Schmorl nodülü, intervertebral disk materyalinin (nükleus pulpozus) vertebra gövdesinin end-plate'inden geçerek süngerimsi (spongiyöz) kemiğe herniasyonudur. İlk kez 1927'de Christian Georg Schmorl tarafından tanımlanmıştır. Prevalansı kadavra çalışmalarında %38-79 olarak bildirilmiştir — yaşayan popülasyonda MR ile saptanma oranı daha düşüktür (%9-19). Torakal ve lomber omurgada en sık izlenir ve T7-L1 arasında pik yapar. Schmorl nodülleri genellikle asemptomatik ve insidental bulgulardır; ancak akut dönemde kemik iliği ödemi eşliğinde ağrılı olabilirler. Scheuermann hastalığında multipl Schmorl nodülleri, end-plate düzensizlikleri ve anterior vertebral kama deformitesi birlikte görülür. Patofizyolojik olarak, end-plate'in konjenital veya dejeneratif zayıflama noktalarından (vasküler kanal artıkları) disk materyalinin aksiyel yüklenme ile herniasyonu söz konusudur. Osteoporoz, ağır fiziksel aktivite, travma ve Scheuermann hastalığı risk faktörleridir. Nadir olgularda akut Schmorl nodülü, inflamatuar kemik iliği ödemi ve vertebral end-plate fraktürü ile belirgin ağrıya neden olabilir ve tedavi (vertebroplasti veya konservatif) gerektirebilir.
Yaş Aralığı
20-80
En Sık Yaş
50
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Sık
Schmorl nodülünün oluşumu, vertebra end-plate'inin yapısal zayıflığı ve disk içi basınç artışının kombinasyonuna bağlıdır. End-plate, vertebra gövdesini kaplayan ince bir hiyalin kıkırdak tabakasıdır ve subkondral kemik plağı ile desteklenir. Embriyolojik dönemde bazal vertebral venler end-plate'i geçerek vasküler kanallar oluşturur; bu kanallar erişkin dönemde kapanır ancak yapısal zayıf noktalar olarak kalır. Aksiyel yüklenme (ağır kaldırma, travma) veya end-plate zayıflaması (osteoporoz, Scheuermann hastalığı) durumunda, nükleus pulpozus bu zayıf noktalardan geçerek spongiyöz kemiğe herniye olur. Herniasyon sırasında end-plate kıkırdağı ve subkondral kemik fraktüre olur — bu MR'da akut kemik iliği ödemine neden olur. Akut dönemde proinflamatuar sitokinler (TNF-alfa, IL-1) salınır ve end-plate çevresinde kemik iliği ödemi oluşur — STIR/T2'de hiperintens halka olarak izlenir. T1'de hipointensite, normal yağlı iliğin yerini alan ödem sıvısının uzun T1 relaksasyon süresinden kaynaklanır. Kronik dönemde reaktif kemik yapımı (osteoblastik aktivite) sklerotik rim oluşturur — BT'de hiperdens çevre, MR'da T1 ve T2'de hipointens halka olarak görülür. Skleroz, kalsiyum kristallerinin kısa T1 ve T2 relaksasyon özelliklerinden kaynaklanır. Akut Schmorl nodülünde rim kontrastlanma görülebilir — bu, granülasyon dokusu ve neovaskülarizasyondaki kontrast birikimini yansıtır (kan-beyin bariyeri benzeri endotel geçirgenlik artışı). Kontrastlanma, metastaz veya enfeksiyonla karışabilir ancak klinik bağlam ve difüzyon MR ayrımda yardımcıdır.
End-plate'te fokal çökme ile çevresinde reaktif sklerotik rim, kronik Schmorl nodülünün karakteristik bulgusudur. BT sagittal reformasyonlarda en iyi değerlendirilir. Akut dönemde skleroz henüz gelişmemiş olabilir ancak MR'da kemik iliği ödemi eşlik eder.
Akut Schmorl nodülünde end-plate çevresinde STIR/T2'de hiperintens halka (kemik iliği ödemi) izlenir. Ödem alanı nodülün 2-3 katı büyüklükte olabilir. Bu bulgu, disk materyalinin herniasyonu sırasında oluşan mikrofraktürler ve inflamatuar sitokin salınımına bağlıdır. Kronik dönemde ödem kaybolur ve yerini sklerotik rim alır.
Rapor Cumlesi
End-plate düzeyinde fokal çökme ve çevresinde STIR hiperintens kemik iliği ödemi izlenmekte olup akut Schmorl nodülü ile uyumludur.
BT'de vertebra end-plate'inde fokal çökme ve düzensizlik izlenir. Kronik Schmorl nodülünde çevrede sklerotik rim (reaktif kemik yapımı) karakteristiktir. Hipodens disk materyali vertebra gövdesi içinde görülebilir. Sagittal reformasyonlar end-plate morfolojisini en iyi değerlendirir.
Rapor Cumlesi
Vertebra gövdesinde end-plate'te fokal çökme ve çevresinde sklerotik rim izlenmekte olup kronik Schmorl nodülü ile uyumludur.
T1 ağırlıklı görüntülerde end-plate altında hipointens nodüler lezyon izlenir. Akut dönemde çevre kemik iliği ödeminden dolayı daha geniş hipointens alan görülebilir. Kronik dönemde nodül çevresinde sklerotik rim T1'de de hipointens halka oluşturur. Normal yağlı iliğin hiperintens arka planında kontrastlı hipointens odak dikkat çeker.
Rapor Cumlesi
T1 ağırlıklı sekansta end-plate altında hipointens nodüler lezyon izlenmekte olup Schmorl nodülü ile uyumludur.
T2 sinyal özellikleri Schmorl nodülünün yaşına göre değişir. Akut dönemde disk materyali ve çevre ödem T2'de hiperintenstir. Kronik dönemde sklerotik rim T2'de hipointens halka oluştururken, merkezdeki disk materyali yüksek su içeriği nedeniyle hiperintens kalabilir. Bu değişken T2 paterni, lezyonun akut/kronik ayrımında yardımcıdır.
Rapor Cumlesi
End-plate düzeyinde T2'de değişken sinyal özelliği gösteren nodüler lezyon — akut ödem veya kronik skleroz eşliğinde Schmorl nodülü ile uyumludur.
Akut Schmorl nodülünde gadolinium sonrası rim kontrastlanma izlenebilir. Kontrastlanma, end-plate fraktürü çevresindeki granülasyon dokusu ve neovaskülarizasyona bağlıdır. Kronik dönemde kontrastlanma kaybolur. Bu bulgu metastaz veya enfeksiyon ile karışabilir — difüzyon MR ve klinik korelasyon ayırıcı tanıda yardımcıdır.
Rapor Cumlesi
End-plate'te fokal çökme çevresinde kontrastlı sekansta rim kontrastlanma izlenmekte olup akut Schmorl nodülü lehine değerlendirilmiştir; difüzyon kısıtlaması yokluğu maligniteyi desteklememektedir.
Multipl Schmorl nodülleri, Scheuermann hastalığı ile birliktelik gösterir. BT'de birden fazla seviyede end-plate düzensizliği, anterior kama deformiteleri ve sklerotik rimler izlenir. Scheuermann'da en az 3 komşu vertebrada >5 derece anterior kama deformitesi tanı kriteridir. Torakal omurga en sık tutulan bölgedir.
Rapor Cumlesi
Torakal omurgada birden fazla seviyede Schmorl nodülleri ve anterior kama deformiteleri izlenmekte olup Scheuermann hastalığı ile uyumludur.
Kriterler
Yeni oluşmuş disk herniasyonu, kemik iliği ödemi eşliğinde, ağrılı
Ayirt Edici Ozellikler
STIR'da belirgin hiperintens halka, T1'de hipointens çevre, rim kontrastlanma olabilir; ağrı korelasyonu pozitif; difüzyon kısıtlaması yok (metastazdan fark); tedavi konservatif veya vertebroplasti
Kriterler
Eski herniasyon, sklerotik rim gelişmiş, ödem yok, asemptomatik
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de sklerotik rim, MR'da T1/T2 hipointens halka, STIR normal, kontrastlanma yok; genellikle insidental; tedavi gerekmez
Kriterler
En az 3 komşu vertebrada >5° anterior kama deformitesi + multipl Schmorl nodülleri
Ayirt Edici Ozellikler
Torakal omurgada en sık; anterior kama deformiteleri, end-plate düzensizlikleri, artmış kifoz; adolesan dönemde başlar; tedavi konservatif veya bracing (ağır kifozda cerrahi)
Ayirt Edici Ozellik
Vertebra metastazında diffüz veya fokal T1 hipointensite end-plate'in ötesine uzanır, konveks posterior duvar, pedikül tutulumu, yumuşak doku kitlesi ve difüzyon kısıtlaması (ADC düşük) görülür. Schmorl nodülünde end-plate'e sınırlı fokal çökme, sklerotik rim, difüzyon kısıtlaması yokluğu ve yumuşak doku kitlesi yokluğu ayırt edicidir.
Ayirt Edici Ozellik
Kompresyon fraktüründe tüm vertebra gövdesinde yükseklik kaybı (kama veya bikonkav deformite) vardır — Schmorl nodülünde ise fokal end-plate çökmesi ile vertebra yüksekliği genel olarak korunur. Kompresyon fraktüründe kortikal kırık hattı ve posterior duvar deformitesi değerlendirilir.
Ayirt Edici Ozellik
Vertebral hemanjiomda aksiyel BT'de 'polka-dot sign' (trabeküler kalınlaşma) ve MR'da T1 hiperintens (yağ komponenti) görülür. Schmorl nodülünde end-plate merkezli çökme ve sklerotik rim vardır, polka-dot sign ve T1 hiperintensite yoktur.
Aciliyet
routineYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
no-follow-upSchmorl nodülü büyük çoğunlukla benign ve insidental bir bulgudur; tedavi gerektirmez ve takip gerekmez. Akut semptomatik Schmorl nodülünde ağrı yönetimi (analjezikler, aktivite modifikasyonu) yeterlidir; dirençli ağrıda vertebroplasti düşünülebilir. Multipl Schmorl nodülleri varlığında Scheuermann hastalığı araştırılmalıdır. Ayırıcı tanıda en önemli durum vertebra metastazı ekartasyonudur — kemik iliği ödemi olan akut Schmorl nodülünde difüzyon MR, metastazı ekarte etmekte kritik rol oynar (metastazda ADC düşük, Schmorl nodülünde ADC normal veya yüksek). Enfeksiyöz spondilodiskit ile de karışabilir ancak disk mesafesi korunması ve komşu vertebra tutulumu olmaması Schmorl nodülünü destekler.
Schmorl nodülü genellikle benign ve insidental bir bulgudur, tedavi gerektirmez. Akut dönemde ağrıya neden olabilir ancak çoğu zaman asemptomatiktir. Multipl Schmorl nodülleri Scheuermann hastalığı ile ilişkili olabilir. Metastaz veya enfeksiyon ile karıştırılmamalıdır — kemik iliği ödemi varlığında difüzyon MR metastaz ekartasyonunda yardımcıdır.