Lipom, matür adipositlerden (yağ hücreleri) oluşan en sık görülen benign yumuşak doku tümörüdür. Yüzeyel lipomlar subkutan yağ dokusunda yerleşir ve tüm yumuşak doku tümörlerinin yaklaşık %50'sini oluşturur. 40-60 yaş arasında sıktır ve hafif erkek predominansı gösterir. En sık gövde, üst ekstremite ve boyunda yerleşir. Klinik olarak ağrısız, yumuşak, mobil, yavaş büyüyen subkutan kitle olarak prezente olur. Ultrasonografi birincil tanısal modalitedir — izoekoik/hafif hiperekoik yapı, paralel ekojen çizgiler (yağ lobülleri arası fibröz septalar), kompresibilite ve avasküler yapı karakteristik bulgulardır. MR'da T1'de parlak sinyal ve yağ baskılamada sinyal kaybı tanıyı kesinleştirir. Malign transformasyon son derece nadirdir.
Yaş Aralığı
25-70
En Sık Yaş
45
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Çok Sık
Lipom, matür adipositlerin benign neoplastik proliferasyonudur. Adipositler normal subkutan yağ hücreleriyle histolojik olarak aynıdır ancak karyotipik anomaliler (özellikle 12q13-15 bölgesindeki HMGA2 gen rearrangement'ı) saptanabilir. Tümör ince fibröz kapsül ile çevrilidir ve normal yağ lobüllerine benzer şekilde ince fibröz septalarla bölünmüştür. Ultrasonografide bu fibröz septalar paralel ekojen çizgiler olarak izlenir: septaların kollajen içeriği (yüksek akustik empedans) çevre yağdan (düşük empedans) farklıdır → septa-yağ ara yüzlerinde akustik yansıma → ekojen çizgiler. Lipomun genel ekojenitesi subkutan yağ ile aynı veya hafif farklıdır → izoekoik veya hafif hiperekoik/hipoekoik. Kompresibilite, yağ dokusunun düşük elastik modülüsünden kaynaklanır — prob basıncı yağ lobüllerini deforme eder. Doppler'da avasküler yapı, lipomun düşük metabolik aktivitesi ve minimal neovaskülarizasyonu ile açıklanır. MR'da T1 hiperintens sinyal, yağ protonlarının kısa T1 relaksasyon süresinden kaynaklanır — lipid metil (CH₃) ve metilen (CH₂) grupları verimli spin-lattice relaksasyon sağlar. Yağ baskılama (STIR, fat-sat) uygulandığında yağ protonlarının sinyali selektif olarak baskılanır → sinyal kaybı, tanıyı doğrular.
Ultrasonografide lipom içinde cilt yüzeyine paralel seyreden ince ekojen çizgiler, yağ lobüllerini ayıran fibröz septaları temsil eder ve lipom için oldukça karakteristik bir bulgudur. Bu çizgiler kollajen-yağ empedans farkından kaynaklanır ve lipomun yağ bileşenini doğrular.
B-mod ultrasonografide subkutan yağ dokusu ile izoekoik veya hafif hiperekoik, oval, iyi sınırlı kitle izlenir. Kitle içinde cilt yüzeyine paralel seyreden ince ekojen çizgiler (fibröz septalar) karakteristik bulgudur. Uzun aks cilt yüzeyine paraleldir. İnce hiperekoik kapsül çevre yağ dokusundan ayrımı sağlar. Posterior güçlenme yoktur veya minimaldir — solid yağ dokusu sıvı değildir. Boyut genellikle 1-10 cm arasındadır.
Rapor Cumlesi
Subkutan yağ dokusunda izoekoik, oval, iyi sınırlı kitle izlenmekte olup içinde paralel ekojen çizgiler (fibröz septalar) görülmektedir; lipom ile uyumludur.
Prob basıncıyla lipom belirgin şekilde komprese olur ve basınç kaldırıldığında orijinal şekline döner — elastik deformasyon. Bu kompresibilite lipom için oldukça karakteristiktir ve kistik lezyonlardan (kompresibil ancak elastik geri dönüş farklı) ve firm solid tümörlerden (kompresibil olmayan) ayırıcı tanıda yardımcıdır. Dinamik değerlendirmede kompresyon sırasında kitlenin yanlara doğru yayılması izlenir.
Rapor Cumlesi
Prob basıncıyla kitle belirgin şekilde komprese olmakta ve basınç kaldırıldığında orijinal şekline dönmektedir; lipom ile uyumlu elastik deformasyon.
Color ve Power Doppler incelemede lipom içinde vasküler sinyal izlenmez — tamamen avasküler yapı. Bu bulgu benign lipom için tipiktir ve vasküler tümörlerden (artmış vaskülarite) ve liposarkomdan (internal vaskülarite gösterebilir) ayırıcı tanıda önemlidir. Büyük lipomların (>5 cm) periferinde minimal vaskülarite görülebilir ancak internal vaskülarite yoktur.
Rapor Cumlesi
Color Doppler incelemede kitle içinde vasküler sinyal saptanmamıştır; avasküler yapı benign lipom ile uyumludur.
T1 ağırlıklı MR görüntülerde lipom homojen yüksek sinyal gösterir — subkutan yağ ile izointens. İnce fibröz septalar düşük T1 sinyalli çizgiler olarak izlenebilir. Kapsül düşük sinyal hipointens ince çizgi olarak görülür. Heterojen T1 sinyal veya non-fat komponentler (solid nodüller) liposarkom şüphesi uyandırmalıdır.
Rapor Cumlesi
Kitle T1 ağırlıklı görüntülerde subkutan yağ ile izointens homojen hiperintens sinyal göstermektedir; lipom ile uyumludur.
Yağ baskılama sekanslarında (STIR veya frequency-selective fat-sat) lipomda homojen sinyal kaybı izlenir — kitle subkutan yağ ile birlikte sinyalini kaybeder. Bu bulgu lezyonun yağ içeriğini kesinleştirir ve lipom tanısını doğrular. Rezidüel sinyal kalmaz (homojen sinyal kaybı) — heterogen sinyal kaybı veya baskılanmayan solid komponentler liposarkom şüphesi uyandırır.
Rapor Cumlesi
Kitle yağ baskılama sekanslarında homojen sinyal kaybı göstermektedir; saf yağ içeriği lipom tanısını doğrulamaktadır.
İnce hiperekoik kapsül lipomun sınırlarını net olarak tanımlar — çevre subkutan yağdan ayrımı sağlar. Posterior akustik güçlenme yoktur veya minimaldir — solid yağ dokusu sıvı değildir ve atenuasyonu normal yumuşak dokuya yakındır. Bazı lipomlar çevre yağdan güç ayırt edilebilir — bu durumda panoramik görüntüleme veya harmonik görüntüleme kontrast artışı sağlayabilir.
Rapor Cumlesi
Kitle ince hiperekoik kapsül ile sınırlanmış olup posterior akustik güçlenme izlenmemektedir.
Kriterler
Matür adipositlerden oluşan en sık tip. Homojen yağ sinyali.
Ayirt Edici Ozellikler
US'de izoekoik, paralel çizgiler, kompresibil, avasküler. MR'da homojen T1 hiperintens, yağ baskılamada tam sinyal kaybı.
Kriterler
Yağ + vasküler komponent. Genellikle ağrılı. Genç erişkinlerde multipl.
Ayirt Edici Ozellikler
US'de hiperekoik alanlar (yağ) + hipoekoik nodüler alanlar (vasküler), internal vaskülarite gösterir. Ağrılı olması konvansiyonel lipomdan ayırır.
Kriterler
Yağ + belirgin fibröz komponent. Daha firm kıvamda.
Ayirt Edici Ozellikler
US'de daha kalın ekojen septalar, daha az kompresibil. MR'da T2'de septalar daha belirgin hipointens çizgiler olarak izlenir.
Ayirt Edici Ozellik
Epidermoid kist hipoekoik, lamine paternli, posterior güçlenme gösteren kistik lezyon — lipom izoekoik, solid, kompresibil, güçlenme yok.
Ayirt Edici Ozellik
Nörofibrom hipoekoik solid lezyon, sinir seyri boyunca, target sign gösterir. Lipom izoekoik, paralel çizgiler gösterir, sinir ile ilişkisiz.
Ayirt Edici Ozellik
Dermatofibrom dermis içinde küçük (<2 cm) hipoekoik nodül — dimple sign patognomonik. Lipom subkutan, izoekoik, daha büyük.
Aciliyet
routineYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
no-follow-upLipom tamamen benign olup malignite potansiyeli yoktur. Tipik US ve MR bulgularında tanı güvenle konur, biyopsi gerekmez. Asemptomatik lipomlar tedavi gerektirmez. Semptomatik veya kozmetik nedenle cerrahi eksizyon küratiftir (%1-3 nüks). Atipik özellikler gösteren lezyonlarda (>5 cm, hızlı büyüme, heterojen sinyal, internal vaskülarite, non-fat komponentler) liposarkom ekartasyonu için MR ve/veya biyopsi gerekir.
Lipomlar benign lezyonlardır ve malign transformasyon riski son derece düşüktür. Asemptomatik lipomlar tedavi gerektirmez. Kozmetik veya semptomatik endikasyonda cerrahi eksizyon yapılır. 5 cm'den büyük, derin (subfasiyal), hızlı büyüyen veya ağrılı lipomlardan liposarkom şüphesiyle MR ve/veya biyopsi önerilir. Lipomatozis (multipl lipomlar) Dercum hastalığı, Madelung hastalığı veya familyal multipl lipomatozis ile ilişkili olabilir.