Tükürük bezi lenfoması, tükürük bezlerinin primer lenfoid neoplazisidir ve tüm tükürük bezi malignitelerinin %2-5'ini oluşturur. En sık parotis bezinde görülür çünkü parotis bez içi lenf nodları içeren tek major tükürük bezidir. MALT (mukoza ilişkili lenfoid doku) lenfoma en sık histolojik tiptir ve Sjögren sendromu zemininde gelişme riski önemli ölçüde artmıştır (40-44 kat risk artışı). Non-Hodgkin lenfoma (NHL) primer salivary lenfomanın büyük çoğunluğunu oluşturur; diffüz büyük B hücreli lenfoma (DLBCL), folliküler lenfoma ve mantle cell lenfoma diğer tipleri oluşturur. Hodgkin lenfoma parotis bezinde çok nadirdir. Klinik olarak ağrısız, sert, hızlı büyüyen parotis kitlesi olarak prezente olur. Bilateral tutulum %10-20 oranında görülür. 50-70 yaş arasında pik insidans, kadınlarda daha sık (Sjögren ilişkili MALT). Servikal lenfadenopati eşlik edebilir. FDG PET-BT evreleme ve tedavi yanıtı değerlendirmesinde kritiktir.
Yaş Aralığı
50-80
En Sık Yaş
65
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Nadir
Tükürük bezi lenfomalarının görüntüleme bulguları, lenfoid hücrelerin yoğun ve homojen sellüler infiltrasyonundan kaynaklanır. Lenfoid hücreler küçük, yüksek nükleer/sitoplazmik oranlı hücrelerdir; bu kompakt hücre dizilimi intrasellüler su kısıtlaması yaratır ve çok düşük ADC değerlerine neden olur — lenfomanın en karakteristik DWI bulgusudur. Yoğun sellülarite T2'de düşük-intermediate sinyal üretir. MALT lenfoma Sjögren sendromunun kronik lenfositik sialadenitinden gelişir — uzun süreli antijenik uyarım lenfoid transformasyona yol açar. Lenfomanın homojen yapısı (nekroz, kistik dejenerasyon, kalsifikasyon olmaksızın) görüntülemede homojen kitle olarak yansır. FDG tutulumu yüksektir çünkü lenfoid hücreler artmış glikoliz gösterir — agresif tiplerde (DLBCL) SUVmax çok yüksek olabilir.
Lenfomanın en ayırt edici görüntüleme üçlüsü: çok düşük ADC (<0.7), homojen T2 düşük-intermediate sinyal ve yüksek FDG tutulumudur. Bu kombinasyon diğer tükürük bezi tümörlerinden net ayrım sağlar.
DWI'da tükürük bezi lenfoması çok belirgin difüzyon kısıtlaması ve çok düşük ADC değerleri gösterir (tipik olarak <0.7 × 10⁻³ mm²/s, sıklıkla 0.4-0.6 aralığında). Bu ADC değerleri tükürük bezi tümörleri arasında en düşük değerlerdir ve lenfomayı diğer malign ve benign tümörlerden ayırt etmede en güçlü diagnostik kriterdir. Homojen düşük ADC, lenfoid hücrelerin yoğun ve uniform dizilimini yansıtır.
Rapor Cumlesi
Parotis bezindeki kitle çok belirgin difüzyon kısıtlaması ve çok düşük ADC değerleri göstermektedir (ADC: [değer] × 10⁻³ mm²/s); bu bulgular lenfoma ile uyumludur.
T2 ağırlıklı sekanslarda lenfoma düşük-intermediate homojen sinyal gösterir. Yoğun sellülarite T2 relaksasyonu kısaltır. Pleomorfik adenomun belirgin T2 hiperintensitesinden ve Warthin tümörünün T2 düşük sinyalinden farklıdır. Homojen yapı (nekroz, kistik dejenerasyon yok) lenfomanın önemli özelliğidir.
Rapor Cumlesi
Parotis bezindeki kitle T2 ağırlıklı sekanslarda düşük-intermediate homojen sinyal göstermektedir; bu sinyal paterni yoğun sellülariteli tümörü, özellikle lenfomayı düşündürmektedir.
FDG PET-BT'de lenfoma yüksek FDG tutulumu gösterir (SUVmax tipik olarak 5-20+). DLBCL en yüksek FDG tutulumunu gösterirken, MALT lenfoma daha düşük tutulum gösterebilir. PET-BT evreleme, tedavi yanıtı (Deauville kriterleri) ve rekürrens değerlendirmesinde altın standarttır. Servikal, aksiller ve diğer nodal tutulumlar tek taramada değerlendirilir.
Rapor Cumlesi
FDG PET-BT'de parotis bezindeki kitlede yüksek FDG tutulumu (SUVmax: [değer]) izlenmektedir; lenfoma ile uyumlu olup tam vücut evreleme ve kor biyopsi önerilmektedir.
Kontrastlı BT'de lenfoma homojen, hafif kontrastlanan solid kitle olarak görülür. Nekroz ve kistik dejenerasyon genellikle yoktur (karsinomlara göre daha homojen). Servikal lenfadenopati eşlik edebilir. Bilateral parotis tutulumu %10-20 olguda görülür.
Rapor Cumlesi
Parotis bezinde homojen, hafif kontrastlanan solid kitle izlenmektedir; nekroz ve kistik dejenerasyon yokluğu lenfomayı düşündürmektedir.
B-mod US'de lenfoma çok hipoekoik, homojen kitle olarak görülür — düşük ekojenite nedeniyle 'psödokistik' görünüm oluşabilir. Posterior akustik güçlenme izlenebilir. Servikal lenf nodlarının değerlendirilmesinde US faydalıdır.
Rapor Cumlesi
Parotis bezinde çok hipoekoik, homojen, psödokistik görünümlü solid kitle izlenmektedir; lenfoma düşünülmekte olup kor biyopsi önerilmektedir.
Kriterler
Mukoza ilişkili lenfoid doku kaynaklı. En sık tip. Sjögren ilişkili.
Ayirt Edici Ozellikler
İndolen seyir, Sjögren zemininde, düşük-orta FDG, bilateral olabilir, kemoterapi/RT yanıtı iyi.
Kriterler
Diffüz büyük B hücreli lenfoma. Agresif tip.
Ayirt Edici Ozellikler
Hızlı büyüme, çok yüksek FDG (SUVmax >10-15), çok düşük ADC, R-CHOP kemoterapi.
Kriterler
Sistemik lenfomanın tükürük bezi tutulumu. İntraparotid lenf nodu metastazı.
Ayirt Edici Ozellikler
Yaygın nodal tutulum, splenik tutulum, kemik iliği tutulumu eşlik eder.
Ayirt Edici Ozellik
Warthin kistik-solid mikst, perteknetat sıcak, bilateral parotis kuyruğunda. Lenfoma solid homojen, çok düşük ADC, perteknetat negatif.
Ayirt Edici Ozellik
IgG4 diffüz bez büyümesi, salt and pepper US, intermediate ADC, düşük FDG, steroid yanıtı. Lenfoma fokal kitle, çok düşük ADC, yüksek FDG, steroid yanıtı geçici.
Ayirt Edici Ozellik
Mukoepidemoid karsinom kistik-solid spektrum, T1 hiperintens müsinöz komponent, heterojen. Lenfoma solid, homojen, kistik komponent yok, çok düşük ADC.
Aciliyet
urgentYonetim
medicalBiyopsi
GerekliTakip
Kor biyopsi ile histolojik tanı ve immünfenotipleme zorunludur (İİAB yetersiz). PET-BT ile tam vücut evreleme. MALT: izlem veya RT. DLBCL: R-CHOP kemoterapi. Sjögren sendromu zemininde MALT lenfoma taraması.Tükürük bezi lenfoması histolojik tanı ve evreleme gerektiren malign bir hastalıktır. Kor biyopsi (İİAB değil) ile histolojik alt tip ve immünfenotipleme yapılmalıdır — tedavi planı histolojiye bağlıdır. MALT lenfoma indolen seyirli olup lokalize evrelerde radyoterapi ile tedavi edilir; ileri evrelerde kemoterapi/immünoterapi gerekir. DLBCL agresiftir ve R-CHOP (rituksimab, siklofosfamid, doksorubisin, vinkristin, prednizolon) kemoterapi standart tedavidir. PET-BT evreleme ve tedavi yanıtı değerlendirmesinde (Deauville kriterleri) altın standarttır. Sjögren sendromu öyküsü olan hastalarda MALT lenfoma riski yıllık %0.5-1'dir ve düzenli takip gereklidir.
MALT lenfomada tedavi kemo/radyoterapi. Biyopsi tanı için gereklidir. Sjögren hastalarında düzenli takip önerilir.