Mukozal retansiyon kisti, paranazal sinüs mukozasındaki seromüsinöz bezlerin tıkanması sonucu oluşan benign, kistik lezyondur. En sık maksiller sinüste görülür ve genellikle insidental olarak tespit edilir. Prevalansı %10-35 arasında olup çoğu asemptomatiktir. BT'de sinüs duvarından köken alan düzgün sınırlı, kubbe (dome) şeklinde, homojen yumuşak doku dansitesinde lezyon olarak izlenir. Tedavi gerektirmez; ancak sinüsü tamamen dolduran dev retansiyon kistleri nadiren semptomatik olabilir.
Yaş Aralığı
10-80
En Sık Yaş
40
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Çok Sık
Retansiyon kistleri sinüs mukozasındaki seromüsinöz bezlerin duktuslarının tıkanması sonucu oluşur. Duktus obstrüksiyonu nedeniyle bez sekresyonları drene olamaz ve kist lümeninde birikir, giderek artan basınç ile kist büyür. Kist duvarı bez epiteli ile kaplıdır — bu özellik poliplerden (ödem kaynaklı, epitel kaplı ancak bez duvarı yok) farklıdır. Kist içeriği genellikle seröz veya müsinöz sıvıdır ve BT'de su-yumuşak doku dansitesinde (10-25 HU) izlenir. Kistler yavaş büyür ve çevre dokuya bası yapmaz; bu nedenle kemik remodeling veya destrüksiyon beklenmez. Genel popülasyonda %10-35 prevalansla çok yaygındır ve çoğu zaman insidental BT bulgusu olarak raporlanır. Bazı otörler küçük, düzgün sınırlı kistlerin raporlanmasını bile önermez çünkü klinik önemi yoktur.
Sinüs duvarından köken alan, düzgün konturlu, kubbe şeklinde, homojen düşük dansiteli (10-25 HU) lezyon retansiyon kistinin patognomonik BT görünümüdür. Kemik değişikliği yapmaz, sinüsü tamamen doldurmaz ve kontrastlanmaz. Bu morfolojik özellikler nedeniyle ek görüntüleme veya takip gerektirmez — tanı BT ile kesindir. Genel popülasyonun %10-35'inde insidental bulgu olarak izlenen bu lezyonlar klinik önemsizdir ve raporlama pratiği kuruma göre değişir.
Kontrastsız BT'de sinüs duvarından köken alan düzgün sınırlı, kubbe (dome) şeklinde, yumuşak doku dansitesinde lezyon izlenir. Lezyon homojen olup internal septasyon, kalsifikasyon veya düzensiz kontur göstermez. Dansitesi genellikle 10-25 HU arasında olup seröz/müsinöz sıvıyı yansıtır. Boyutu birkaç milimetreden 3-4 cm'e kadar değişebilir. Sinüs tabanından köken alanlar en sık olmakla birlikte mediyal, lateral veya posterior duvarlardan da çıkabilir. Sinüsü tamamen doldurmaz — genellikle sinüs hacminin yarısından azını kaplar. Kemik yapılar intakt ve normal kalınlıkta izlenir.
Rapor Cumlesi
Sağ maksiller sinüs tabanında düzgün sınırlı, kubbe şeklinde, homojen yumuşak doku dansitesinde lezyon izlenmekte olup retansiyon kisti ile uyumludur; insidental bulgu olarak değerlendirilmiştir.
MRG T2 ağırlıklı sekanslarda retansiyon kisti belirgin hiperintens sinyal gösterir — seröz/müsinöz sıvı içeriği nedeniyle su benzeri parlak sinyal verir. Kist homojen sinyal gösterir ve internal septasyon veya solid komponent içermez. Kist duvarı ince olup T2'de düşük sinyal gösteren ince bir çizgi olarak izlenebilir. Çevre sinüs mukozası normal veya hafif kalınlaşmış olabilir. T2 hiperintensitesi retansiyon kistini desiçe sekresyonlardan (T2 hipointens) ve fungal materyalden (T2 blackout) ayırır. Kistin sferik/dome şekli ve homojen yüksek T2 sinyali tanı için genellikle yeterlidir.
Rapor Cumlesi
MRG T2 ağırlıklı sekanslarda sol maksiller sinüste homojen hiperintens sinyal gösteren düzgün sınırlı kubbe şeklinde lezyon izlenmekte olup retansiyon kisti ile uyumludur.
T1 ağırlıklı sekanslarda retansiyon kisti düşük-orta sinyal intensitesinde izlenir. Seröz kist sıvısı suya yakın T1 sinyal gösterir (düşük sinyal); proteinöz kist sıvısı ise hafifçe daha yüksek T1 sinyal verebilir. Kontrastlı T1'de kist içeriği kontrastlanmaz — ince kist duvarı hafif kontrastlanma gösterebilir. Kist kontrastlanmaması solid lezyonlardan ayırıcı tanıda önemlidir. Kist boyutu büyüdükçe T1 sinyal intensitesi protein konsantrasyonuna bağlı olarak artabilir.
Rapor Cumlesi
T1 ağırlıklı sekanslarda sağ maksiller sinüsteki kistik lezyon düşük sinyal intensitesinde izlenmekte olup kontrastlı incelemede kontrastlanma göstermemektedir; retansiyon kisti ile uyumludur.
Ultrasonografi ile maksiller sinüsteki retansiyon kistleri bazı durumlarda değerlendirilebilir. Kist anekoik veya hipoekoik, düzgün sınırlı, kubbe şeklinde lezyon olarak izlenir. Posterior akustik güçlenme (through transmission) seröz sıvı içeriğini destekler. Internal eko yokluğu solid lezyonlardan ayırır. Ancak ultrasonografinin paranazal sinüs değerlendirmesindeki rolü sınırlıdır ve BT altın standarttır. Ultrasonografi özellikle geberlerde ve çocuklarda sinüs patolojisi taraması için kullanılabilir.
Rapor Cumlesi
Sağ maksiller sinüs ultrasonografisinde anekoik, düzgün sınırlı, kubbe şeklinde lezyon izlenmekte olup retansiyon kisti ile uyumludur.
Retansiyon kisti çevre kemik yapılarda herhangi bir değişikliğe neden olmaz — kemik duvarlar normal kalınlık ve dansitede izlenir. Kemik sklerozu, remodeling veya destrüksiyon yoktur. Bu özellik retansiyon kistini mukosel (kemik remodeling/genişleme), tümör (kemik destrüksiyon) ve kronik sinüzit (kemik skleroz) gibi kemik değişikliği yapan patolojilerden ayırır. Sinüs ostiumu genellikle açıktır — sinüs drenajı engellenmez. Dev kistlerde bile kemik değişiklikleri beklenmez; bu durum kistin düşük basınçlı, yavaş büyüyen yapısını yansıtır.
Rapor Cumlesi
Sol maksiller sinüsteki kistik lezyon çevre kemik yapılarda herhangi bir değişikliğe neden olmamakta olup normal kemik kalınlık ve dansite korunmuştur.
Kriterler
Seröz bezlerin tıkanmasından oluşur. İnce, seröz sıvı içerir. BT dansitesi 10-15 HU (su benzeri).
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de su benzeri düşük dansite, MRG'de T2 belirgin hiperintens, T1 düşük sinyal. Genellikle küçük (<2 cm) ve insidental.
Kriterler
Müsinöz bezlerin tıkanmasından oluşur. Kalın, müsinöz sıvı içerir. BT dansitesi 15-25 HU.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de seröz kistten hafifçe daha yüksek dansite, MRG'de T2 hiperintens ancak seröz kistten hafifçe daha düşük sinyal, T1'de hafifçe daha yüksek sinyal (protein içeriği). Boyut genellikle seröz kistten daha büyük olabilir.
Kriterler
Sinüs hacminin >%75'ini dolduran retansiyon kisti. Nadir olup semptomatik olabilir (yüz basıncı, nazal obstrüksiyon). Cerrahi (marsupializasyon) düşünülebilir.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de sinüsü neredeyse tamamen dolduran düzgün sınırlı kistik lezyon. Mukosel ile karıştırılabilir ancak kemik remodeling/genişleme yoktur (mukosel de kemik genişletir). Klinik korelasyon gereklidir.
Ayirt Edici Ozellik
Mukosel sinüsü tamamen doldurur VE sinüs duvarlarını genişletir (kemik remodeling); retansiyon kisti sinüsü tamamen doldurmaz ve kemik değişikliği yapmaz. Mukosel genellikle frontal veya etmoid sinüste; retansiyon kisti genellikle maksiller sinüste.
Ayirt Edici Ozellik
Polipoid mukozal değişiklikler düzensiz konturlu, multipl ve bilateral olabilir; retansiyon kisti tek, düzgün sınırlı ve kubbe şekilli. Polipler genellikle OMK obstrüksiyonu ile birlikte izlenirken retansiyon kisti izole bir lezyondur.
Ayirt Edici Ozellik
Akut sinüzitte diffüz mukozal kalınlaşma ve hava-sıvı seviyesi beklenir; retansiyon kisti fokal, kubbe şeklinde lezyondur ve hava-sıvı seviyesi göstermez. Akut sinüzit semptomatik iken retansiyon kisti genellikle asemptomatik.
Aciliyet
surveillanceYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
Takip gerekmez. Tedavi gerekmez. İnsidental bulgu olarak raporlanır (bazı kurumlar küçük kistlerin raporlanmasını bile önermez). Dev kistlerde semptomatik ise marsupializasyon düşünülebilir.Mukozal retansiyon kistleri klinik olarak önemsiz insidental bulgulardır. Tedavi gerekmez ve takip önerilmez. Nadir durumlarda sinüsü tamamen dolduran dev kistler yüz basıncı veya nazal obstrüksiyona yol açabilir — bu durumda endoskopik marsupializasyon yapılabilir. Retansiyon kistlerinin malign transformasyon riski yoktur. Raporlamada gereksiz kaygı oluşturmamak için 'klinik önemi olmayan insidental bulgu' olarak belirtilmesi önerilir. Sinüzit araştırması için çekilen BT'lerde retansiyon kistleri sinüzitten bağımsız olarak sıklıkla izlenir ve sinüzit tanısını etkilemez.
Retansiyon kistleri genellikle insidental bulgulardır ve tedavi gerektirmez. Semptom yaparlarsa veya büyüyerek sinüs drenajını engellerlerse FESS ile çıkarılabilir. Malign transformasyon riski yoktur.