Asinik hücreli karsinom, tükürük bezlerinin düşük dereceli malign tümörüdür ve tüm tükürük bezi malignitelerinin %6-10'unu oluşturur. Hemen daima parotis bezinde (%90+) görülür. Histolojik olarak normal tükürük bezi asinar hücrelerine benzeyen seröz asiner hücrelerin neoplastik proliferasyonudur. Genellikle iyi sınırlı, solid kitle olarak prezente olur ve pleomorfik adenomu klinik ve radyolojik olarak taklit edebilir. Kadınlarda erkeklere göre hafif daha sık görülür (K:E = 1.5:1). Bilateral tutulum %3-5 oranında görülebilir. Ortalama tanı yaşı 40-50'dir. Prognoz genellikle iyidir (%90+ 5-yıllık sağkalım) ancak geç rekürrens ve dedifferansiasyon riski nedeniyle uzun süreli takip gereklidir. Dedifferansiye varyant agresif klinik seyir gösterir. Lenfositik infiltrasyon ile birlikte olabilir (lenfositik varyant) ve otoimmün hastalıklarla ilişkili olabilir.
Yaş Aralığı
30-60
En Sık Yaş
45
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Nadir
Asinik hücreli karsinomun görüntüleme bulgularının temeli, tümörün normal seröz asinar hücrelere benzeyen, nispeten homojen ve iyi organize hücresel yapısından kaynaklanır. Asinar hücreler sekretuar granüller içerir ve bu granüller tümör hücrelerinde de bulunur — yüksek protein içeriği MR sinyal özelliklerini etkiler. Tümörün iyi sınırlı, kapsüllü görünümü düşük dereceli büyüme paternini yansıtır ve benign tümörlerle (özellikle pleomorfik adenom) ayırıcı tanıda zorluk yaratır. Sellüler yoğunluk pleomorfik adenomdaki miksoid matriksten farklıdır — asinar hücreler daha kompakt dizilimli olup T2 sinyalini intermediate düzeye düşürür ve ADC'yi düşürür. Lenfositik varyantda yoğun lenfoid stroma ek sellülarite ve T2 düşüklüğü yaratır. Dedifferansiye varyantda yüksek sellülarite, nekroz ve agresif büyüme ek görüntüleme bulguları ortaya çıkarır.
Asinik hücreli karsinomun en ayırt edici özelliği, iyi sınırlı kitle görünümü ile benign tümörü taklit ederken T2 intermediate sinyal ve düşük ADC değerleri ile maligniteyi düşündürmesidir. Bu üçlü kombinasyon (iyi sınırlı + T2 intermediate + düşük ADC), pleomorfik adenomdan (T2 hiperintens + yüksek ADC) net olarak ayrılır ve düşük dereceli maligniteyi düşündürür.
T2 ağırlıklı sekanslarda asinik hücreli karsinom intermediate sinyal gösterir — bu özellik pleomorfik adenomun belirgin T2 hiperintensitesinden net olarak ayrılır ve ayırıcı tanıda en değerli kriterdir. Asinar hücrelerin kompakt dizilimi ve sekretuar granülleri T2 süresini kısaltarak intermediate sinyal oluşturur. Tümör genellikle homojen sinyal paternindedir ancak fokal kistik dejenerasyon veya hemoraji alanları heterojeniteye neden olabilir. Lenfositik varyantda lenfoid stroma ek T2 düşüklüğü yaratır. Tümör sınırları genellikle düzgün ve iyi tanımlıdır — kapsül T2'de ince hipointens rim olarak görülebilir.
Rapor Cumlesi
Parotis bezinde iyi sınırlı, T2 ağırlıklı sekanslarda intermediate sinyal gösteren solid kitle izlenmektedir; pleomorfik adenomun belirgin T2 hiperintensitesinin aksine bu sinyal düzeyi asinik hücreli karsinom gibi düşük dereceli maligniteyi düşündürmektedir.
Difüzyon ağırlıklı görüntülemede asinik hücreli karsinom düşük ADC değerleri gösterir (tipik olarak 0.8-1.2 × 10⁻³ mm²/s). Bu ADC değerleri pleomorfik adenomdan (>1.5 × 10⁻³ mm²/s) belirgin olarak düşüktür ve iyi sınırlı parotis kitlelerinde benign-malign ayrımında kritik bir kriterdir. Asinar hücrelerin kompakt dizilimi ve sekretuar granüllerin yoğunluğu intrasellüler su difüzyonunu kısıtlar. ADC, asinik hücreli karsinomun pleomorfik adenomdan ayırt edilmesinde T2 sinyali ile birlikte en değerli parametredir. Dedifferansiye varyantda ADC değerleri daha da düşük olabilir.
Rapor Cumlesi
İyi sınırlı parotis kitlesi difüzyon kısıtlaması göstermekte olup ADC değerleri düşüktür (ADC: [değer] × 10⁻³ mm²/s); iyi sınırlı görünüme rağmen düşük ADC değerleri düşük dereceli maligniteyi, özellikle asinik hücreli karsinomu düşündürmektedir.
Kontrastlı BT'de asinik hücreli karsinom parotis bezinde iyi sınırlı, homojen veya hafif heterojen kontrastlanan solid kitle olarak görülür. BT görünümü pleomorfik adenomdan ayırt edilemeyebilir — her iki tümör de iyi sınırlı ve kontrastlanan kitle olarak görünebilir. Kalsifikasyon nadir olarak görülebilir. Kemik erozyonu ve çevre yapılara invazyon genellikle görülmez (düşük derece). Non-kontrastlı BT'de kitle yumuşak doku dansitesindedir (40-60 HU). Büyük tümörlerde fokal hipodens alanlar (kistik dejenerasyon veya nekroz) izlenebilir. Servikal lenfadenopati çok nadir görülür.
Rapor Cumlesi
Parotis bezinde iyi sınırlı, kontrastlı serilerde homojen kontrastlanma gösteren solid kitle izlenmektedir; BT görünümü tek başına benign-malign ayrımında yetersiz olup MR ile ileri karakterizasyon önerilmektedir.
B-mod ultrasonografide asinik hücreli karsinom iyi sınırlı, homojen hipoekoik solid kitle olarak görülür. Bu görünüm pleomorfik adenomdan ayırt edilemeyebilir. Kapsül ince ekojenik rim olarak seçilebilir. Posterior akustik güçlenme genellikle belirgin değildir (solid tümör). Doppler'de düşük-orta düzeyde internal vaskülarite izlenebilir. Büyük tümörlerde fokal kistik alanlar izlenebilir. US, tümörün solid yapısını, boyutunu ve lokasyonunu belirlemede, İİAB rehberliğinde faydalıdır ancak benign-malign ayrımında yetersizdir.
Rapor Cumlesi
Parotis bezinde iyi sınırlı, homojen hipoekoik solid kitle izlenmektedir; US görünümü pleomorfik adenomla örtüşmekte olup MR ile ileri değerlendirme ve İİAB önerilmektedir.
Kontrastlı T1 ağırlıklı sekanslarda asinik hücreli karsinom genellikle homojen ve belirgin kontrastlanma gösterir. Tümörün iyi vaskülarize asinar yapısı kontrast madde dağılımını sağlar. T1 native sekanslarda tümör kasa göre izointens veya hafif hipointens sinyal gösterir. Kapsül kontrastlı serilerde ince, düzgün kontrastlanan rim olarak görülebilir. Homojen kontrastlanma paterni pleomorfik adenomdan (miksoid alanlarda kontrastlanma yok — heterojen) farklı olabilir ancak bu fark her zaman güvenilir değildir. Dedifferansiye varyantda heterojen kontrastlanma, nekroz alanları ve düzensiz sınırlar izlenir.
Rapor Cumlesi
Lezyon kontrastlı T1 ağırlıklı sekanslarda homojen ve belirgin kontrastlanma göstermektedir; bu kontrastlanma paterni iyi vaskülarize solid tümör ile uyumludur.
Kriterler
Solid asinar hücre dizilimi baskın. En sık varyant.
Ayirt Edici Ozellikler
İyi sınırlı, homojen solid kitle, T2 intermediate, düşük ADC, homojen kontrastlanma. İyi prognoz.
Kriterler
Yoğun lenfoid stroma eşlik eder. Warthin tümörü benzeri lenfoid komponent ancak onkositik epitel yerine asinar hücreler.
Ayirt Edici Ozellikler
Daha belirgin T2 düşüklüğü (lenfoid stroma), bilateral olabilir, otoimmün hastalık ilişkisi olabilir. Warthin tümöründen perteknetat negatifliği ile ayrılır.
Kriterler
Düşük dereceli asinik hücreli karsinom zemininde yüksek dereceli malign dönüşüm. Agresif klinik seyir, kötü prognoz.
Ayirt Edici Ozellikler
Düzensiz sınırlar, nekroz, çok düşük ADC, heterojen kontrastlanma, çevre yapılara invazyon, lenf nodu metastazı. 'Tümör içinde tümör' görünümü.
Ayirt Edici Ozellik
Pleomorfik adenom T2 belirgin hiperintens (miksoid matriks), yüksek ADC (>1.5), benign. Asinik hücreli karsinom T2 intermediate, düşük ADC (<1.2), malign.
Ayirt Edici Ozellik
Warthin tümörü Tc-99m perteknetat sıcak nodül, kistik-solid mikst, parotis kuyruğunda, T1 hiperintens kistik komponent. Asinik hücreli karsinom perteknetat negatif, solid, kistik komponent minimal.
Ayirt Edici Ozellik
Mukoepidemoid karsinom kistik-solid spektrum gösterir, T1 hiperintens müsinöz kistik komponent, derece bağımlı görünüm. Asinik hücreli karsinom genellikle solid, kistik komponent minimal, müsinöz içerik yok.
Aciliyet
routineYonetim
surgicalBiyopsi
GerekliTakip
İİAB ile tanı konulabilir. Cerrahi rezeksiyon primer tedavi. Süperfisiyal parotidektomi (küçük tümörlerde) veya total parotidektomi (büyük tümörler/derin lob). Radyoterapi seçilmiş olgularda. Uzun süreli takip (en az 10 yıl) — geç rekürrens riski. Dedifferansiye varyantda agresif tedavi.Asinik hücreli karsinom düşük dereceli bir malignite olup cerrahi rezeksiyon primer tedavidir. Prognoz genellikle iyidir (%90+ 5-yıllık sağkalım) ancak geç rekürrens (10-15 yıl sonra) ve dedifferansiasyon riski nedeniyle uzun süreli takip zorunludur. Cerrahi yaklaşım tümör boyutu ve lokasyonuna göre belirlenir. Postoperatif radyoterapi yüksek riskli olgularda (pozitif sınır, derin lob uzanımı, büyük boyut) uygulanabilir. İİAB tanısal doğruluğu iyi olmakla birlikte, pleomorfik adenomdan kesin ayırım için kor biyopsi veya cerrahi spesimen gerekebilir. Dedifferansiye varyant agresif tedavi ve sıkı takip gerektirir.
Cerrahi rezeksiyon birincil tedavidir. Prognoz genellikle iyidir. Lokal nüks %35 oranında görülebilir. Geç metastaz nadir ancak olasıdır.