Mezenterik karsinoid (nöroendokrin tümör metastazı), ince barsak kaynaklı karsinoid tümörün mezentere metastazını tanımlar. Primer tümör genellikle ileum distalinde küçük bir submukozal nodüldür (<2 cm). Mezenterik metastaz primer tümörden çok daha büyük ve klinik olarak belirgindir — desmoplastik reaksiyon nedeniyle çevresinde yoğun fibrozis gelişir ve karakteristik 'sunburst' kalsifikasyon paterni oluşturur. Bu desmoplastik kitle mezenterik damarları çeker ve daraltır, distal barsak anslarında kinking ve obstrüksiyon oluşturabilir. BT'de mezenterde spikülasyonlu kalsifiye kitle ve radyal çekinti gösteren mezenterik damarlar tanısal ipucudur. Karsinoid sendrom (flushing, diyare, bronkospazm) karaciğer metastazı varlığında gelişir.
Yaş Aralığı
40-75
En Sık Yaş
60
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Nadir Değil
İnce barsak karsinoid tümörü (midgut NET) enterokromaffin hücrelerden köken alır ve en sık distal ileumda yerleşir. Primer tümör submukozal küçük bir nodüldür ve genellikle semptom vermez. Tümör hücreleri serotonin, bradikinin ve diğer vazoaktif peptidleri salgılar. Mezentere metastaz erken dönemde gerçekleşir — metastatik tümör hücreleri yoğun desmoplastik reaksiyon tetikler: fibroblast aktivasyonu, kollajen birikimi ve myofibroblast proliferasyonu. Bu fibrotik reaksiyon serotonin ve TGF-beta aracılıdır. Desmoplastik kitle mezenterik damarları ve yağ dokusunu sardıkça damarlar çekilir ve kıvrılır (kinking), distal barsak anslarında venöz konjesyon ve iskemi riski oluşur. Kalsifikasyon distrofik mekanizmayla gelişir — nekrotik ve fibrotik alanlarda kalsiyum tuzları çökelir ve karakteristik sunburst paterni oluşturur. Bu patern fibrotik bantların radyal dağılımını yansıtır. Karaciğer metastazları serotonini sistemik dolaşıma geçirir ve karsinoid sendroma neden olur — portal dolaşımdaki serotonin normalde karaciğerden ilk geçişte metabolize edilir.
Mezenterik kitle içinde santral kalsifikasyonlardan radyal yayılan fibrotik bantlar boyunca kalsifikasyon — güneş ışınlarını andıran patern. Desmoplastik reaksiyonun distrofik kalsifikasyonu ile oluşur ve mezenterik karsinoid metastaz için patognomoniktir.
Mezenterde (genellikle sağ alt kadran) spikülasyonlu solid kitle içinde kaba kalsifikasyonlar. Kalsifikasyonlar santral/dağınık, çevre fibrotik bantlar radyal (sunburst) paternde uzanır. Kitle 2-10 cm, heterojen kontrastlanma — arteriyel fazda merkez hiperkontrastlanır, fibrotik çevre daha az.
Rapor Cumlesi
Sağ alt kadran mezenterinde spikülasyonlu, sunburst paterninde kalsifikasyonlar içeren solid kitle izlenmekte olup mezenterik karsinoid metastaz ile uyumludur.
Desmoplastik kitle mezenterik damarları (ilekolik arter/ven, jejunal dallar) radyal şekilde çeker — damarlar kitleye converge eder ve kıvrılır. Barsak perfüzyonunu etkileyebilir. Koronal reformasyonlarda damar yelpazesinin çekildiği en iyi görülür.
Rapor Cumlesi
Desmoplastik kitle mezenterik damarları radyal şekilde çekmekte olup kinking bulguları izlenmektedir.
Distal ileumda küçük (1-2 cm), submukozal, arteriyel fazda belirgin hiperkontrastlanan nodül — primer karsinoid. Mezenterik metastaza göre çok küçük olduğundan dikkatli aranmalı. Multipl primer odak %30 olguda.
Rapor Cumlesi
Distal ileumda arteriyel fazda hiperkontrastlanan ... cm submukozal nodül izlenmekte olup primer karsinoid tümör ile uyumludur.
Karaciğerde multipl hipervaskülerkontrastlanan lezyonlar — arteriyel fazda belirgin kontrastlanıp portal fazda wash-out gösteren tipik NET metastaz paterni. Bilateral, değişken boyut, bazıları kistik/nekrotik. Karaciğer metastazı karsinoid sendroma neden olur.
Rapor Cumlesi
Karaciğerde arteriyel fazda hiperkontrastlanan, portal fazda wash-out gösteren multipl lezyonlar izlenmekte olup NET metastazları ile uyumludur.
Ga-68 DOTATATE PET-BT'de mezenterik kitle, primer ileal tümör ve karaciğer metastazlarında yoğun SSTR tutulumu. SUVmax genellikle >15-20. Normal dalak ve böbreklerde fizyolojik tutulum olduğu akılda tutulmalıdır. FDG PET'e göre iyi diferansiye NET'lerde çok daha duyarlı (%95 vs %60).
Rapor Cumlesi
Ga-68 DOTATATE PET-BT'de mezenterik kitle, ileal nodül ve karaciğer lezyonlarında yoğun SSTR tutulumu izlenmekte olup metastatik NET ile uyumludur.
Desmoplastik mezenterik kitle T2'de düşük sinyal gösterir — yoğun fibrotik doku düşük su içeriği nedeniyle T2 kısalması yaratır. Tümöral komponent T2'de orta-yüksek sinyal. DWI'da tümöral komponent difüzyon kısıtlaması gösterirken fibrotik komponent göstermez.
Rapor Cumlesi
Mezenterik kitle T2'de predominant düşük sinyal göstermekte olup desmoplastik fibrozis ile uyumludur.
Kriterler
Ki-67 <3%, mitoz <2/10HPF. Yavaş büyüme, yoğun SSTR ekspresyonu. Desmoplastik reaksiyon en belirgin. 5 yıllık sağkalım >%75.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de belirgin desmoplazi, sunburst kalsifikasyon, yoğun arteriyel kontrastlanma. DOTATATE PET SUVmax >20.
Kriterler
Ki-67 %3-20. Orta grade, desmoplazi daha az. Metastaz yükü daha fazla olabilir. 5 yıllık sağkalım %50-75.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de daha az kalsifikasyon, solid komponent daha baskın. DOTATATE ve FDG PET'te dual pozitiflik olabilir.
Kriterler
Karaciğer metastazlarından salgılanan serotoninin sağ kalp kapaklarında fibrozis yapması. Triküspit regürjitasyonu ve pulmoner stenoz. Hastaların %50-60'ında karsinoid sendrom eşlik eder.
Ayirt Edici Ozellikler
EKO/MR'da kapak kalınlaşması ve retraksiyonu. BT'de sağ kalp dilatasyonu, IVC genişlemesi.
Ayirt Edici Ozellik
Sklerozan mesenteritte diffüz misty mesentery, kalsifikasyon nadir. Karsinoidde fokal spikülasyonlu kitle, sunburst kalsifikasyon ve ileal primer eşlik eder.
Ayirt Edici Ozellik
Desmoid tümör homojen solid, kalsifikasyon yok, T2'de yüksek sinyal. Karsinoidde sunburst kalsifikasyon, düşük T2 desmoplazi ve ileal primer farklıdır.
Ayirt Edici Ozellik
Mezenterik lenfomada multipl homojen nodüller, kalsifikasyon nadir, sandwich sign. Karsinoidde fokal desmoplastik kitle, sunburst kalsifikasyon ve hipervaskülerkontrastlanma.
Ayirt Edici Ozellik
Peritoneal karsinomatozis diffüz peritoneal kalınlaşma, omental caking, asit ile birlikte. Karsinoidde fokal mezenterik kitle, desmoplazik spikülasyon ve kalsifikasyon farklıdır.
Aciliyet
urgentYonetim
surgicalBiyopsi
GerekliTakip
6-monthTedavi primer tümör ve mezenterik kitlenin cerrahi rezeksiyonudur. Karaciğer metastazlarında rezeksiyon, ablasyon, TAE/TACE veya PRRT (Lu-177 DOTATATE) uygulanabilir. Somatostatin analogları (oktreotid, lanreotid) sendrom kontrolü ve tümör büyüme inhibisyonunda kullanılır. Ga-68 DOTATATE PET-BT evreleme ve takipte altın standarttır. 6 aylık BT/MR ve kromogranin A, 5-HIAA takibi önerilir.
Mezenterik karsinoid genellikle ince bağırsak NET'in metastazıdır. 5-HIAA ve kromogranin A tümör belirteçleridir. Cerrahi rezeksiyon + somatostatin analogları tedavide kullanılır. Ga-68 DOTATATE PET-BT en hassas evreleme yöntemidir.