Akut koalesan mastoidit, akut otitis medianin en ciddi ve en sik gorulen intratemporal komplikasyonudur. Mastoid hucrelerde purulan materyal birikimi (basit mastoidit) ve kemik septum erozyonu/destruksiyonu (koalesan evre) ile karakterizedir. Basit mastoidit — mastoid hucrelerde opasifikasyon, kemik septumlar intakt — antibiyotik ile tedavi edilebilirken, koalesan mastoiditte septum erozyonu gelismistir ve cerrahi mudahale (mastoidektomi) genellikle gereklidir. Cocuklarda (2-5 yas) daha sik goruluр ve pnomokoku en sik etkendir. BT temporal kemik goruntuleme tani ve komplikasyon degerlendirmesinde altin standarttir: mastoid hucrelerde diffuz opasifikasyon (purulan dolum), kemik septal erozyon (koalesan patognomonik bulgu), subperiosteal apse (retroaurikuler fluktuasiyon), dural/sinusvenos kontrastlanma (intrakraniyal komplikasyon isareti). Tedavisiz birakildginda hayati tehdit eden komplikasyonlar gelisebilir: sigmoid sinus trombozu, epidural/subdural apse, beyin apsesi, otitik hidrosefali, menenjit. Bezold apsesi (mastoid tipi gecen purulan materyalin sternokleidomastoid kas boyunca yayilimi) nadir ancak ciddi bir komplikasyondur.
Yaş Aralığı
0-15
En Sık Yaş
3
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Nadir Değil
Akut koalesan mastoidit, akut otitis medianin direkt yayilim komplikasyonudur. Patofizyoloji basamaklariyla ilerler: (1) Akut otitis media — orta kulak mukozasinda bakteriyel enfeksiyon ve purulan eksuda birikimi; (2) Mastoid yayilim — orta kulak aditus ad antrum araciligiyla mastoid antrum ve hucrelere purulan materyalin yayilmasi (basit mastoidit) — bu evrede mastoid hucrelerde opasifikasyon gorulur ancak kemik septumlar intakttir; (3) Koalesan evre — osteokiastik aktivite ve basincla iliskili kemik rezorpsiyonu sonucu mastoid hucre septumlarinda erozyon ve destruksiyon gelisir → hucrelere arasi sinirlar kaybolur ve tek buyuk purulan kavite olusur; (4) Komplikasyon evresi — puru komsu yapilara yayilir: korteks erozyonu → subperiosteal apse (en sik komplikasyon, retroaurikuler fluktuasyon), mastoid tip erozyonu → Bezold apsesi (SCM boyunca boyun apsesi), tegmen mastoideum erozyonu → epidural apse, sigmoid sinus plaka erozyonu → sigmoid sinus trombozu veya perisinus apse, meningeal yayilim → menenjit, hematojen yayilim → beyin apsesi (temporal lob veya serebellum). BT'de koalesan evrenin patognomonik bulgusu mastoid septum erozyonudur — normal ince kemik septumlar gorulmez ve yerine tek buyuk opak kavite olusmustur. MR kontrastli goruntulerde purulan koleksiyonun rim kontrastlanmasi, dural kalinlasma ve sigmoid sinus lumen oklüzyonu (tromboz) degerlendirilir.
Mastoid hucreleri birbirinden ayiran ince kemik septumlarin erozyonu ve destruksiyonu — koalesan mastoidit icin patognomonik bulgu. Normal mastoid pnomatizasyonda hucreleri ayiran septumlar ince beyaz cizgiler olarak gorunurken, koalesan evrede septumlar kaybolmustu ve hucrelerin yerini tek buyuk opak kavite almistir. Bu bulgunun tanimlanmasi tedavi kararini degistirir: basit mastoidit (septumlar intakt) → antibiyotik; koalesan mastoidit (septal erozyon) → cerrahi mastoidektomi.
Mastoid hucre septumlarinda erozyon veya tam destruksiyon — koalesan mastoidit icin patognomonik bulgu. Normal mastoid pnomatizasyonda ince kemik septumlar hucreleri birbirinden ayirir; koalesan evrede osteokiastik kemik rezorpsiyonu sonucu bu septumlar kayboluр ve hucrelerin yerini tek buyuk opak kavite alir. Aksiyel ve koronal BT'de karsilastirmali diger tarafla degerlendirme yaralidir — etkilenen tarafta septum kaybi net gorulur. Basit mastoiditte (septumlar intakt, sadece opasifikasyon) ile koalesan mastoidit (septum erozyonu) ayrimi tedavi kararini degistirir: basit → antibiyotik, koalesan → cerrahi.
Rapor Cumlesi
Mastoid hucrelerde diffuz opasifikasyon ile birlikte kemik septumlarda erozyon izlenmekte olup koalesan mastoidit ile uyumludur; cerrahi konsultasyon onerilir.
Mastoid korteks erozyonu sonrasi periost altinda biriken purulan koleksiyon — retroaurikuler bolgedye rim kontrastlanan sivi koleksiyonu olarak gorunur. Santral hipodans alan (pur) cevresi ince kontrastlanan duvar (rim enhancement) tipik apse gorunumudur. Boyutu degisken olabilir. Aurikulanin laterale deplasmanina neden olur (klinik muayenede en onemli ipucu). Subperiosteal apse koalesan mastoidittinn en sik ekstrakraniyal komplikasyonudur.
Rapor Cumlesi
Retroaurikuler bolgedye rim kontrastlanan hipodans koleksiyon izlenmekte olup koalesan mastoidite sekonder subperiosteal apse ile uyumludur.
DWI'da mastoid kavitesi ve/veya subperiosteal apse icinde belirgin difuzyon kisitlanmasi — yuksek b-degerinde hiperintens, ADC haritasinda hipointens. Purulan materyal yuksek viskosite ve selullarite nedeniyle su molekullerinin difuzyonunu kisitlar. Bu bulgu mukosel veya seroz efuzyondan ayirimda onemlidir — seroz efuzyonda difuzyon kisitlanmasi yoktur. DWI mastoiditte koalesan evre ve apse formasyonunun belirlenmesinde konvansiyonel MR'a ustunluk saglar.
Rapor Cumlesi
Mastoid kavitesinde/subperiosteal koleksiyonda DWI'da belirgin difuzyon kisitlanmasi izlenmekte olup purulan icerik ile uyumludur.
Kontrastli BT'de sigmoid sinus lumeninde dolum defekti veya tam okluzyon — mastoidit komplikasyonu olarak septik tromboz gosterir. 'Empty delta sign' (delta isareti): sinusun santral lumeninde hipodans trombuz, cevresi kontrast tutan dura (sinusu cevreleyen inflamasyion). MR venografide (MRV) akim kaybi veya tromboz dogrudan goruntulenir. Sigmoid sinus mastoid kemige bitisik oldugu icin koalesan mastoiditte enfeksiyonun direkt yayilimi ile tromboz gelisir.
Rapor Cumlesi
Sigmoid sinuste dolum defekti/okluzyon izlenmekte olup mastoidite sekonder septik tromboz ile uyumludur; antikoagulasyon ve cerrahi drenaj degerlendirilmelidir.
MR T2 agirlikli goruntulerden mastoid hucrelerde hiperintens sinyal — sivi icerikli (purulan veya seroz) mastoid opasifikasyonunu gosterir. Purulan materyal proteinasoz icerik nedeniyle saf suydan biraz dusuk T2 sinyali gosterebilir. T1'de iso-hipointens. Kontrastli goruntulerden mukozal kalinlasma ve kontrastlanma gorulur. MR ozellikle intrakraniyal komplikasyonlarin (epidural apse, beyin apsesi, sigmoid sinus trombozu) degerlendirilmesinde BT'ye ustundur.
Rapor Cumlesi
Mastoid hucrelerde MR T2'de hiperintens sivi icerik izlenmekte olup klinik ve BT bulgulari esliginda akut mastoidit ile uyumludur.
Kriterler
Mastoid hucrelerde opasifikasyon ancak kemik septumlar intakt. Cerrahi gerektirmez.
Ayirt Edici Ozellikler
Antibiyotik tedavisi yeterli. BT'de septumlar gorunur, erozyon yok. Subperiosteal apse yoktur.
Kriterler
Mastoid septum erozyonu + purulan kavite formasyonu. Cerrahi endikasyondir.
Ayirt Edici Ozellikler
Cerrahi mastoidektomi gerekli. Komplikasyon riski yuksek. BT'de septumlar eroze, tek buyuk opak kavite.
Kriterler
Koalesan mastoidit + intrakraniyal komplikasyon (sigmoid sinus trombozu, epidural apse, beyin apsesi, menenjit).
Ayirt Edici Ozellikler
Acil cerrahi + IV antibiyotik + multidisipliner yaklasim. Mortalite orani %5-10. MR kontrastli goruntuleme zorunlu.
Ayirt Edici Ozellik
Orta kulak efuzyonunda mastoid opasifikasyon olabilir ancak septum erozyonu YOKTUR, retroaurikuler yumusak doku sisligu yoktur ve klinik tabloda ates/akut enfeksiyon bulgulari bulunmaz. DWI'da difuzyon kisitlanmasi yoktur (seroz sivi).
Ayirt Edici Ozellik
Temporal kemik frakturu travma sonrasi akut tabloda goruluр, fraktur hatti vardir ve mastoid opasifikasyon hemotimpanuma baglidir; septal erozyon yoktur. Travma oykusu kesin ayiricidir.
Ayirt Edici Ozellik
Meniere hastaligunida temporal kemik BT normaldir, mastoid opasifikasyon yoktur. MR'da sadece endolenfatik hidrops (ic kulak) gorulur; mastoid ve orta kulak normaldir.
Aciliyet
emergentYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralKoalesan mastoidit acil cerrahi endikasyondur — basit mastoidit antibiyotik ile tedavi edilebilirken, koalesan evrede IV antibiyotik + cerrahi drenaj (kortikal mastoidektomi) gereklidir. Tedavi gecikirse mortalitesi yuksek komplikasyonlar gelisir: sigmoid sinus trombozu (%2-7), epidural apse (%1-3), beyin apsesi (temporal lob, serebellum), menenjit, otitik hidrosefali. Bezold apsesi mastoid tip erozyonu ile SCM boyunca boyun apsesi gelismesi olup acil cerrahi gerektirir. Gradenigo sendromu (petrozit: 6. sinir paralizisi + retroorbital agri + otore) petrozal apeks tutulumunda goruluр. Cocuklarda prognoz erken tedavi ile iyidir; immunsuprese hastalarda agresif seyir gosterebilir.
Akut koalesan mastoidit acil tedavi gerektiren enfeksiyoz bir durumdur. Intravenoz antibiyotik tedavisi baslanmali ve cerrahi drenaj (mastoidektomi) planlanmalidir. Tedavi edilmezse intrakraniyal komplikasyonlar (epidural apse, sigmoid sinus trombozu, menenjit, beyin apsesi) gelisebilir. Bezold apsesi (SCM kasi boyunca yayilim) nadir ancak ciddi bir komplikasyondur.