sinyal gösterir (fibrokartilaj). Yırtık alanında sinoviyal sıvı infiltrasyonu nedeniyle lokal T2 sinyal artışı görülür. Konvansiyonel MRG'nin duyarlılığı MRA'ya göre daha düşüktür (%66-75 vs %92-95) ancak non-invaziv olması avantajdır.
Rapor Cumlesi
Anterior-superior labrumda T2 sinyal artışı ve morfoloji bozulması izlenmekte olup labral yırtık ile uyumludur.
BT, kemik morfolojinin değerlendirilmesinde MRG'den üstündür. Aksiyel ve oblik sagittal reformatlarda cam lezyonu (femur başı-boyun bileşkesindeki kemik çıkıntı) ve alfa açısı ölçümü yapılabilir. 3D BT rekonstrüksiyonu FAI'nın cerrahi planlamasında altın standarttır — cam rezeksiyon miktarı ve pincer trim alanı belirlenir. Pincer morfolojisinde asetabular retroversiyon (crossover sign) ve protruzyo asetabuli değerlendirmesi BT ile daha kesindir.
Rapor Cumlesi
BT'de femur başı-boyun bileşkesinde cam morfolojisi (alfa açısı >55°) ile uyumlu kemik çıkıntı izlenmektedir.
Kriterler
Alfa açısı >55° ile birlikte labral yırtık. Genç erkek sporcularda sık. Femur başının non-sferik kısmı fleksiyonda labrum-kıkırdak bileşkesine çarpar.
Ayirt Edici Ozellikler
Labral yırtık genellikle anterior-superior lokalizasyonda. Eşlik eden asetabular kıkırdak hasarı sık — 'outside-in' hasar mekanizması (labrum → kıkırdak delaminasyonu). Labral kopma yerine kıkırdak-labrum ayrışması ön planda olabilir.
Kriterler
LCE açısı >40° veya asetabular retroversiyon (crossover sign) ile birlikte labral yırtık. Orta yaş kadınlarda daha sık.
Ayirt Edici Ozellikler
Labral 'crush' hasarı — labrum asetabulum ile femur başı arasında sıkıştırılır. Labral dejenerasyon ve ossifikasyon sık. Karşı tarafta (posteroinferior) kıkırdak hasarı ('contre-coup'). Labral yırtık genellikle anterior ancak cam'dan farklı olarak kıkırdak hasarı periferik ve sınırlı.
Kriterler
FAI morfolojisi olmaksızın yaşa bağlı labral dejenerasyon sonucu gelişen yırtık. Genellikle >50 yaş. Osteoartrit ile birlikte.
Ayirt Edici Ozellikler
Labrum difüz dejeneratif — sinyal artışı ve morfoloji bozulması yaygın. Eşlik eden osteofitler, eklem aralığında daralma ve subkondral değişiklikler. Paralabral kist daha az sık çünkü yırtık genellikle komplex ve çok yönlü.
Ayirt Edici Ozellik
AVN'de femur başında T2'de çift çizgi işareti (double-line sign) ve subkondral kemik tutulumu patognomonik olup labral patoloji yokken, labral yırtıkta labrum-kıkırdak bileşkesinde patoloji ön planda ve femur başı kemik iliği normaldir
Ayirt Edici Ozellik
Geçici osteoporozda femur başında diffüz kemik iliği ödemi (STIR'da hiperintens) subkondral değişiklik olmadan izlenirken, labral yırtıkta kemik iliği ödemi yoktur ve labral morfoloji bozulması ön plandadır
Ayirt Edici Ozellik
İzole ganglion kisti labral yırtık olmadan da görülebilir ancak perilabral lokasyondaki ganglion kisti labral patoloji ile güçlü ilişkili; kist-labrum arasında sap bağlantısı yırtığı düşündürür
Aciliyet
routineYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralLabral yırtık tedavisi semptom şiddeti, hastanın aktivite düzeyi ve eşlik eden patolojilere göre belirlenir. Konservatif tedavi (fizik tedavi, NSAİİ, aktivite modifikasyonu) başlangıçta denenir. Başarısız olursa artroskopik labral tamir veya debridman uygulanır. FAI morfolojisi mevcutsa eşzamanlı cam rezeksiyon (osteoplasti) ve/veya pincer trim yapılır — aksi halde yırtık nüks eder. Kalça koruma cerrahisi uzmanına yönlendirme önerilir. Tedavi edilmemiş labral yırtıklar erken osteoartrit gelişimine katkıda bulunur.
Labral yırtıklar kasık ağrısı ve hareket kısıtlılığına neden olur. FAI ile birlikte erken osteoartrit gelişim riskini artırır. Semptomatik yırtıklarda artroskopik labral tamir veya debridman uygulanır. FAI morfolojisinin cerrahi düzeltilmesi (osteoplasti) yırtık tamiri ile birlikte yapılmalıdır.