Kolloid nodül, tiroid bezinin en sık görülen benign lezyonudur ve nodüler guatrın temel bileşenini oluşturur. Histolojik olarak kolloid (tiroglobulin içeren proteinöz materyal) ile dolu, dilate folliküllerden meydana gelir. Genel popülasyonun %50-70'inde ultrasonografik olarak saptanabilir ve kadınlarda erkeklere göre 4-5 kat daha sık görülür. Büyük çoğunluğu asemptomatiktir ve insidental olarak tespit edilir. Klinik önemi, maligniteyi taklit edebilen ve gereksiz biyopsilere yol açabilen atipik görünümlerde yatmaktadır. ACR TI-RADS v2017 sisteminde, klasik spongiform veya tamamen kistik kolloid nodüller TR1 (benign) kategorisinde değerlendirilir ve biyopsi gerektirmez.
Yaş Aralığı
20-70
En Sık Yaş
45
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Çok Sık
Kolloid nodüller, tiroid follikül hücrelerinin fokal hiperplazisi ve ardından involusyon (gerileme) döngüsünden kaynaklanır. TSH stimülasyonu altında follikül hücreleri çoğalır ve tiroglobulin sentezini artırır; ancak bu proliferasyon homojen değildir — bazı folliküller aşırı büyürken diğerleri normal kalır. Zamanla bu hiperplastik folliküller kolloid biriktirerek makrofolliküler yapılara dönüşür. Biriken kolloid, ultrasonografide spongiform görünümün temelini oluşturur: çok sayıda küçük kistik alan (dilate folliküller) bir araya gelerek 'ıslak sünger' benzeri pattern oluşturur. Kolloiddeki kristalize tiroglobulin, karakteristik comet-tail artefaktı (V-şeklinde reverberasyon artefaktı) üretir — bu artefakt, mikrokalsifikasyondan ayırıcı tanıda kritik öneme sahiptir. Kistik dejenerasyon sıklıkla görülür: follikül duvarı yırtılarak kolloid sıvı serbest kalır ve kistik alanlar oluşturur. Hemoraji de yaygındır; kist içine kanama sonucu proteinöz debris birikir ve T1 ağırlıklı MR görüntülerde hiperintensite ile karşımıza çıkar.
Nodülün >%50'sini kaplayan çok sayıda küçük kistik alan (spongiform patern) ve bu alanlar arasındaki ekojen odaklarda V-şeklinde reverberasyon artefaktı (comet-tail). Bu kombine bulgu, benign kolloid nodül için %99.7 spesifisiteye sahiptir ve TI-RADS TR1 kategorisini tanımlar. Spongiform+comet-tail birlikteliği, pratikte en güvenilir benignite göstergesidir.
Nodülün >%50'sini kaplayan çok sayıda küçük kistik alan (mikrokistler) bir araya gelerek spongiform (süngerimsi) patern oluşturur. Her mikrokist, kolloid ile dolu dilate bir follikülü temsil eder. Kistik alanlar arasındaki ince solid septalarda echogenic dotlar (comet-tail artefaktı) görülebilir. Spongiform patern, ACR TI-RADS v2017'de 0 puan alır ve TR1 (benign) kategorisi ile uyumludur — biyopsi önerilmez. Bu bulgunun malignite için negatif prediktif değeri %99.7'dir.
Rapor Cumlesi
Tiroid sağ/sol lobunda …x…x… mm boyutlarında, nodülün büyük bölümünü kaplayan çok sayıda küçük kistik alandan oluşan spongiform yapıda benign görünümlü nodül izlenmektedir (TI-RADS TR1).
Nodül içindeki echojenik odaklarda V-şeklinde reverberasyon artefaktı (comet-tail artefaktı) izlenir. Bu artefakt, kolloid kristalleri (konsantre tiroglobulin) içeren mikrokistlerin arka duvarından kaynaklanan çoklu yansımalardan oluşur. Comet-tail artefaktı, malignite şüphesi uyandıran mikrokalsifikasyondan ayırt edilmelidir: comet-tail V-şeklinde uzar ve hareketle yer değiştirir; mikrokalsifikasyon ise noktasal ve sabittir. ACR TI-RADS v2017'de comet-tail artefaktı 0 puan alır (benign ekojen odak) vs mikrokalsifikasyon 3 puan alır (yüksek şüpheli).
Rapor Cumlesi
Nodül içinde kolloid kristalleri ile uyumlu comet-tail artefaktı gösteren ekojen odaklar izlenmekte olup mikrokalsifikasyon lehine bulgu saptanmamıştır.
Kolloid nodüller sıklıkla ağırlıklı kistik (%50-90 kistik) veya tamamen kistik yapıdadır. Kistik komponent, anekoik veya düşük ekojenitede kolloidal sıvı içerir. İnce düzgün duvar ve posterior akustik güçlenme tipiktir. Kist içinde hareketli ekojen debris (inspise kolloid) veya depandant pozisyonda sedimentasyon görülebilir. Tamamen kistik nodüller TI-RADS kompozisyon skoru olarak 0 puan alır. Kistik komponent içinde solid mural nodül veya papiller projeksiyon yokluğu benignite lehine güçlü bulgudur.
Rapor Cumlesi
Tiroid sağ/sol lobunda …x…x… mm boyutlarında, ağırlıklı kistik yapıda, ince düzgün duvarlı, posterior akustik güçlenme gösteren nodül izlenmekte olup kolloid nodül ile uyumludur.
Renkli Doppler ultrasonografide kolloid nodüller tipik olarak avasküler (vaskülarite yok) veya perinodüler (periferik) vaskülarite gösterir. İntranodüler vaskülarite genellikle yoktur veya minimaldir. Perinodüler vaskülarite paterni, büyüyen nodülün çevre dokuyu sıkıştırmasıyla oluşan kapsüler damarlardaki akımı yansıtır. Belirgin intranodüler kaotik vaskülarite yokluğu, malignite riskini azaltan destekleyici bir bulgudur. Power Doppler'da da benzer patern izlenir — düşük akım hızları daha iyi yakalanır.
Rapor Cumlesi
Renkli Doppler incelemede nodülde intranodüler vaskülarite izlenmeyip yalnızca perinodüler ince vasküler rim dikkati çekmektedir.
Tc-99m perteknetat sintigrafisinde kolloid nodüller sıklıkla 'sıcak' (hiperfonsiyonel — çevre parankimden fazla tutulum) veya 'ılık' (çevre parankime eşit tutulum) olarak izlenir. Sıcak nodüllerde malignite riski %1'in altındadır. Soğuk (hipofonsiyonel) nodüllerde ise malignite riski %5-15 arasında değişir. Bu nedenle, TSH düşük olan hastalarda sintigrafi, nodülün fonksiyonel durumunu belirleyerek gereksiz biyopsiden kaçınmaya yardımcı olur. I-123 sintigrafisi daha spesifiktir ancak Tc-99m daha yaygın kullanılır.
Rapor Cumlesi
Tc-99m perteknetat sintigrafisinde, tiroid sağ/sol lobundaki nodüle karşılık gelen bölgede çevre parankimden belirgin fazla radyofarmasötik tutulumu izlenmekte olup sıcak (hiperfonsiyonel) nodül ile uyumludur.
Kontrastsız BT'de kolloid nodüller normal tiroid parankimine göre izodens veya hafif hiperdens izlenir (tiroid normal olarak yüksek iyot içeriği nedeniyle ~100-120 HU'dur). Kistik dejenerasyon alanları düşük dansite (10-20 HU) gösterir. İnspise kolloid veya intrakistik hemoraji, kistik komponent içinde beklenenden yüksek dansite değerleri (30-70 HU) ile karşımıza çıkabilir. Kaba kalsifikasyonlar (yumurta kabuğu veya kurvilinier) benign kolloid nodüllerde görülebilir, ancak maligniteyi dışlamaz. Kontrastlı incelemede hafif homojen kontrastlanma tipiktir.
Rapor Cumlesi
Tiroid sağ/sol lobunda …x…x… mm boyutlarında, kistik komponent ve kaba kalsifikasyonlar içeren, çevre parankime izodens nodüler lezyon izlenmekte olup benign kolloid nodül ile uyumludur.
T2 ağırlıklı MR görüntülerde kolloid nodülün kistik komponentleri belirgin hiperintens sinyal gösterir. Solid komponentler normal tiroid parankimine göre izo-hiperintenstir. İnspise kolloid veya proteinöz debris içeren kistik alanlar, protein konsantrasyonuna bağlı olarak T2'de değişken sinyal gösterebilir (çok yoğun proteinöz sıvı T2'de hipointens olabilir — T2 kısalması). Hemorajik alanlar, hemoglobin yıkım evresine göre değişken sinyal özelliği gösterir. T1 ağırlıklı görüntülerde proteinöz kolloid veya subakut hemoraji nedeniyle hiperintensite izlenebilir.
Rapor Cumlesi
MR incelemede tiroid sağ/sol lobundaki nodülde T2 ağırlıklı sekanslarda belirgin hiperintens kistik komponentler ve T1 ağırlıklı sekanslarda proteinöz içerik ile uyumlu hafif hiperintensite izlenmektedir.
Kriterler
Nodülün >%50'si çok sayıda küçük kistik alandan oluşur. TI-RADS TR1. Comet-tail artefaktları eşlik edebilir. Biyopsi gerektirmez.
Ayirt Edici Ozellikler
Klasik süngerimsi patern, çoklu mikrokistler, interleaving ince solid septalar. Malignite riski <%0.3.
Kriterler
Solid komponent içermeyen, tamamen sıvı içerikli (%100 kistik) lezyon. İnce düzgün duvar, posterior akustik güçlenme. TI-RADS TR1.
Ayirt Edici Ozellikler
Anekoik sıvı, kist içinde debris veya sedimentasyon olabilir. Malignite riski pratik olarak sıfır. Semptomatikse aspirasyon uygulanabilir.
Kriterler
Hem kistik hem solid komponent içeren (kistik %50-90) lezyon. Solid komponent eksantrik yerleşimli olabilir ve kanlanma gösterebilir. TI-RADS TR2-TR3 arası (solid komponent özelliklerine göre).
Ayirt Edici Ozellikler
Solid komponent düzgün sınırlı ve izoekoikse benign olası. Mural nodül, düzensiz kenar veya mikrokalsifikasyon varlığında şüpheli — biyopsi gerekebilir. Diferansiyelde papiller karsinom kistik varyantı akılda tutulmalı.
Kriterler
Kist içine kanama sonucu akut ağrı ve hızlı büyüme ile prezente olan kolloid nodül. US'de kist içi ekojen material, fibrin iplikleri veya iç ekolar görülür.
Ayirt Edici Ozellikler
MR'da T1 hiperintens (methemoglobin), T2 değişken. BT'de yüksek dansite (50-70 HU). Zamanla rezolüsyon gösterir. Klinik olarak subakut tiroidit veya malignite ile karışabilir.
Ayirt Edici Ozellik
Folliküler adenom genellikle solid, hipoekoik, iyi kapsüllü ve halo (periferik hiperekojenik rim) gösterir. Spongiform patern ve comet-tail artefaktı tipik değildir. Doppler'da perinodüler halo vaskülaritesi daha belirgindir.
Ayirt Edici Ozellik
Papiller karsinom solid, belirgin hipoekoik, düzensiz kenarlı, taller-than-wide şekilli ve mikrokalsifikasyon (comet-tail artefaktı olmayan ekojen odaklar) içerir. Kistik varyantında bile mural nodül ve papiller projeksiyon mevcuttur. TI-RADS TR4-TR5.
Ayirt Edici Ozellik
Tiroid basit kisti tamamen anekoik, ince düzgün duvarlı ve solid komponent içermez — ancak pratikte 'basit kist' tanımına uyan tiroid lezyonlarının çoğu aslında dejenere kolloid nodüllerdir. İki durum klinik olarak aynı yönetilir (takip gerekmez).
Ayirt Edici Ozellik
Hashimoto tiroiditinde psödonodüller, diffüz heterojen hipoekoik parankimde fokal alanlar olarak görülür. Arka plan tiroid parankimi mikronodüler, heterojen ve hipoekoiktir (normal tiroidin parlak homojen yapısı kaybolmuştur). Klinik olarak anti-TPO ve anti-TG antikorları pozitiftir.
Aciliyet
surveillanceYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
no-follow-upKlasik spongiform veya tamamen kistik kolloid nodüller (TI-RADS TR1) biyopsi gerektirmez ve rutin takip de zorunlu değildir. Büyük nodüller (>4cm) kompresyon semptomları (yutma güçlüğü, nefes darlığı, ses kısıklığı) yaratabilir — bu durumda cerrahi veya etanol ablasyonu düşünülebilir. Hemorajik dejenerasyon sonrası ağrılı büyüyen nodülde kısa süreli takip (6-12 hafta) önerilir. TSH düşükse hiperfonsiyonel otonom nodül araştırması için sintigrafi endikedir. Mikst kistik-solid nodüllerde solid komponentte şüpheli özellik varsa (mikrokalsifikasyon, düzensiz kenar, taller-than-wide) biyopsi düşünülmelidir.
Kolloid nodüller benign lezyonlardır ve tedavi gerektirmez. ACR TI-RADS TR1 veya TR2 kategorisine girer. Büyük nodüllerde bası semptomları varsa cerrahi düşünülebilir. Malign transformasyon riski yoktur.