Arka çapraz bag (PCL) yirtigi, diz ekleminin en güçlü intraartiküler ligamaninin yaralanmasidir. PCL, medial femoral kondilden tibianin posterior yüzeyine uzanir ve tibianin posteriora translasyonunu engeller. ACL yirtigina göre çok daha nadirdir (tüm diz ligaman yaralanmalarinin %3-20'si) çünkü PCL ACL'den yaklasik 2 kat daha kalindir. En sik yaralanma mekanizmasi 'dashboard injury' — diz fleksiyondayken tibianin anterior yüzüne dogrudan darbe (motorlu taşıt kazalarinda diz ön panele çarpması). Sporda diz üzerine düsme ve hiperekstansiyon diger mekanizmalardir. MRG'de PCL normalde homojen düsük sinyalli kavisli bant olarak izlenir. Yirtikta ligaman kalınlasmıs, amorf ve hiperintens sinyal gösterir. Parsiyel yirtiklar ACL'ye göre daha sik görülür çünkü PCL'nin güçlü yapisi tamamen kopma yerine parsiyel hasara yatkin kilar. Izole PCL yirtigi genellikle konservatif tedavi edilir; kombine ligaman yaralanmalarinda cerrahi gerekebilir.
Yaş Aralığı
18-50
En Sık Yaş
30
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Nadir Değil
PCL, diz ekleminin en güçlü ve en kalin ligamanidir (ACL'den ~2 kat kalin, ~38 mm uzunluk, ~13 mm genislik). Iki ana demetten olusur: anterolateral demet (AL — diz fleksiyonda gergin, posterior translasyonu primer kontrol eder) ve posteromedial demet (PM — diz ekstansiyonda gergin). PCL'nin primer fonksiyonu tibianin posteriora kaymasini engellemektir. Dashboard yaralanma mekanizmasinda, diz 90 derece fleksiyondayken tibianin anterior yüzüne gelen dogrudan darbe tibiayi posteriora iter — bu kuvvet PCL'nin tolerans sinirini asar ve yirtik olusur. Darbe noktasinin lokalizasyonuna göre yirtik paterni degisir: proksimal tibial yapisindan avulsiyon (%20-30), midsubstans yirtik (%50-60) veya femoral yapismadan kopma (%10-20). Hiperekstansiyon mekanizmasinda PCL hem posterior translasyona hem de hiperekstansiyona karsi gerilir ve yirtilir — bu mekanizmada posterolateral köse yaralanmasi ve popliteal arter hasari da eslik edebilir. MRG'de PCL yirtiginin amorf kalınlasmıs görünümü, ligaman lifleri arasina penetre eden hemoraji ve ödemin lif yapısını bozmasından kaynaklanir — normal homojen düsük sinyalli yapi yerini heterojen hiperintens, silik sinirli bir kitleye birakir.
Sagittal PD yag-baskilamali MRG'de PCL'nin normal ince kavisli düsük sinyalli bant görünümü yerine kalınlasmıs (>7 mm), amorf (düzensiz sinirli), diffüz hiperintens bir kütle olarak izlenmesidir. Bu görünüm ligaman lifleri arasina penetre eden hemoraji ve ödemin lif yapisini tamamen bozmasini yansitir. Normal PCL homojen düsük sinyal gösterirken, yirtik PCL heterojen hiperintens sinyal verir. Bu bulgu PCL yirtigi için en önemli primer MRG bulgusudur ve dashboard yaralanma öyküsü ile birlestiginde tanı koydurucudur.
Sagittal PD yag-baskilamali kesitlerde PCL normal ince kavisli düsük sinyalli bant görünümünü kaybeder ve kalınlasmıs (>7 mm), amorf, diffüz hiperintens bir yapı olarak izlenir. Tam yirtikta lif sürekliligi tamamen kaybolur ve hiperintens ödem/hemoraji ile dolu bosluk izlenir. Parsiyel yirtikta PCL kalınlasmis ve bazi liflerde hiperintens sinyal artisi vardir ancak bazi lifler intakt ve düsük sinyalli olarak izlenir. PCL'nin tibial yapismasi en sik yirtik bölgesidir.
Rapor Cumlesi
PCL kalınlasmıs, amorf ve diffüz hiperintens olup, lif sürekliligi izlenmemektedir; tam yirtik ile uyumludur.
T2 yag-baskilamali/STIR sekanslarda anterior tibianin proksimal bölgesinde kemik iligi ödemi izlenir — bu 'dashboard kontüzyonu' tibianin anterior yüzüne gelen dogrudan darbenin bulgusudur. Ödem genellikle tibial tüberozite ve proksimal tibia anterior korteksi hizasindadir. Dashboard kontüzyonu PCL yirtigi için spesifik sekonder bulgudur ve pivot-shift kontüzyonundan farkli lokalizasyondadir. Ayrica posterior tibial fossa bölgesinde de kemik ödemi izlenebilir — bu PCL'nin tibial yapismasi hizasinda avulsiyon iliskili ödemdir.
Rapor Cumlesi
Proksimal anterior tibiada dashboard kontüzyonu ile uyumlu kemik iligi ödemi izlenmekte olup, PCL yaralanmasi mekanizmasinı desteklemektedir.
Sagittal PD kesitlerde medial femoral kondilin posterior çizgisine göre tibianin posterior sinirinin posterior pozisyonu ölçülür. >7 mm posterior tibial translasyon PCL yetersizligini gösterir. Kronik PCL yetersizliginde ligaman gevsetir ve tibianin posterior sag olusur. Posterior sag bulgusu lateral grafide daha belirgindir. MRG'de PCL liflerinin giderek incelmesi ve kismenlendigi (kronik yirtik bulgusu) izlenebilir.
Rapor Cumlesi
Sagittal kesitlerde yaklasik ___ mm posterior tibial translasyon izlenmekte olup, PCL yetersizligi ile uyumludur.
PCL yirtigi ile birlikte posterolateral köse yapilarinda (popliteus tendonu, lateral kollateral ligaman, arkuat ligaman, posterolateral kapsül) hasar izlenebilir. T2 fat-sat/STIR sekanslarda bu yapilarda ödem, sinyal artisi ve disontinüite izlenir. Posterolateral köse yaralanmasi birlikte oldugunda instabilite belirgin artar ve cerrahi endikasyon güçlenir. Popliteal arter hasari riski de artar — MR anjiyografi ile degerlendirme gerekebilir.
Rapor Cumlesi
PCL yirtigina eslik eden posterolateral köse yapılarinda (popliteus tendonu, LCL) ödem ve parsiyel disontinüite izlenmekte olup, kombine ligaman yaralanmasini düsündürmektedir.
T1 agirlikli sagittal kesitlerde PCL'nin tibial yapismasi hizasinda korteks düzensizligi ve küçük avulsiyon fragmani izlenebilir. PCL tibial avulsiyon kiriklari tüm PCL yaralanmalarinin %20-30'unu olusturur ve cerrahi olarak refigse edilebilir (midsubstans yirtiktan farkli olarak). Fragman genellikle küçüktür (5-15 mm) ve posterior tibial fossada yer degistirmis olarak izlenir. T1'de kemik iligi sinyali tasiyan fragman kolayca teshis edilir.
Rapor Cumlesi
PCL tibial yapisininda korteks düzensizligi ve yaklasik ___ mm boyutunda avulsiyon fragmani izlenmekte olup, PCL tibial avulsiyon kirigi ile uyumludur.
Kriterler
Her iki demet (AL + PM) tamamen yirtik — lif sürekliligi tamamen kayip
Ayirt Edici Ozellikler
Belirgin posterior instabilite, kombine yaralanmalarda sik, cerrahi endikasyon daha güçlü, amorf kalınlasmıs PCL
Kriterler
Bir demet yirtik, diger demet intakt — kismi lif sürekliligi mevcut
Ayirt Edici Ozellikler
Daha sik (tüm PCL yirtiklarin %50'si), konservatif tedavi genellikle basarili, PCL kalınlasmıs ancak bazi lifler izlenir
Kriterler
PCL'nin tibial yapisinindaki korteks avulsiyon kirigi — ligaman fibrilleri intakt
Ayirt Edici Ozellikler
Tüm PCL yaralanmalarinin %20-30'u, cerrahi refigasyon mümkün (iyi prognoz), posterior tibial fossada fragman
Ayirt Edici Ozellik
ACL yirtigi anterior ligaman patolojisidir ve pivot/deselerasyon mekanizmasiyla olusur; PCL yirtigi posterior ligaman olup dashboard mekanizmasiyla olusur — farkli ligaman, farkli kontüzyon paterni
Ayirt Edici Ozellik
MCL yaralanmasi medial ekstraartiküler ligaman patolojisidir; PCL intraartiküler posterior ligaman — ancak kombine yaralanmalarda birlikte olabilir
Ayirt Edici Ozellik
Izole kemik kontüzyonu ligaman yirtigi olmadan olusabilir; dashboard kontüzyonu spesifik olarak PCL yaralanmasini gösterir
Aciliyet
urgentYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralIzole PCL yirtigi genellikle konservatif tedavi ile basarili sonuçlar verir — kuadriseps güçlendirme egzersizleri, brace ve rehabilitasyon. PCL'nin ACL'ye göre daha iyi spontan iyilesme kapasitesi vardir çünkü PCL sinoviyal kilif ile sarilidir ve kan akimi daha iyidir. Ancak kombine ligaman yaralanmalarinda (PCL + posterolateral köse, PCL + ACL, PCL + MCL) cerrahi rekonstrüksiyon endikedir. PCL tibial avulsiyon kiriginda cerrahi refigasyon (vida ile tespit) tercih edilir ve iyi prognoza sahiptir. Kronik PCL yetersizliginde posterior kompartman artroz riski artar — özellikle medial femoral kondil ve patellofemoral eklem etkilenir. Posterolateral köse yaralanmasi birlikteligi en önemli prognostik faktördür — tedavi edilmeyen posterolateral köse yaralanmasi rekonstrüksiyon basarisizlik riskini önemli ölçüde artirir.
PCL yırtıkları izole olduğunda genellikle konservatif tedaviye yanıt verir. Ancak multiligamentöz yaralanmalarda (özellikle posterolateral köşe hasarıyla birlikte) cerrahi rekonstrüksiyon gerekir. Kronik PCL yetmezliği medial ve patellofemoral kompartmanda erken artropatiye yol açar.