Hürthle hücreli karsinom (onkositik karsinom), tiroid foliküler hücrelerinin onkositik (oksifilik) transformasyonu sonucu gelişen malign tiroid neoplazmıdır. WHO 2022 sınıflamasında bağımsız bir antite olarak kabul edilmektedir. Folliküler karsinomun bir varyantı olarak düşünülmesine rağmen, farklı moleküler profili, tedaviye yanıtı ve prognozu nedeniyle ayrı sınıflandırılmaktadır. En önemli klinik özelliği radyoaktif iyot (RAI) tedavisine düşük yanıt oranı ve yüksek FDG avidite göstermesidir.
Yaş Aralığı
50-70
En Sık Yaş
60
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Nadir
Hürthle hücreleri, mitokondrilerin aşırı birikimi sonucu oluşan onkositik transformasyona uğramış tiroid foliküler hücreleridir. Sitoplazma mitokondrilerle dolu olduğundan hücre büyük, eozinofilik ve granüler görünüm kazanır. Bu mitokondriyel yoğunluk, hücrenin metabolik aktivitesini artırır ve FDG-PET'te yüksek glukoz metabolizması (FDG avidite) olarak yansır — bu, iyot konsantre etme kapasitesinin kaybıyla (NIS ekspresyonu düşüklüğü) ters orantılıdır (flip-flop fenomeni). Tümör genellikle solid, homojen, hipoekoik kitle olarak prezente olur; vasküler invazyon folliküler patern gereği tanıda kritiktir (kapsüler ve/veya vasküler invazyon). Ultrasonografide homojen hipoekoik solid yapı, mikrokalsifikasyon yokluğu ve belirgin halo ile seyreder. Hürthle hücrelerdeki yoğun mitokondri nedeniyle MR'da T2'de genellikle düşük-intermediyer sinyal görülür — mitokondrilerin paramanyetik etkileri T2 relaksasyonu kısaltır. BT'de genellikle iyi sınırlı, solid, homojen kontrastlanan kitle olarak izlenir.
Hürthle hücreli karsinomun en karakteristik görüntüleme bulgusu, radyoaktif iyot sintigrafisinde soğuk nodül (NIS kaybı) ile eş zamanlı FDG-PET'te yüksek tutulum (yüksek mitokondri → artmış glukoz metabolizması) göstermesidir. Bu ters orantılı ilişki 'flip-flop fenomeni' olarak adlandırılır ve Hürthle hücreli neoplazmlar için patognomoniktir. RAI tedavisine yanıt beklenmez ve FDG-PET metastaz taramasında tercih edilmelidir.
Homojen hipoekoik solid tiroid nodülü, belirgin kalın inkomplet halo ile çevrili. Mikrokalsifikasyon genellikle bulunmaz — bu özellik papiller karsinomdan önemli bir ayrım noktasıdır. Nodül genellikle wider-than-tall şekildedir, ancak büyük lezyonlarda taller-than-wide görünüm de olabilir. Düzgün veya hafif lobüle sınırlar tipiktir; ekstratiroid uzanım ileri evre hastalıkta görülür.
Rapor Cumlesi
Tiroid [sağ/sol] lobunda __ x __ mm boyutunda, homojen hipoekoik, solid nodül izlenmektedir. Belirgin kalın inkomplet halo mevcuttur. Mikrokalsifikasyon saptanmamıştır. TI-RADS skoru __ olarak değerlendirilmiştir.
Renkli Doppler'da intranodüler vaskülarite artmıştır ve düzensiz (kaotik) patern gösterir. Perinodüler vaskülarite de mevcut olabilir ancak intranodüler komponent baskındır. Yüksek metabolik aktivite ve neovaskülarizasyonu yansıtır. Spektral Doppler'da düşük rezistif indeks (RI <0.7) malignite lehine bir bulgudur.
Rapor Cumlesi
Doppler incelemede nodülde belirgin artmış intranodüler vaskülarite izlenmektedir; akım paterni düzensiz/kaotiktir. Perinodüler akım da mevcuttur. Bulgular malignite açısından şüpheli olarak değerlendirilmiştir.
I-123 veya I-131 sintigrafide soğuk nodül (uptake yok veya belirgin azalmış). Hürthle hücreleri sodyum-iyodid simporter (NIS) ekspresyonunu kaybettiğinden iyot konsantre edemez. Bu özellik, RAI tedavisine düşük yanıt oranının nedenidir ve tedavi planlamasında kritik öneme sahiptir. Çevre normal tiroid dokusu normal veya artmış uptake gösterir.
Rapor Cumlesi
I-123/I-131 tiroid sintigrafisinde [sağ/sol] lobda bilinen nodüle karşılık gelen bölgede radyofarmasötik tutulumu izlenmemektedir (soğuk nodül). Bulgular Hürthle hücreli neoplazm/folliküler neoplazm ile uyumludur; radyoaktif iyot tedavisine yanıt beklenilmez.
FDG-PET/BT'de yüksek FDG tutulumu (SUVmax genellikle >5, sıklıkla >10). Bu yüksek metabolik aktivite, Hürthle hücrelerindeki yoğun mitokondri birikimi ve artmış glukoz metabolizmasını yansıtır. Radyoaktif iyot tutulumu ile ters orantılı olan bu durum 'flip-flop fenomeni' olarak adlandırılır — iyot-negatif tümörlerde FDG avidite artar. Metastaz taramasında FDG-PET, RAI sintigrafisinden daha duyarlıdır.
Rapor Cumlesi
FDG-PET/BT'de tiroid [sağ/sol] lobundaki bilinen nodülde yüksek FDG tutulumu izlenmektedir (SUVmax: __). Radyoaktif iyot sintigrafisinde soğuk nodül olması ile birlikte değerlendirildiğinde flip-flop fenomeni göstermektedir. Bulgular Hürthle hücreli neoplazm ile uyumludur.
Kontrastlı BT'de tiroid lobunda iyi sınırlı, solid, homojen kontrastlanan kitle. Çevre normal tiroid dokusundan daha az kontrastlanır (tiroid normalde yüksek iyot içeriği nedeniyle yoğun kontrastlanır). Kapsül yapısı belirgin olabilir. Boyut genellikle >2 cm tanı anında. İleri evrede ekstratiroid uzanım, trakeal deviasyon veya servikal lenfadenopati eşlik edebilir. Nekroz genellikle gözlenmez (anaplastik ve poorly differentiated karsinomlardan farklı olarak).
Rapor Cumlesi
Kontrastlı BT'de tiroid [sağ/sol] lobunda __ x __ mm boyutunda, iyi sınırlı, solid, homojen kontrastlanan kitle izlenmektedir. Çevre tiroid parankimine göre göreceli hipodens görünümdedir. Nekroz veya kalsifikasyon saptanmamıştır.
T2 ağırlıklı sekanslarda düşük-intermediyer sinyal intensitesi gösteren solid kitle. Normal tiroid dokusuna göre hipointenstir. Bu düşük T2 sinyali, Hürthle hücrelerindeki yoğun mitokondri birikiminin paramanyetik etkisini yansıtır ve diğer tiroid neoplazmlarından (papiller karsinom genellikle intermediyer-yüksek T2 sinyal gösterir) ayrım noktası olabilir.
Rapor Cumlesi
T2 ağırlıklı sekanslarda tiroid [sağ/sol] lobundaki kitle düşük-intermediyer sinyal intensitesi göstermektedir. Normal tiroid parankimine göre hipointens olup, bu bulgu yoğun mitokondri içeriği olan Hürthle hücreli neoplazm ile uyumlu olabilir.
DWI'da yüksek sinyal ve ADC haritasında düşük sinyal (gerçek difüzyon kısıtlaması). Hürthle hücreli karsinomun yüksek sellülaritesini yansıtır. ADC değerleri genellikle <1.2 x 10⁻³ mm²/s olup, benign Hürthle hücreli nodüllerden daha düşük değerler gösterebilir (örtüşme olmasına rağmen).
Rapor Cumlesi
DWI'da tiroid [sağ/sol] lobundaki kitlede difüzyon kısıtlaması izlenmektedir (ADC: __ x 10⁻³ mm²/s). Yüksek sellülarite ile uyumlu olup, malignite açısından şüphelidir.
Kriterler
Sadece kapsüler invazyon, vasküler invazyon yok veya <4 odak. İyi prognoz (%95+ 10 yıllık sağkalım). Cerrahi sonrası RAI genellikle gerekmez.
Ayirt Edici Ozellikler
US'de iyi sınırlı, intakt kapsül baskın, halo kalın ama komplet. BT/MR'da çevre doku invazyonu yok. FDG-PET'te primer tümörde uptake mevcut ancak uzak metastaz veya lenfadenopati izlenmez. Benign Hürthle hücreli adenomdan ayrım sadece patolojik spesimende mümkündür.
Kriterler
Yaygın vasküler invazyon (≥4 odak) ve/veya ekstratiroid uzanım. Kötü prognoz — uzak metastaz riski yüksek (akciğer, kemik). Agresif cerrahi + adjuvan tedavi gerektirir.
Ayirt Edici Ozellikler
US'de düzensiz sınırlar, inkomplet veya bozulmuş kapsül, ekstratiroid uzanım bulguları. BT/MR'da çevre yapı invazyonu (trakea, özofagus, rekürren laringeal sinir komşuluğu). FDG-PET'te primer tümör + servikal lenfadenopati + olası uzak metastaz (akciğer nodülleri, kemik lezyonları).
Kriterler
Kapsül intakt ancak kapsül içi veya kapsül dışı damarlarda vasküler invazyon mevcut. İntermedyer prognoz — invazyon odak sayısına göre risk stratifikasyonu yapılır (<4 odak: düşük risk, ≥4 odak: yüksek risk).
Ayirt Edici Ozellikler
US ve BT/MR'da iyi sınırlı kitle — minimal invaziv tip ile görüntülemede ayrımı zor. Vasküler invazyon radyolojik olarak genellikle gösterilemez ve sadece patolojik spesimende tanınır. Bu nedenle görüntüleme bulgularına göre minimal invaziv ve enkapsüle anjiyoinvaziv tipleri ayırt etmek mümkün değildir.
Ayirt Edici Ozellik
Hürthle hücreli adenom ve karsinom US'de neredeyse aynı görünür — her ikisi de homojen hipoekoik, kalın halolu solid nodül. Ayrım radyolojik olarak GÜVENİLİR DEĞİLDİR; kapsüler/vasküler invazyon patolojik spesimende değerlendirilir. >4 cm nodüller, düzensiz sınırlar ve belirgin FDG avidite malignite lehine ipuçlarıdır.
Ayirt Edici Ozellik
Papiller karsinom tipik olarak MİKROKALSİFİKASYON gösterir (psammom cisimcikleri), taller-than-wide şekil ve düzensiz sınırlar sunar. Hürthle hücreli karsinomda mikrokalsifikasyon genellikle yoktur, nodül homojen hipoekoik ve kalın halolu olup sınırlar daha düzgündür. Papiller karsinom iyot-avid olabilirken (RAI tedavisine yanıt), Hürthle hücreli karsinom iyot-negatiftir.
Ayirt Edici Ozellik
Medüller karsinom da hipoekoik solid nodül olarak görünür ancak kaba kalsifikasyonlar içerebilir (amyloid + kalsiyum birikimi). Medüller karsinomda kalsitonin yüksekliği patognomoniktir; Hürthle hücreli karsinomda kalsitonin normaldir. Medüller karsinom C hücrelerinden kaynaklanırken, Hürthle hücreli karsinom foliküler hücrelerden kaynaklanır.
Ayirt Edici Ozellik
Folliküler karsinom, Hürthle hücreli karsinoma US'de benzer görünür ancak MR'da T2 sinyali genellikle daha yüksektir (intermediyer-yüksek). Hürthle hücreli karsinomda yoğun mitokondri birikimi T2 sinyalini düşürür. Ayrıca folliküler karsinom iyot-avid olabilirken (RAI tedavisine yanıtlı), Hürthle hücreli karsinom iyot-negatiftir.
Aciliyet
urgentYonetim
surgicalBiyopsi
GerekliTakip
specialist-referralHürthle hücreli karsinom tedavisi total tiroidektomi + santral lenf nodu diseksiyonudur. RAI tedavisine yanıt düşük olduğundan (%10-30 iyot uptake), adjuvan tedavi planlamasında FDG-PET tercih edilmelidir. Minimal invaziv tipte lobektomi yeterli olabilir ancak kesin tanı cerrahi spesimen patolojisi ile konur. İİAB'de 'Bethesda IV — folliküler neoplazm/Hürthle hücreli neoplazm' olarak raporlanır ve kesin benign-malign ayrımı sitolojide yapılamaz. Yaygın invaziv tipte prognoz kötüdür — uzak metastaz (akciğer, kemik) riski yüksektir. Metastaz taramasında FDG-PET/BT RAI sintigrafisine tercih edilmelidir. Tiroglobulin takipte tümör belirteci olarak kullanılır ancak Hürthle hücreli karsinomda anti-tiroglobulin antikorları sıklıkla pozitiftir ve ölçümü etkileyebilir.
Hürthle hücreli karsinom agresif bir tiroid malignitesidir. RAI tutulumu düşük olduğundan adjuvan RAI tedavisi daha az etkilidir. Tedavi total tiroidektomi + lenf nodu diseksiyonudur. Hematojen metastaz (kemik, akciğer) riski yüksektir. FNA'da Bethesda IV (Hürthle hücreli neoplazm) olarak raporlanır.