Warthin tümörü (papiller kistadenom lenfomatozum), parotis bezinin ikinci en sık benign tümörüdür ve tüm parotis neoplazilerinin %5-15'ini oluşturur. Hemen daima parotis bezinin posterior-inferior kuyruğunda (Tail of Parotis) yerleşir; bu lokasyon lenfoid dokunun embriyolojik olarak burada yoğunlaşmasından kaynaklanır. Bilateral tutulum %10-20 oranında, multifokalite %12-20 oranında görülür — bu özellik diğer tükürük bezi tümörlerinden ayırt edicidir. Histolojik olarak çift tabakalı onkositik epitel ile lenfoid stroma içerir; onkositik hücreler bol mitokondri barındırır. Erkeklerde belirgin olarak daha sık görülür (E:K = 5:1) ve güçlü sigara ilişkisi vardır. Tipik yaş aralığı 50-70'tir. Malign dönüşüm son derece nadirdir (<1%). Klinik olarak yavaş büyüyen, ağrısız, palpable kitle olarak prezente olur; bazen tekrarlayan şişlik ile karakterize inflamatuar ataklarla komplike olabilir.
Yaş Aralığı
50-80
En Sık Yaş
65
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Sık
Warthin tümörünün karakteristik görüntüleme bulguları, tümörün benzersiz histolojik yapısından kaynaklanır. Çift tabakalı onkositik epitel ve altındaki lenfoid stroma iki farklı doku bileşeni oluşturur. Onkositik hücrelerin yoğun mitokondrial içeriği, Tc-99m perteknetat için aktif tutulum mekanizması sağlar (NIS ekspresyonu) ve bu hücreler FDG'yi de aktif olarak metabolize eder. Lenfoid stroma ve proteinöz/hemorajik kistik sıvı, T2 ağırlıklı MR'da intermediate-düşük sinyal oluşturur — bu durum pleomorfik adenomun belirgin T2 hiperintensitesinin tam zıttıdır ve ayırıcı tanıda kritik öneme sahiptir. Kistik kavitelerdeki proteinöz veya kolesterolce zengin sıvı, T1'de hiperintensite oluşturabilir. Parotis kuyruğundaki embriyolojik heterotopik tükürük bezi dokusu-lenfoid doku birlikteliği, tümörün bu spesifik lokalizasyonunu ve bilateral/multifokal olma eğilimini açıklar. Sigaranın kronik inflamasyonu tetikleyerek onkositik metaplazi ve lenfoid hiperplaziyi uyarması, sigara ile güçlü epidemiyolojik ilişkiyi açıklar.
Warthin tümöründe onkositik hücrelerin Na⁺/I⁻ simporter (NIS) ekspresyonu aracılığıyla Tc-99m perteknetat aktif olarak tutulur ve sıcak nodül oluşur. Bu bulgu tükürük bezi tümörleri arasında neredeyse patognomoniktir — sadece Warthin tümörü ve onkositom perteknetat tutulumu gösterir. Pleomorfik adenom dahil diğer tüm tükürük bezi tümörleri soğuk nodül olarak görünür.
T2 ağırlıklı sekanslarda Warthin tümörü intermediate-düşük sinyal gösterir; bu bulgu pleomorfik adenomun belirgin T2 hiperintensitesinden net olarak ayrılır. Lenfoid stromanın yoğun sellülaritesi ve proteinöz kistik sıvı, T2 relaksasyon süresini kısaltarak intermediate sinyal oluşturur. Kistik kavitelerdeki hemoraji veya yoğun proteinöz materyal, T2'de daha da düşük sinyal verebilir. Solid komponentler genellikle kas ile izointens veya hafif hipointens görünür. Bu T2 sinyal paterni, Warthin tümörünü pleomorfik adenomdan ayırt etmede en değerli tek MR kriteridir ve %90'ın üzerinde doğruluğa sahiptir.
Rapor Cumlesi
Parotis bezi kuyruğundaki kitle T2 ağırlıklı sekanslarda intermediate-düşük sinyal göstermektedir; bu sinyal paterni pleomorfik adenomdan ziyade Warthin tümörü ile uyumludur.
T1 ağırlıklı sekanslarda Warthin tümörünün kistik komponentleri genellikle hiperintens sinyal gösterir; bu bulgu kistik kavitelerdeki proteinöz veya kolesterolce zengin sıvı içeriğinden kaynaklanır. Solid komponentler T1'de kasa göre izointens veya hafif hipointens görünür. İnternal hemoraji varlığında fokal yüksek T1 sinyali izlenebilir. Sıvı-sıvı seviyeleri (fluid-fluid levels) görülebilir — üst kısım proteinöz/hemorajik sıvı (T1 hiperintens), alt kısım seröz sıvı (T1 hipointens). Bu T1 hiperintens kistik komponent bulgusu, Warthin tümörünün tanısında T2 intermediate sinyali ile birlikte değerlendirildiğinde tanısal doğruluğu artırır.
Rapor Cumlesi
Lezyonun kistik komponentleri T1 ağırlıklı sekanslarda hiperintens sinyal göstermektedir; bu bulgu proteinöz/hemorajik kistik içerik ile uyumlu olup Warthin tümörünü desteklemektedir.
Kontrastlı BT'de Warthin tümörü parotis kuyruğunda kistik-solid mikst kitle olarak görülür. Solid komponentler homojen kontrastlanma gösterir. Kistik alanlar sıvı dansitesinde veya proteinöz içerik nedeniyle hafif hiperdens olabilir. Tümör genellikle iyi sınırlıdır ve lobüle kontur gösterebilir. Bilateral tutulumda her iki parotis kuyruğunda simetrik veya asimetrik kitleler izlenir. Non-kontrastlı BT'de solid komponent yumuşak doku dansitesindedir (30-50 HU). Kalsifikasyon nadirdir. Çevre yağ doku planları korunmuştur — bu bulgu benigniteyi destekler.
Rapor Cumlesi
Parotis bezi kuyruğunda iyi sınırlı, kistik-solid mikst kitle izlenmekte olup, solid komponentler kontrastlı serilerde homojen kontrastlanma göstermektedir; lokasyon ve morfoloji Warthin tümörü ile uyumludur.
B-mod ultrasonografide Warthin tümörü tipik olarak parotis kuyruğunda iyi sınırlı, oval veya yuvarlak, kistik-solid mikst kitle olarak görülür. Kistik alanlar anekoik veya düşük düzeyde internal eko içerebilir (proteinöz içerik). Solid komponent hipoekoik veya izoekoik görünür. İnce septalara sahip multikistik patern sık görülür. Bilateral tutulumda her iki parotis kuyruğunda benzer görünümlü kitleler saptanır — bu bulgu Warthin tümörü için oldukça spesifiktir. İnflamatuar atak sırasında tümör çevresi bulanıklaşabilir ve periglangüler ödem izlenebilir. Posterior akustik güçlenme kistik komponent nedeniyle görülebilir.
Rapor Cumlesi
Parotis bezi kuyruğunda iyi sınırlı, kistik-solid mikst ekopatternde kitle izlenmekte olup, ince septa yapıları ve posterior akustik güçlenme mevcuttur; Warthin tümörü ile uyumludur.
Tc-99m perteknetat sintigrafisinde Warthin tümörü belirgin radyofarmasötik tutulum gösterir (sıcak nodül). Bu bulgu onkositik hücrelerin bazolateral membranındaki Na⁺/I⁻ simporter (NIS) aracılığıyla aktif perteknetat tutulumundan kaynaklanır. Warthin tümörü, perteknetat tutulumu gösteren sadece iki tükürük bezi tümöründen biridir (diğeri onkositom). Gecikmeli görüntülerde (30-60 dakika) tutulum devam eder çünkü onkositik hücreler perteknetatı aktif olarak hücre içinde tutmaya devam eder. Bu bulgu pleomorfik adenomdan (soğuk nodül) ayırt etmede %95 üzerinde spesifiteye sahiptir. SPECT/BT füzyonu tutulumun lokalizasyonunu daha kesin belirler.
Rapor Cumlesi
Tc-99m perteknetat sintigrafisinde parotis bezi kuyruğundaki kitlede belirgin radyofarmasötik tutulum (sıcak nodül) izlenmektedir; bu bulgu Warthin tümörü veya onkositom ile uyumludur.
FDG PET-BT'de Warthin tümörü genellikle orta-yüksek düzeyde FDG tutulumu gösterir (SUVmax tipik olarak 3-8 arasında). Onkositik hücrelerin yüksek metabolik aktivitesi (bol mitokondri, yüksek glikoz metabolizması) FDG tutulumunun temel nedenidir. Bu FDG avidite, Warthin tümörünü malign tümörlerle karıştırabilir — özellikle metastatik lenf nodu veya lenfoma ile yanlış pozitif sonuçlar bildirilmiştir. Kistik komponentlerin FDG tutulumu düşüktür; heterojen tutulum paterni (solid alanlarda yüksek, kistik alanlarda düşük) tanısal ipucu olabilir. Bilateral parotis kuyruğunda simetrik FDG tutulumu Warthin tümörünü güçlü şekilde düşündürür.
Rapor Cumlesi
FDG PET-BT'de parotis bezi kuyruğundaki kitlede orta-yüksek düzeyde FDG tutulumu (SUVmax: [değer]) izlenmektedir; bu bulgu benign-malign ayrımında tek başına yeterli değildir ancak bilateral tutulum varlığında Warthin tümörü öncelikle düşünülmelidir.
Difüzyon ağırlıklı görüntülemede Warthin tümörü genellikle difüzyon kısıtlaması gösterir; ADC değerleri nispeten düşüktür (tipik olarak 0.8-1.2 × 10⁻³ mm²/s). Lenfoid stromanın yoğun sellülaritesi ve onkositik hücrelerin kompakt dizilimi, intrasellüler su kısıtlamasına neden olur. Bu düşük ADC değerleri pleomorfik adenomdan (ADC >1.5 × 10⁻³ mm²/s) net olarak ayrılır, ancak malign tümörlerle örtüşebilir. T2 intermediate sinyal + düşük ADC kombinasyonu Warthin tümörü için oldukça spesifiktir. Kistik komponentlerde ADC değerleri daha yüksektir ve sıvı difüzyonunu yansıtır.
Rapor Cumlesi
Lezyon difüzyon ağırlıklı sekanslarda gerçek difüzyon kısıtlaması göstermekte olup, ADC haritasında düşük sinyal izlenmektedir (ADC: [değer] × 10⁻³ mm²/s); T2 intermediate sinyal ile birlikte bu bulgular Warthin tümörü ile uyumludur.
Kriterler
Hem kistik hem solid komponent içeren tipik Warthin tümörü. En sık rastlanan form (%70-80).
Ayirt Edici Ozellikler
İyi sınırlı kistik-solid mikst kitle, T2'de intermediate-düşük sinyal, T1'de kistik komponent hiperintensitesi, ince septalar, posterior akustik güçlenme, perteknetat tutulumu. Parotis kuyruğunda lokalize.
Kriterler
Solid komponentin baskın olduğu, kistik komponent minimal olan varyant. Daha az yaygın (%10-15).
Ayirt Edici Ozellikler
Homojen solid kitle, T2'de intermediate sinyal, belirgin kontrastlanma, posterior akustik güçlenme azalmış. Pleomorfik adenomu taklit edebilir ancak T2 hiperintensitesi yoktur ve perteknetat tutulumu mevcuttur. ADC değerleri düşüktür.
Kriterler
Her iki parotis bezinde ve/veya aynı bezde birden fazla odakta Warthin tümörü. Hastaların %10-20'sinde görülür.
Ayirt Edici Ozellikler
Her iki parotis kuyruğunda benzer görünümlü kistik-solid kitleler. Senkron veya metakron olabilir. Bu özellik diğer tükürük bezi tümörlerinden oldukça ayırt edicidir. Bilateral tutulum tanıyı neredeyse kesinleştirir.
Kriterler
Akut inflamatuar atak geçirmiş veya geçirmekte olan Warthin tümörü. Ağrı, şişlik, kızarıklık ile prezente olur.
Ayirt Edici Ozellikler
Tümör sınırları bulanık, periglangüler yağ doku infiltrasyonu, çevre ödem, kistik kavitelerde debris, duvar kalınlaşması. İnflamatuar akut sialadeniti veya apsesyi taklit edebilir. Aspirasyon sıvısı genellikle koyu kahverengi (eski hemoraji + kolesterol kristalleri).
Ayirt Edici Ozellik
Pleomorfik adenom T2'de belirgin hiperintens (Warthin düşük-intermediate), yüksek ADC (Warthin düşük ADC), perteknetat tutulumu yok (Warthin sıcak nodül), genellikle unilateral/unifokal, parotis süperfisiyal lobun herhangi bir yerinde (Warthin kuyruğunda).
Ayirt Edici Ozellik
Onkositom da perteknetat tutulumu gösterir (sıcak nodül — onkositik hücreler) ancak genellikle solid, kistik komponent minimal, unilateral/unifokal, ve Warthin'den daha nadir. MR'da T2 sinyal düzeyi benzer olabilir, ancak kistik komponent yokluğu ayırt ettiricidir.
Ayirt Edici Ozellik
Düşük dereceli mukoepidemoid karsinom da kistik-solid olabilir ancak perteknetat tutulumu göstermez, T1'de kistik komponent müsinöz içerik nedeniyle hiperintensite gösterebilir, parotis kuyruğuna spesifik lokalizasyonu yoktur ve genellikle unilateraldir.
Ayirt Edici Ozellik
Lenfoma solid ve homojen, kistik komponent yoktur, T2'de düşük sinyal ve çok düşük ADC gösterir. Sjögren sendromu zemininde MALT lenfoma gelişebilir. Bilateral parotis tutulumu olabilir ancak kistik-solid mikst yapı değil diffüz infiltrasyon paterni hakimdir.
Aciliyet
routineYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
Preoperatif İİAB tanı doğrulama için yapılabilir ancak zorunlu değildir. Asemptomatik hastalarda konservatif izlem de kabul edilebilir. Cerrahi gerektiğinde süperfisiyal parotidektomi uygulanır. Malign dönüşüm riski <1% olduğundan acil cerrahi endikasyonu yoktur.Warthin tümörü benign bir tümördür ve malign dönüşüm riski son derece düşüktür (<1%). Asemptomatik hastalarda klinik takip veya cerrahi tedavi seçenekleri mevcuttur. Cerrahi endikasyon: kozmetik sorun, boyut artışı, tekrarlayan inflamatuar ataklar veya malignite şüphesi. Süperfisiyal parotidektomi standart cerrahi yaklaşımdır; fasiyal sinir korunmalıdır. Rekürrens oranı düşüktür (%2-5). İİAB diagnostik amaçlı yapılabilir; aspirat genellikle koyu renkli sıvı (proteinöz, kolesterol kristalleri içeren) ve onkositik hücreler + lenfosit tabakası içerir. Bilateral tutulum varlığında kontralateral parotis takibi önerilir.
Süperfisiyal parotidektomi tedavi seçeneğidir. Malign dönüşüm riski çok düşüktür (<1%). Bilateral veya multifokal olabilir.