Adenoid hipertrofi, nazofarenksteki lenfoid dokunun (adenoid veya faringeal tonsil) fizyolojik veya patolojik büyümesidir. Waldeyer lenfoid halkasının bir parçası olan adenoid doku, immün sistem gelişimi sürecinde 2-6 yaş arasında fizyolojik olarak büyür ve puberte sonrası doğal olarak involüsyon gösterir. Nazofarengeal havayolu obstrüksiyonunun en sık nedenidir ve obstrüktif uyku apnesi, kronik ağızdan soluma, sinüzit ve seröz otitis mediaya yol açabilir. BT/MR'da simetrik, homojen nazofarenks yumuşak doku kalınlaşması olarak izlenir. Lateral grafide adenoid/nazofarenks (A/N) oranı ile havayolu daralması derecelendirilir. Asimetrik veya agresif büyüme, özellikle erişkin hastada, lenfoma veya NPC şüphesi uyandırmalı ve biyopsi gerektirebilir. Radyolojik değerlendirmede simetri, homojenite ve kemik erozyonu yokluğu en önemli benignite kriterleridir.
Yaş Aralığı
2-12
En Sık Yaş
5
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Çok Sık
Adenoid doku, nazofarenks posterior superior duvarında yerleşen lenfoid dokudur ve Waldeyer halkasının bir parçasıdır. Antijenik stimulasyona yanıt olarak lenfoid foliküler hiperplazi ve germinal merkez genişlemesi ile büyür. Fizyolojik büyüme 2-6 yaş arasında pik yapar — bu dönemde çocuklar yoğun antijenik maruziyete (viral/bakteriyel üst solunum yolu enfeksiyonları) uğrar ve immün yanıt olarak adenoid doku hipertrofisi gelişir. Puberte sonrası hormonal değişiklikler ve immün sistem olgunlaşması ile doğal involüsyon başlar. BT/MR'da homojen kontrastlanma, adenoid dokunun yoğun vasküler yapısını yansıtır — düzenli kapiller yataktan homojen gadolinyum dağılımı oluşur. Simetrik büyüme paterni, tüm lenfoid dokunun diffüz hiperplazisini yansıtır ve fokal kitle (NPC/lenfoma) olmadığını gösterir. Kemik erozyonu olmaması, büyümenin ekspansif (itici) olduğunu ve infiltratif (destrüktif) olmadığını doğrular.
Pediatrik hastada nazofarenkste simetrik, homojen, düzgün sınırlı yumuşak doku kalınlaşması — kemik erozyonu ve nekroz yokluğu ile birlikte adenoid hipertrofinin imza bulgusudur. Asimetri varlığında lenfoma/NPC düşünülmeli ve biyopsi planlanmalıdır.
Nazofarenkste simetrik, homojen kontrastlanan yumuşak doku kalınlaşması. Adenoid doku nazofarenks posterior-superior duvarını kaplayan diffüz kalınlaşma olarak izlenir. Kontrastlanma homojendir — nekroz veya kistik alan içermez. Düzgün veya hafif lobüle sınırlıdır. Kemik erozyonu yoktur.
Rapor Cumlesi
Nazofarenkste simetrik, homojen kontrastlanan yumuşak doku kalınlaşması izlenmekte olup adenoid hipertrofi ile uyumludur; kemik erozyonu veya fokal kitle saptanmamıştır.
T2A'da kas ile izointens veya hafif hiperintens sinyal gösteren simetrik nazofarenks doku kalınlaşması. T1A'da kas ile izointens. Homojen sinyal paterni — nekroz veya kistik komponent yok. Simetrik dağılım lenfoid hiperplazinin karakteristiğidir.
Rapor Cumlesi
Nazofarenkste T1A'da kas ile izointens, T2A'da hafif hiperintens sinyal gösteren simetrik yumuşak doku kalınlaşması izlenmekte olup adenoid hipertrofi ile uyumludur.
Nazofarengeal havayolu lümen daralması — adenoid dokunun genişlemesi posterior nazofarenks havayolunu daraltır. Lateral grafide adenoid (A) / nazofarenks (N) oranı ile derecelendirme: Grade I (A/N <0.5), Grade II (A/N 0.5-0.75), Grade III (A/N >0.75). BT'de aksiyel ve sagital reformatlarda havayolu daralması direkt ölçülebilir.
Rapor Cumlesi
Adenoid doku hipertrofisine bağlı nazofarengeal havayolu belirgin daralmış olup (Grade ___) klinik obstrüktif semptomlar ile korele edilmelidir.
DWI'da anlamlı difüzyon kısıtlaması yok — adenoid dokuda hücre yoğunluğu malign lezyonlara kıyasla düşük. ADC değeri normal lenfoid doku aralığında (>1.2 × 10⁻³ mm²/s). Belirgin difüzyon kısıtlaması (ADC <0.8) lenfoma veya NPC lehine yorumlanır.
Rapor Cumlesi
Adenoid doku DWI'da anlamlı difüzyon kısıtlaması göstermemekte olup (ADC: ___ × 10⁻³ mm²/s) benign lenfoid hiperplazi ile uyumludur.
Lateral faringeal US'de nazofarenks posterior duvarında yumuşak doku kalınlaşması. US adenoid boyutu değerlendirmede radyasyonsuz alternatif olarak kullanılabilir — özellikle pediatrik popülasyonda tercih edilir. Adenoid doku hipoekoik/izoekoik homojen yapıda izlenir.
Rapor Cumlesi
Nazofarenks posterior duvarında ___ mm kalınlığında homojen yumuşak doku izlenmekte olup adenoid hipertrofi ile uyumludur.
Kriterler
A/N oranı <0.5. Havayolu %50'den az daralmış. Genellikle asemptomatik.
Ayirt Edici Ozellikler
Tedavi gerektirmez, takip yeterli. Klinik korelasyon ile değerlendirilir.
Kriterler
A/N oranı 0.5-0.75. Havayolu %50-75 daralmış. Ağızdan soluma ve horlama semptomları.
Ayirt Edici Ozellikler
Semptomların şiddetine göre medikal tedavi (intranazal steroid) veya adenoidektomi değerlendirilir.
Kriterler
A/N oranı >0.75. Havayolu >%75 daralmış. Obstrüktif uyku apnesi, belirgin ağızdan soluma.
Ayirt Edici Ozellikler
Adenoidektomi endikasyonu kuvvetli. Uyku çalışması (PSG) ile OSA derecelendirmesi önerilir. Fasial dismorfizm (adenoid yüz) gelişebilir.
Ayirt Edici Ozellik
NPC asimetrik, infiltratif, kemik erozyonu, erişkin yaş; adenoid hipertrofi simetrik, homojen, kemik erozyonu yok, pediatrik
Ayirt Edici Ozellik
Lenfoma asimetrik olabilir, belirgin DWI kısıtlaması (ADC <0.8), erişkin yaş; adenoid hipertrofi simetrik, DWI kısıtlaması yok
Ayirt Edici Ozellik
Thornwaldt fokal midline kistik lezyon; adenoid hipertrofi diffüz solid doku kalınlaşması
Aciliyet
routineYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralAdenoid hipertrofi pediatrik popülasyonda çok sık görülür ve çoğu spontan involüsyon gösterir. Cerrahi endikasyon (adenoidektomi): obstrüktif uyku apnesi, kronik sinüzit, tekrarlayan akut otitis media ve seröz otitis media. İntranazal steroidler hafif-orta vakalarda medikal alternatiftir. Asimetrik büyüme veya erişkin hastada nazofarenks doku kalınlaşması lenfoma/NPC için biyopsi endikasyonudur.
Adenoid hipertrofi çocuklarda obstrüktif uyku apnesi, ağızdan soluma, kronik sinüzit ve otitis media serozanın en sık nedenidir. Tedavi endikasyonları: obstrüktif uyku apnesi, kronik sinüzit ve tekrarlayan otitis media. Cerrahi tedavi adenoidektomidir. Asimetrik büyüme, özellikle erişkinde, lenfoma şüphesi ile biyopsi gerektirir.