Seroma, cerrahi veya travma sonrası oluşan steril seröz sıvı koleksiyonudur. Cerrahi sırasında kesilen lenfatik ve kan damarlarından sızan seröz sıvı, ölü boşlukta (dead space) birikir. En sık mastektomi, abdominoplasti, hernia onarımı, liposuction ve lenf nodu diseksiyonu sonrası görülür. İnsidans cerrahi tipine bağlı olarak %15-80 arasında değişir. Klinik olarak cerrahi alanda ağrısız, fluktüan şişlik olarak prezente olur. Çoğu seroma kendiliğinden rezorbe olur; persistan veya semptomatik olanlar aspirasyon gerektirebilir. Enfeksiyon gelişirse apseye dönüşebilir. Ultrasonografi birincil tanısal modalitedir — anekoik sıvı koleksiyonu, ince duvar, avasküler iç yapı ve cerrahi/travma öyküsü ile tanı konur.
Yaş Aralığı
20-80
En Sık Yaş
50
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Sık
Seroma oluşumu cerrahi veya travma sırasında oluşan doku hasarının tetiklediği bir süreçtir. Cerrahi sırasında lenfatik damarlar ve kan kapillerleri kesilir → lenfatik sıvı ve serum (protein-zengin plasma filtresi) ölü boşlukta (dead space) birikir. İnflamatuar yanıt süreci de sıvı üretimine katkıda bulunur: doku hasarı → proinflamatuar sitokinler → kapiller permeabilite artışı → eksüdatif sıvı. Seröz sıvı düşük hücre içeriğine sahip, berrak-sarı renkte transüda/eksüda karışımıdır. Ultrasonografide anekoik görünür çünkü sıvı akustik olarak homojendir — saçılma yapacak partikül yoktur (pürülan apse veya hematom aksine). İnce duvar (psödokapsül) fibroblast proliferasyonu ile oluşur — organize granülasyon dokusu değildir. Posterior akustik güçlenme belirgindir çünkü seröz sıvının atenuasyonu çok düşüktür (≈0.02 dB/cm/MHz). Avasküler yapı, sıvı koleksiyonunun vasküler komponent içermemesinden kaynaklanır. Zaman içinde spontan rezorpsiyon lenfatik drenaj ve kapiller absorbsiyon ile gerçekleşir.
Cerrahi/travma öyküsü olan hastada cerrahi alanda anekoik, ince duvarlı, avasküler sıvı koleksiyonunun varlığı seroma tanısını güçlü şekilde destekler. Apse (heterojen, rim vaskülarite, selülit) ve hematomdan (ekojen, zamana bağlı sinyal değişimi) ayrımda klinik-radyolojik korelasyon esastır.
B-mod ultrasonografide cerrahi/travma bölgesinde anekoik veya düşük ekojen, iyi sınırlı sıvı koleksiyonu izlenir. Duvar ince (<1 mm), düzgün sınırlıdır ve psödokapsül yapısındadır. İç yapı tipik olarak homojen anekoiktir — partikül veya debris yoktur. Belirgin posterior akustik güçlenme izlenir. Seroma boyutu birkaç milimetreden 15-20 cm'ye kadar değişebilir. Şekil oval, lentiküler veya düzensiz olabilir — cerrahi alanın anatomisine uyar.
Rapor Cumlesi
Cerrahi alanda ince duvarlı, anekoik, iyi sınırlı sıvı koleksiyonu izlenmekte olup belirgin posterior güçlenme göstermektedir; postoperatif seroma ile uyumludur.
Color ve Power Doppler incelemede seroma içinde ve duvarında vasküler sinyal izlenmez — tamamen avasküler. Bu bulgu seromayi apseden (rim vaskülaritesi gösteren) ayırmada en kritik ultrasonografik kriterdir. Çevre dokularda da inflamatuar hiperemi yoktur (enfekte olmadıkça). Kronik seromalarda çevre dokularda reaktif vaskülarite minimal olabilir.
Rapor Cumlesi
Color Doppler incelemede sıvı koleksiyonu içinde ve duvarında vasküler sinyal saptanmamıştır; avasküler yapı enfekte olmayan seroma ile uyumludur.
Seroma çevresindeki subkutan yağ dokusunda cobblestone paterni (perilesional selülit) izlenmez — yağ lobülleri normal ekojenitede ve normal separasyondadır. Bu negatif bulgu, seromayi apseden ayırmada pozitif bulgular kadar önemlidir. Enfekte olmayan seromada çevre doku ödemi ve hiperemi yoktur. Ancak postoperatif erken dönemde (<1-2 hafta) cerrahi travmaya bağlı hafif perilesional ödem görülebilir — bu normal postoperatif değişikliklerdir.
Rapor Cumlesi
Sıvı koleksiyonu çevresindeki subkutan yağ dokusunda selülit bulgusu (cobblestone paterni) izlenmemektedir; enfeksiyon lehine bulgu yoktur.
Prob basıncıyla seroma koleksiyonu kısmen komprese olabilir — sıvı koleksiyonunun varlığını doğrular. Pulsasyon yoktur — vasküler psödoanevrizmadan ayırıcı tanıda önemlidir. Kompresyon-dekompresyon sırasında sıvı hareketi izlenebilir ancak apse gibi debris hareketi (squish sign) görülmez — anekoik sıvı partikül içermez.
Rapor Cumlesi
Sıvı koleksiyonu prob basıncıyla kısmen komprese olmakta olup pulsasyon izlenmemektedir.
BT'de cerrahi/travma bölgesinde düşük dansiteli (0-20 HU), iyi sınırlı sıvı koleksiyonu izlenir. Kontrastlı serilerde koleksiyon kontrastlanmaz — ince duvar minimal kontrastlanma gösterebilir. Çevre yağ dokusunda inflamatuar stranding yoktur (enfekte olmadıkça). Dansite değeri saf suya yakın olup protein içeriğine bağlı olarak 5-15 HU arasında değişir.
Rapor Cumlesi
Cerrahi alanda düşük dansiteli, kontrastlanmayan sıvı koleksiyonu izlenmektedir; postoperatif seroma ile uyumludur.
T2 ağırlıklı MR görüntülerde seroma homojen yüksek sinyal gösterir — seröz sıvının uzun T2 relaksasyon süresini yansıtır. T1'de düşük sinyal izlenir. Kontrastlı serilerde koleksiyon kontrastlanmaz. DWI'da difüzyon kısıtlaması yoktur — serbest sıvı su moleküllerinin hareketini kısıtlamaz (apseden farklı).
Rapor Cumlesi
Lezyon T2 ağırlıklı görüntülerde homojen hiperintens sinyal göstermekte olup DWI'da difüzyon kısıtlaması izlenmemektedir; seroma ile uyumludur.
Kriterler
Cerrahi/travma sonrası ilk 2-4 hafta içinde gelişir. Anekoik, düzgün duvarlı koleksiyon.
Ayirt Edici Ozellikler
Tamamen anekoik, ince duvar, minimal çevre doku reaksiyonu. Çoğu kendiliğinden rezorbe olur. Aspirasyon nadir gerekir.
Kriterler
4-6 haftadan uzun süre persiste eden seroma. Duvar kalınlaşması ve fibröz organize.
Ayirt Edici Ozellikler
Kalınlaşmış duvar (psödokapsül), septasyonlar gelişebilir, düşük seviyeli internal ekolar (protein birikimi), hafif duvar vaskülaritesi. Aspirasyon veya skleroterapi gerekebilir.
Kriterler
Sekonder bakteriyel kontaminasyon sonucu gelişen enfeksiyon. Klinik olarak ateş, ağrı, eritem eklenir.
Ayirt Edici Ozellikler
Heterojen iç yapı (debris), rim vaskülaritesi gelişir, perilesional selülit/cobblestone paterni eklenir — apseye dönüşüm. Acil drenaj + antibiyoterapi gerekir.
Ayirt Edici Ozellik
Apse heterojen sıvı koleksiyonu (debris, internal ekolar), rim vaskülaritesi ve perilesional selülit (cobblestone) gösterir. Seroma anekoik, avasküler, selülit yoktur. Klinik olarak apse ateş ve ağrı ile prezente olur.
Ayirt Edici Ozellik
Ganglion kist eklem/tendon bağlantılı sap (stalk) gösterir — cerrahi öyküsü yoktur. Tipik periartikular lokasyon (el bileği). Seroma cerrahi bölgesinde yerleşir ve stalk yoktur.
Ayirt Edici Ozellik
Lipom solid, izoekoik/hiperekoik, paralel ekojen çizgiler gösterir — sıvı koleksiyonu değildir. Kompresibldır ve posterior güçlenme yoktur.
Aciliyet
routineYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
3-monthSeroma benign bir süreçtir ve çoğu (%80-90) 4-8 hafta içinde kendiliğinden rezorbe olur. Asemptomatik küçük seromalarda takip yeterlidir. Semptomatik (büyük, ağrılı, gergin) seromalarda US-kılavuzlu aspirasyon uygulanabilir — ancak tekrarlayan aspirasyon gerekebilir (%50-70 nüks). Kronik persistan seromalarda skleroterapi (talk, doksisiklin) veya cerrahi kapsülektomi düşünülebilir. Enfeksiyon bulguları gelişirse (ateş, eritem, Doppler'da rim vaskülarite) acil drenaj ve antibiyoterapi gerekir. Seroma gelişimi riskini azaltmak için cerrahi sırasında ölü boşluk minimizasyonu, kapalı drenaj sistemleri ve kompresyon gibi önlemler uygulanır.
Küçük seromalar genellikle spontan rezorbe olur. Büyük veya semptomatik seromalarda aspirasyon yapılır. Tekrarlayan seromalarda kompresyon bandajı uygulanır. Enfekte seroma apse formasyonuna ilerleyebilir — rim vaskülaritesi gelişirse antibiyoterapi ve drenaj gerekir. Kronik seromalar kapsülleşebilir ve cerrahi eksizyon gerektirebilir.