Geçici osteoporoz (transient osteoporosis of the hip, TOH), femur başı ve boynunda geçici kemik iliği ödemi ile karakterize, kendi kendini sınırlayan bir durumdur. En sık kalçada görülür ve 'geçici kemik iliği ödemi sendromu' (transient bone marrow edema syndrome — BMES) olarak da adlandırılır. Orta yaşlı erkeklerde ve gebeliğin 3. trimesterindeki kadınlarda sıktır. MRG'de femur başında diffüz kemik iliği ödemi (STIR'da hiperintens, T1'de hipointens) patognomoniktir ancak AVN'den farklı olarak subkondral değişiklik (çift çizgi işareti, crescent sign) YOKTUR. Genellikle 6-12 ayda spontan düzelir ve kalıcı hasar bırakmaz. Tedavi konservatiftir: ağrı yönetimi ve yük azaltma.
Yaş Aralığı
25-55
En Sık Yaş
40
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Nadir Değil
Geçici osteoporozun kesin patofizyolojisi tam olarak anlaşılamamıştır ancak birkaç teori önerilmiştir: (1) Vasküler teori — femur başının geçici iskemisi kemik iliği ödemine yol açar ancak AVN'den farklı olarak iskemi reversibl düzeydedir ve nekroza ilerlemez. Bu, 'aborted AVN' (başarısız AVN) konseptiyle uyumludur — vasküler bozulma yeterince şiddetli değildir. (2) Nöral teori — sempatik sinir sisteminin lokal düzensizliği vasomotor tonusta değişikliğe yol açar → artmış intraossöz basınç → ödem. (3) Mekanik teori — gebelikte pelvik değişiklikler ve artan yük femur başına aşırı stres uygular → stres tepkisi olarak kemik iliği ödemi. MRG bulgularının patofizyolojik karşılığı: kemik iliğinde artan kapiller permeabilite ve artmış interstisyel sıvı (ödem) → yağ hücrelerinin su ile yer değiştirmesi → T1'de sinyal düşüşü (yağ kaybı), T2/STIR'da sinyal artışı (serbest su artışı). Subkondral kemik SAĞLAM kalır çünkü osteosit nekrozu oluşmaz — bu AVN'den temel ayırıcı özelliktir.
Femur başı ve boynunda STIR/T2'de diffüz hiperintens kemik iliği ödemi izlenirken, subkondral bölgede çift çizgi işareti, crescent sign veya fokal nekrotik zon gibi AVN bulguları YOKTUR. Bu 'saf ödem' paterni geçici osteoporoz için en karakteristik bulgudur ve AVN'den ayırıcı tanının temelini oluşturur.
STIR ve T2 fat-sat görüntülerde femur başı ve genellikle femur boynuna uzanan diffüz kemik iliği ödemi (hiperintens sinyal) izlenir. Ödem homojen ve diffüz olup fokal subkondral anormallik YOKTUR — çift çizgi işareti, subkondral kırık veya nekrotik zon izlenmez. Bu bulgu, geçici osteoporozu AVN'den ayıran en kritik MRG bulgusudur. Ödem genellikle femur başının tamamını kaplar ve intertokanterik bölgeye uzanabilir. Eklem efüzyonu eşlik edebilir.
Rapor Cumlesi
Femur başı ve boynunda STIR'da diffüz hiperintens kemik iliği ödemi izlenmekte olup subkondral değişiklik bulgusu saptanmamıştır; geçici kemik iliği ödemi sendromu ile uyumludur.
T1 ağırlıklı görüntülerde femur başı ve boynunda diffüz düşük sinyal izlenir. Normal kemik iliği yağ nedeniyle yüksek T1 sinyali gösterirken, ödem bölgesinde yağ hücrelerinin su ile yer değiştirmesi sinyal düşüşüne yol açar. AVN'den farklı olarak sinyal kaybı diffüz ve homojendir — coğrafi (bant benzeri) patern göstermez. T1 sinyal kaybı STIR sinyal artışıyla paralel dağılım gösterir.
Rapor Cumlesi
Femur başında T1'de diffüz düşük sinyal izlenmekte olup kemik iliği ödemi ile uyumludur; fokal nekrotik değişiklik saptanmamıştır.
Kontrastlı T1 fat-sat görüntülerde femur başındaki ödem bölgesinde diffüz kontrastlanma izlenir. Kontrastlanma, artmış vasküler permeabilite ve kapiller genişlemeyi yansıtır. AVN'den ayırt edici özellik: geçici osteoporozda kontrastlanma diffüz ve homojendir — AVN'deki gibi non-enhancing nekrotik zon YOKTUR.
Rapor Cumlesi
Kontrastlı görüntülerde femur başında diffüz homojen kontrastlanma izlenmekte olup non-enhancing nekrotik alan saptanmamıştır; geçici osteoporoz lehine bulgudur.
T2 ağırlıklı görüntülerde kalça eklemi eklem efüzyonu sıklıkla eşlik eder. Efüzyon genellikle hafif-orta derecedir ve reaktif sinovit ile ilişkilidir. Eklem efüzyonu tek başına spesifik değildir ancak diffüz kemik iliği ödemi ile birlikte geçici osteoporozu destekler.
Rapor Cumlesi
Kalça ekleminde hafif-orta derece eklem efüzyonu izlenmektedir.
BT ve konvansiyonel radyografide femur başında diffüz osteopeni (kemik dansitesinde azalma) izlenebilir ancak subkondral kırık, sklerotik bant veya femur başı kontur bozulması yoktur. Osteopeni BT'de trabeküler kemik dansitesinin azalması olarak görülür. Radyografide 'fantasma kemik' görünümü tanımlanmıştır — femur başının belirgin demineralize görünümü. BT ve radyografi AVN'yi ekarte etmekte yardımcıdır ancak erken evre geçici osteoporozda normal olabilir.
Rapor Cumlesi
BT'de femur başında diffüz osteopeni izlenmekte olup yapısal kemik değişikliği saptanmamıştır.
Kriterler
Tek kalça tutulumu, spontan iyileşme 6-12 ayda, tekrarlama yok.
Ayirt Edici Ozellikler
MRG'de femur başında diffüz ödem, iyileşme ile birlikte MRG normalleşir. En sık form.
Kriterler
Ardışık eklem tutulumu — bir eklemdeki ödem düzelirken başka bir eklemde ödem başlar. Alt ekstremite eklemleri en sık tutulan.
Ayirt Edici Ozellikler
Migratuar patern: kalça → diz → ayak bileği sıralaması. Her epizod 6-9 ayda düzelir. Yıllarca sürebilir. Erkeklerde daha sık.
Kriterler
Gebeliğin 3. trimesterinde veya postpartum dönemde gelişen femur başı kemik iliği ödemi.
Ayirt Edici Ozellikler
Sol kalça daha sık etkilenir. MRG gebelikte güvenlidir (gadolinyum kontrendike). Doğum sonrası 2-6 ayda spontan düzelme.
Ayirt Edici Ozellik
AVN'de subkondral bölgede çift çizgi işareti (T2) ve coğrafi nekrotik zon (T1) patognomonik olup kontrastlı görüntülerde non-enhancing nekrotik alan izlenirken, geçici osteoporozda subkondral değişiklik yoktur ve kontrastlanma diffüz homojendir
Ayirt Edici Ozellik
Stres kırığında T1'de lineer düşük sinyal kırık hattı kemik iliği ödemi içinde izlenirken, geçici osteoporozda kırık hattı yoktur ve ödem diffüz homojendir
Ayirt Edici Ozellik
Metastazda fokal veya multifokal kemik lezyonları, irregüler sınırlar ve difüzyon kısıtlaması izlenirken, geçici osteoporozda diffüz homojen ödem vardır, fokal kitle yoktur ve difüzyon kısıtlaması göstermez
Aciliyet
routineYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
3-monthGeçici osteoporoz kendi kendini sınırlayan bir durumdur ve tedavi konservatiftir: etkilenen ekstremiteye yük azaltma (koltuk değneği), ağrı yönetimi (NSAİİ), fizik tedavi. 6-12 ayda spontan iyileşme beklenir. Takip MRG ile ödemin düzelmesi doğrulanır — MRG normalleşmezse AVN ayırıcı tanısı yeniden değerlendirilmelidir. Gebelikte gelişen vakalarda doğum sonrası hızlı iyileşme tipiktir. Migratuar form yıllarca sürebilir ancak her epizod geçicidir.
Transient osteoporoz kendi kendini sınırlayan bir durumdur ve 6-12 ayda spontan düzelir. Konservatif tedavi (yük vermekten kaçınma, analjezi) yeterlidir. AVN'den ayırıcı tanısı kritiktir çünkü AVN'de cerrahi müdahale gerekebilir. Takip MRG ile ödem çözülümü doğrulanmalıdır.