Onkositom, tükürük bezlerinin nadir benign tümörüdür ve tüm tükürük bezi neoplazilerinin %1'inden azını oluşturur. Parotis bezinde en sık görülür (%80+). Histolojik olarak tamamen onkositik hücrelerden (bol granüler eozinofilik sitoplazma, bol mitokondri içeren epitel hücreleri) oluşur. Bu onkositik hücreler Warthin tümöründeki çift tabakalı onkositik epitele benzer ancak lenfoid stroma bulunmaz. Klinik olarak yavaş büyüyen, ağrısız, sert parotis kitlesi olarak prezente olur. 60-80 yaş arasında pik insidans, kadınlarda hafif daha sıktır. Bilateral veya multifokal onkositom nadir olmakla birlikte tanımlanmıştır. Malign dönüşüm (onkositik karsinom) çok nadirdir. En önemli görüntüleme özelliği Tc-99m perteknetat tutulumudur (sıcak nodül) — Warthin tümörü ile paylaşılan bu bulgu, bu iki tümörü diğer parotis tümörlerinden ayırt eder. Onkositomun Warthin tümöründen farkı kistik komponent yokluğu ve solid homojen yapısıdır.
Yaş Aralığı
50-80
En Sık Yaş
65
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Nadir
Onkositomun görüntüleme bulgularının temeli, onkositik hücrelerin benzersiz mitokondrial yapısına dayanır. Onkositik hücreler normal epitel hücrelerine göre 10-100 kat daha fazla mitokondri içerir — bu yoğun mitokondrial içerik hücrelerin metabolik profilini belirler. Na⁺/I⁻ simporter (NIS) fonksiyonel ekspresyonu Tc-99m perteknetat tutulumunu sağlar — bu bulgu yalnızca onkositom ve Warthin tümöründe görülür. Yoğun mitokondrial içerik aynı zamanda yüksek metabolik aktivite ve FDG tutulumu ile sonuçlanır. Onkositik hücrelerin kompakt dizilimi (lenfoid stroma yokluğu — Warthin'den farklı olarak) solid, homojen kitle oluşturur. T2'de intermediate sinyal üretir — pleomorfik adenomun miksoid matriksinden farklı olarak onkositik hücrelerin yoğun sellülaritesi T2 süresini kısaltır. Kistik komponent bulunmaması Warthin tümöründen en önemli ayırıcı özelliktir.
Onkositomun en ayırt edici bulgu kombinasyonu: Tc-99m perteknetat sıcak nodül (NIS aracılı tutulum) + solid homojen yapı (kistik komponent yok). Perteknetat pozitifliği yalnızca Warthin tümörü ile paylaşılır; kistik komponent yokluğu onkositomu Warthin'den ayırır.
Tc-99m perteknetat sintigrafisinde onkositom belirgin radyofarmasötik tutulum gösterir (sıcak nodül). Bu bulgu onkositik hücrelerin NIS ekspresyonu aracılığıyla perteknetatı aktif olarak tutmasından kaynaklanır. Tükürük bezi tümörleri arasında yalnızca onkositom ve Warthin tümörü perteknetat tutulumu gösterir — bu bulgu diğer tüm tükürük bezi tümörlerinden ayırt etmede yüksek spesifisiteye sahiptir. Onkositomun Warthin'den ayrımı MR ile yapılır: onkositom solid ve homojen, Warthin kistik-solid mikst.
Rapor Cumlesi
Tc-99m perteknetat sintigrafisinde parotis bezindeki solid kitlede belirgin tutulum (sıcak nodül) izlenmektedir; Warthin tümörü veya onkositom ile uyumlu olup MR ile ayrım önerilmektedir.
T2 ağırlıklı sekanslarda onkositom intermediate sinyal gösteren solid, homojen kitle olarak görülür. Bu T2 sinyal düzeyi pleomorfik adenomun belirgin hiperintensitesinden farklıdır. Kistik komponent yoktur — Warthin tümöründen en önemli ayırıcı bulgu. Kapsül T2'de ince hipointens rim olarak görülebilir.
Rapor Cumlesi
Parotis bezinde T2 ağırlıklı sekanslarda intermediate sinyal gösteren, iyi sınırlı, solid homojen kitle izlenmektedir; kistik komponent yokluğu onkositomu Warthin tümöründen ayırt etmekte olup perteknetat tutulumu ile tanı desteklenmektedir.
Kontrastlı T1 sekanslarda onkositom homojen ve belirgin kontrastlanma gösterir. Onkositik hücrelerin yüksek metabolik aktivitesi ve iyi vaskülarizasyonu kontrastlanmayı açıklar. Native T1'de kasa göre izointens sinyal.
Rapor Cumlesi
Lezyon kontrastlı serilerde homojen ve belirgin kontrastlanma göstermektedir; iyi vaskülarize solid tümör ile uyumludur.
BT'de onkositom iyi sınırlı, homojen kontrastlanan solid kitle olarak görülür. Non-kontrastlı BT'de yumuşak doku dansitesi. Kistik komponent, nekroz veya kalsifikasyon yoktur. BT bulguları spesifik değildir ve diğer solid parotis tümörlerinden ayırt edilemeyebilir — sintigrafi ve MR tanıda gereklidir.
Rapor Cumlesi
Parotis bezinde iyi sınırlı, homojen kontrastlanan solid kitle izlenmektedir; spesifik tanı için sintigrafi ve MR önerilmektedir.
B-mod US'de onkositom iyi sınırlı, homojen hipoekoik solid kitle olarak görülür. Kistik komponent yoktur — Warthin tümöründen ayırt edici. Doppler'de internal vaskülarite mevcuttur. Ekojenik kapsül izlenebilir. Posterior akustik güçlenme genellikle belirgin değildir.
Rapor Cumlesi
Parotis bezinde iyi sınırlı, homojen hipoekoik solid kitle izlenmektedir; kistik komponent yoktur ve sintigrafi ile ileri değerlendirme önerilmektedir.
Kriterler
Tamamen onkositik hücrelerden oluşan, solid homojen tümör.
Ayirt Edici Ozellikler
İyi sınırlı, kapsüllü, perteknetat sıcak, homojen kontrastlanma, kistik komponent yok.
Kriterler
Multipl küçük onkositik nodüller. Çok nadir.
Ayirt Edici Ozellikler
Bilateral parotis tutulumu olabilir, multipl küçük nodüller, yaygın onkositik metaplazi zemininde.
Kriterler
Onkositik hücrelerin malign transformasyonu. Çok nadir.
Ayirt Edici Ozellikler
Düzensiz sınırlar, invazyon, nekroz, düşük ADC, lenf nodu metastazı. Perteknetat tutulumu korunabilir veya kaybolabilir.
Ayirt Edici Ozellik
Warthin kistik-solid mikst (onkositom solid), T1 hiperintens kistik komponent (onkositomda yok), parotis kuyruğunda (onkositom herhangi yerde), bilateral/multifokal (onkositomda nadir).
Ayirt Edici Ozellik
Pleomorfik adenom perteknetat negatif (soğuk nodül), T2 belirgin hiperintens (onkositom intermediate), yüksek ADC. Onkositom perteknetat pozitif (sıcak), T2 intermediate, ADC intermediate-düşük.
Ayirt Edici Ozellik
Asinik hücreli karsinom perteknetat negatif, düşük ADC (malign), T2 intermediate (benzer). Onkositom perteknetat pozitif, intermediate ADC (benign).
Aciliyet
routineYonetim
surgicalBiyopsi
GerekliTakip
İİAB ile tanı doğrulama önerilir. Cerrahi: süperfisiyal parotidektomi. Asemptomatik küçük lezyonlarda izlem kabul edilebilir. Malign dönüşüm çok nadir. Rekürrens oranı düşük.Onkositom benign bir tümördür ve tedavi yaklaşımı konservatiftir. İİAB ile tanı doğrulanabilir ancak Warthin tümöründen kesin ayrım histolojik olarak yapılır. Cerrahi endikasyon boyut artışı, kozmetik sorun veya malignite şüphesidir. Süperfisiyal parotidektomi standart cerrahi yaklaşımdır; fasiyal sinir korunmalıdır. Rekürrens nadir (%5'in altında). Malign dönüşüm (onkositik karsinom) çok nadirdir ancak uzun süreli takip önerilir. Perteknetat sintigrafisi ve MR kombinasyonu tanıda yüksek doğruluk sağlar.
Cerrahi eksizyon tedavi seçeneğidir. Malign dönüşüm çok nadirdir.