Sklerozan mezenterit, mezenter yağ dokusunun idiyopatik, kronik, non-neoplastik inflamatuar ve fibröz sürecidir. Mesenteric panniculitis (inflamatuar baskın), mesenteric lipodystrophy (yağ nekrozu baskın) ve retractile mesenteritis (fibroz baskın) aynı hastalık spektrumunun farklı evrelerini temsil eder. BT'de en karakteristik bulgular 'misty mesentery' (bulanık mezenterik yağ dansitesi artışı), 'fat ring sign' (yağ halka bulgusu — mezenterik damarlar etrafında korunan yağ halkası) ve 'tumoral pseudocapsule' (tümöral psödokapsül — inflamatuar kitlenin çevresinde ince yumuşak doku kapsülü) dir. Tipik olarak 50-60 yaş üzeri erkeklerde görülür. Çoğu olgu asemptomatik olup insidental saptanır. Tedavide kortikosteroidler ve tamoksifen etkili olabilir.
Yaş Aralığı
40-80
En Sık Yaş
60
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Nadir Değil
Sklerozan mezenterit, mezenterik yağ dokusunda idiyopatik olarak başlayan kronik inflamatuar bir süreçtir. Patogenez tam olarak anlaşılmamıştır ancak otoimmün mekanizmalar, iskemik hasar, geçirilmiş cerrahi veya enfeksiyon tetikleyici olabilir. Histolojik olarak üç komponent bir arada bulunur: (1) yağ nekrozu — lipositlerde dejenerasyon ve köpüksü makrofaj infiltrasyonu, (2) kronik inflamasyon — lenfosit ve plazma hücresi infiltrasyonu, (3) fibroz — kollajen birikimi ve fibrotik bantlar. BT'deki 'misty mesentery' bulgusu, mezenterik yağın inflamatuar ödem ve hücre infiltrasyonuyla dansitesinin artmasını yansıtır — normal mezenterik yağ dansitesi -100 ile -130 HU iken, etkilenen alanda -40 ile -60 HU'ya yükselir. 'Fat ring sign', mezenterik damarların çevresinde korunan normal yağ tabakasının inflamatuar süreçten etkilenmemesinden kaynaklanır — perivasküler yağın korunması, sklerozan mezenteritin spesifik bir özelliğidir ve peritoneal karsinomatozisten ayırt edicidir. 'Tumoral pseudocapsule', inflamatuar kitle çevresinde reaktif fibroz doku birikimini temsil eder.
BT'de mezenterik damarlar etrafında korunan normal yağ halkası — inflamatuar süreçten etkilenmeyen perivasküler yağ tabakası. Misty mesentery zemininde bu korunan yağ halkasının varlığı, sklerozan mezenterit için patognomonik kabul edilir ve karsinomatozisten ayırt edicidir.
BT'de mezenterik yağda diffüz bulanık dansite artışı — 'misty mesentery' bulgusu. Normal mezenterik yağ dansitesi -100 ile -130 HU iken, etkilenen alanda -40 ile -60 HU'ya yükselir. Bu dansite artışı homojen veya hafif heterojen olabilir. Mezenterik kök (jejunal mezenter) en sık tutulan bölgedir.
Rapor Cumlesi
Mezenter kökünde ve jejunal mezenterde diffüz bulanık dansite artışı izlenmektedir (misty mesentery); sklerozan mezenterit ile uyumludur.
Mezenterik damarlar (SMA/SMV dalları) etrafında korunan normal yağ halkası — 'fat ring sign'. Inflamatuar süreç mezenterik yağı etkilerken, perivasküler yağ tabakası korunur ve damar çevresinde hipo-dens halo oluşturur. Bu bulgu sklerozan mezenterit için oldukça spesifiktir ve karsinomatozisten ayırt edicidir.
Rapor Cumlesi
Mezenterik damarlar etrafında korunan normal yağ halkası izlenmektedir (fat ring sign); bu bulgu sklerozan mezenterit için patognomoniktir.
İnflamatuar kitle etrafında ince (1-3 mm), düzgün konturlu, kontrastlanan yumuşak doku kapsülü — 'tumoral pseudocapsule'. Bu kapsül, inflamatuar sürecin çevre normal dokuyla sınırını belirler. Psödokapsül varlığı, sklerozan mezenteritin fibrotik evresini yansıtır.
Rapor Cumlesi
İnflamatuar kitle etrafında ince, düzgün konturlu psödokapsül izlenmektedir; sklerozan mezenteritin fibrotik evresini desteklemektedir.
T2 ağırlıklı görüntülerde etkilenen mezenter heterojen sinyal gösterir — inflamatuar bölgeler hiperintens (ödem ve hücre infiltrasyonu), fibrotik bölgeler hipointens (kollajen birikimi). Fat ring sign MR'da da görülebilir — perivasküler yağ T1 ve T2'de hiperintens sinyal korur. Psödokapsül T2'de hipointens halka olarak izlenir.
Rapor Cumlesi
Mezenterde T2 ağırlıklı sekansta heterojen sinyal göstermektedir — hiperintens inflamatuar ve hipointens fibrotik alanlar bir arada; sklerozan mezenterit ile uyumludur.
Kontrastsız BT'de mezenter kökünde bulanık dansite artışı gösteren, kitle benzeri yumuşak doku alanı. Kalsifikasyon nadir. Normal mezenterik yağ dansitesinden belirgin şekilde farklı (-40 ile -60 HU vs normal -100 ile -130 HU). Küçük düzgün sınırlı lenf nodları eşlik edebilir.
Rapor Cumlesi
Kontrastsız BT'de mezenter kökünde kitle benzeri, bulanık dansite artışı izlenmektedir; sklerozan mezenterit ile uyumlu olabilir.
US'ta mezenter kökünde hiperekoik, heterojen, düzgün sınırlı kitle. Normal mezenterik yağdan daha ekojenik görünür. Doppler ile minimal vaskülarite. Barsak ansları kitle tarafından deplase edilebilir.
Rapor Cumlesi
Mezenter kökünde hiperekoik, heterojen kitle izlenmektedir; sklerozan mezenterit ile uyumlu olabilir.
Kriterler
İnflamasyon ağırlıklı. Lenfosit ve makrofaj infiltrasyonu baskın. BT'de misty mesentery belirgin. Asemptomatik veya karın ağrısı. Self-limitedir.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de en belirgin misty mesentery; fat ring sign pozitif; psödokapsül henüz oluşmamış olabilir.
Kriterler
Fibroz ağırlıklı. Kollajen birikimi ve mezenterik retraksiyon baskın. Barsak obstrüksiyonu riski. Tedavi gerektirebilir.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de psödokapsül belirgin; mezenterik retraksiyon ve barsak kıvrılması; T2 MR'da hipointens alanlar (fibroz).
Kriterler
Yağ nekrozu ağırlıklı. Köpüksü makrofaj infiltrasyonu baskın. BT'de misty mesentery zemininde fokal yağ nekrozu nodülleri. En erken histolojik evre.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de misty mesentery zemininde küçük yumuşak doku nodülleri; fat ring sign pozitif; psödokapsül yok veya minimal.
Ayirt Edici Ozellik
Karsinomatoziste fat ring sign yoktur, peritoneal nodüller düzensiz ve büyüktür, asit belirgindir; sklerozan mezenteritte fat ring sign pozitif, nodüller küçük ve düzgün sınırlıdır.
Ayirt Edici Ozellik
Lenfoma diskret büyümüş lenf nodları ve sandviç bulgusu gösterir; sklerozan mezenterit diffüz misty mesentery ve fat ring sign gösterir — farklı morfolojik paternler.
Ayirt Edici Ozellik
Lipom homojen yağ dansitesinde (-80 ile -120 HU) kapsüllü kitledir; sklerozan mezenterit diffüz misty mesentery (-40 ile -60 HU) gösterir ve kapsüllü değildir.
Ayirt Edici Ozellik
TB peritonit peritoneal kalınlaşma, asit ve nekrotik lenf nodları gösterir; sklerozan mezenterit misty mesentery, fat ring sign ve non-nekrotik küçük nodüller gösterir.
Aciliyet
routineYonetim
medicalBiyopsi
GerekliTakip
6-monthSklerozan mezenterit genellikle benign, self-limitedir ve çoğu olgu asemptomatiktir. Karsinomatoz ve lenfomadan ayırıcı tanı için biyopsi gerekebilir — özellikle fat ring sign yoksa veya atipik bulgular varsa. Semptomatik olgularda kortikosteroidler (prednizolon 20-40 mg/gün) ve tamoksifen (20 mg/gün) tedavide etkildir. Barsak obstrüksiyonu gelişirse cerrahi gerekebilir. Prognoz genellikle iyidir ve spontan gerileme olabilir. BT ile 6-12 ayda bir takip, tedavi yanıtını değerlendirmek için yeterlidir.
Sklerozan mezenterit genellikle benign seyirlidir ve tedavi gerektirmeyebilir. Semptomatik hastalarda kortikosteroidler veya tamoksifen kullanılabilir. Lenfoma ve karsinoid ile ayırıcı tanı için biyopsi gerekebilir. Fat ring sign ve misty mesentery tanıyı güçlü destekler.