Hyalinize trabeküler tümör (HTT), tiroid foliküler hücrelerinden kaynaklanan nadir bir neoplazmdır. Tümör hücreleri trabeküler (kordon benzeri) paternde dizilir ve hücreler arası belirgin hyalin materyal birikimi gösterir. Papiller tiroid karsinomuna benzer nükleer özellikler (çentikli çekirdekler, intranükleer psödoinklüzyonlar, buzlu cam kromatini) göstermesine rağmen, biyolojik davranışı benigndir veya çok düşük malignite potansiyeli taşır. WHO 2022 sınıflamasında bağımsız bir antite olarak kabul edilmektedir. İİAB'de sıklıkla papiller karsinom veya medüller karsinom olarak yanlış tanı alır.
Yaş Aralığı
30-60
En Sık Yaş
45
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Nadir
HTT'nin patogenezi tam olarak anlaşılmamıştır ancak foliküler hücrelerden orjin aldığı ve papiller karsinom ile ortak RET/PTC genetik yeniden düzenlenmelerini paylaştığı gösterilmiştir. Tümör hücreleri normal foliküler mimariden sapmış olup trabeküler paternde organize olur — bu düzenlenim paraganglioma benzeri morfolojiyi taklit eder. Hücreler arası hyalin materyal, tip IV kollajen ve bazal membran bileşenlerinden oluşur — bu birikim trabeküller arasında belirgin amorf matrikse neden olur. Nükleer özellikler (çentikler, psödoinklüzyonlar) RET/PTC aktivasyonunun sonucu olarak papiller karsinom ile ortak bir mekanizmayı paylaşır; ancak HTT'de invazyon veya metastaz kapasitesi yoktur. Ultrasonografide tipik olarak solid, hipoekoik, iyi sınırlı nodül olarak görülür — bu görünüm medüller karsinom ve folliküler neoplazmı taklit eder. Hyalin materyal birikimi nedeniyle tümör sert kıvamlıdır ve elastografi ile yüksek sertlik gösterebilir — bu özellik de malignite şüphesini artırır. BT ve MR'da homojen kontrastlanan, iyi sınırlı solid kitle olarak izlenir. Kalsifikasyon nadirdir ve genellikle ince periferik kalsifikasyon şeklinde görülür.
HTT'nin 'imza bulgusu' aslında patolojik bir bulgudur ancak klinik süreçte US + İİAB kombinasyonu ile yakalanır. US'de iyi sınırlı, hipoekoik, mikrokalsifikasyonsuz solid nodül → İİAB'de PTC-benzeri nükleer özellikler (çentik, psödoinklüzyon) → şüpheli papiller karsinom tanısı konur ancak cerrahi spesimende trabeküler patern + hyalin materyal + MIB-1 membranöz boyanma ile HTT tanısı doğrulanır. US bulguları spesifik olmasa da, 'malign görünen İİAB + benign görünen US' arasındaki tutarsızlık HTT şüphesini artırmalıdır.
İyi sınırlı, homojen veya hafif heterojen hipoekoik solid tiroid nodülü. Düzgün sınırlar ve ince halo görülür. Mikrokalsifikasyon genellikle yoktur — bu özellik papiller karsinomdan önemli bir ayrım noktasıdır. Nodül genellikle wider-than-tall şekildedir. Boyut tipik olarak 1-3 cm arasındadır. Hyalin materyal birikimi nedeniyle internal ekotekstur homojen solid paternde izlenir; kistik komponent genellikle bulunmaz.
Rapor Cumlesi
Tiroid [sağ/sol] lobunda __ x __ mm boyutunda, iyi sınırlı, homojen hipoekoik solid nodül izlenmektedir. İnce halo mevcuttur. Mikrokalsifikasyon saptanmamıştır. Wider-than-tall şekilde olup, TI-RADS skoru __ olarak değerlendirilmiştir.
Renkli Doppler'da orta derecede intranodüler vaskülarite izlenir. Perinodüler vaskülarite de mevcut olabilir. Vasküler patern düzenli olup, malign tümörlerde görülen kaotik neovaskülarizasyondan farklıdır. Elastografide nodül yüksek sertlik gösterebilir (strain ratio artmış veya shear-wave hızı yüksek) — bu bulgu hyalin materyal birikiminin fibroz benzeri sertliğini yansıtır ve klinik olarak malignite şüphesini yanıltıcı şekilde artırabilir.
Rapor Cumlesi
Doppler incelemede nodülde orta derecede intranodüler vaskülarite izlenmektedir; vasküler patern düzenlidir. Elastografide nodül yüksek sertlik göstermektedir (strain ratio: __ / shear-wave: __ kPa). Not: Hyalinize trabeküler tümörde hyalin birikimi nedeniyle elastografi yanıltıcı şekilde yüksek sertlik gösterebilir.
Kontrastlı BT'de tiroid lobunda iyi sınırlı, homojen kontrastlanan solid nodül. Çevre normal tiroid dokusundan genellikle daha az kontrastlanır. Kalsifikasyon nadirdir; varsa ince periferik kalsifikasyon şeklindedir. Ekstratiroid uzanım veya lenfadenopati beklenmez. BT'de HTT'yi diğer benign veya düşük dereceli tiroid nodüllerinden ayırt etmek güvenilir değildir — US ve patoloji daha belirleyicidir.
Rapor Cumlesi
Kontrastlı BT'de tiroid [sağ/sol] lobunda __ x __ mm boyutunda, iyi sınırlı, homojen kontrastlanan solid nodül izlenmektedir. Çevre tiroid parankimine göre göreceli hipodens görünümdedir. Kalsifikasyon/ekstratiroid uzanım/lenfadenopati saptanmamıştır.
T2 ağırlıklı sekanslarda intermediyer sinyal intensitesi gösteren solid nodül. Normal tiroid dokusuna göre hafif hipointens veya izointens olabilir. Homojen sinyal paterni, tümörün uniform trabeküler yapısını ve hyalin materyal birikimini yansıtır. T2 sinyali papiller karsinomdan genellikle daha düşüktür ve folliküler neoplazmlarla benzer düzeydedir.
Rapor Cumlesi
T2 ağırlıklı sekanslarda tiroid [sağ/sol] lobundaki nodül intermediyer sinyal intensitesi göstermektedir. Homojen sinyal paterni izlenmektedir. Normal tiroid parankimine göre hafif hipointenstir.
DWI'da hafif yüksek sinyal gösterebilir; ADC değerleri genellikle intermediyer düzeydedir (1.0-1.5 x 10⁻³ mm²/s). Belirgin difüzyon kısıtlaması beklenmez — bu, agresif malignitelerin gösterdiği düşük ADC değerlerinden (<0.9) farklıdır. HTT'nin düşük mitotik aktivitesi ve non-agresif biyolojisi, sellülarite düzeyini düşük tutar ve belirgin difüzyon kısıtlaması oluşturmaz.
Rapor Cumlesi
DWI'da tiroid nodülünde hafif sinyal artışı izlenmektedir; ADC değeri intermediyer düzeydedir (__ x 10⁻³ mm²/s). Belirgin difüzyon kısıtlaması saptanmamıştır. Bu bulgu agresif maligniteyi desteklememektedir.
Tc-99m perteknetat sintigrafisinde HTT genellikle soğuk veya ılık nodül olarak izlenir. Sıcak nodül (otonom fonksiyon) beklenmez. İyot sintigrafisinde (I-123) de benzer şekilde düşük veya normal uptake gösterir. Sintigrafik bulgu spesifik değildir ve diğer solid tiroid nodüllerinden ayırt edici değildir.
Rapor Cumlesi
Tc-99m perteknetat tiroid sintigrafisinde [sağ/sol] lobda bilinen nodüle karşılık gelen bölgede azalmış/normal radyofarmasötik tutulumu izlenmektedir (soğuk/ılık nodül). Bu bulgu spesifik olmayıp, İİAB ile değerlendirilmelidir.
Kriterler
Tipik trabeküler büyüme paterni, belirgin intratrabeküler hyalin materyal birikimi, PTC-benzeri nükleer özellikler. Kapsüllü, invazyon yok. WHO 2022 tanımına uygun.
Ayirt Edici Ozellikler
US'de iyi sınırlı, homojen hipoekoik nodül. İnce kapsül, mikrokalsifikasyon yok. Benign biyolojik davranış — lobektomi küratiftir, total tiroidektomi gerekmez. Nüks bildirilmemiştir.
Kriterler
Belirgin PTC-benzeri nükleer özellikler (çentikler, psödoinklüzyonlar, buzlu cam kromatini) ve RET/PTC yeniden düzenlenmesi taşıyan HTT varyantı. İİAB'de papiller karsinom olarak rapor edilme oranı en yüksek olan alt tip.
Ayirt Edici Ozellikler
İİAB'de neredeyse her zaman Bethesda V-VI (malignite şüpheli/malign) olarak raporlanır. RET/PTC pozitifliği papiller karsinom ile ortak genetik mekanizmayı paylaştığını gösterir ancak invazif davranış yoktur. Cerrahi spesimende MIB-1 membranöz boyanma paterni + hyalin materyal ile doğrulanır. Klinik önem: gereksiz total tiroidektomi + RAI uygulanmasını önlemek için HTT farkındalığı kritiktir.
Kriterler
Çok nadir olgularda kapsüler veya vasküler invazyon gösteren HTT bildirimleri mevcuttur. WHO 2022 sınıflamasında 'çok düşük malignite potansiyelli neoplazm' olarak kategorize edilir — ancak gerçek metastaz bildirimi hemen hemen yoktur.
Ayirt Edici Ozellikler
Görüntülemede klasik HTT'den ayırt edilemez — ayrım patolojik spesimende yapılır. Kapsüler invazyon varlığında takip önerilir ancak agresif tedavi gerekmez. Bu alt tipin varlığı, HTT'nin 'kesinlikle benign' değil, 'çok düşük malignite potansiyelli' olarak sınıflanmasının nedenidir.
Ayirt Edici Ozellik
Papiller karsinom mikrokalsifikasyon, taller-than-wide şekil ve düzensiz sınırlar gösterir; HTT mikrokalsifikasyonsuz, wider-than-tall, düzgün sınırlıdır. İİAB'de her ikisi de PTC-benzeri nükleer özellikler gösterir ancak cerrahi spesimende HTT trabeküler patern + hyalin + MIB-1 membranöz boyanma ile doğrulanır. 'Malign İİAB + benign US' tutarsızlığı HTT akla getirmelidir.
Ayirt Edici Ozellik
Medüller karsinom da hipoekoik solid nodül olarak görünür ve HTT'yi taklit edebilir; ancak medüller karsinomda kaba kalsifikasyonlar (amyloid birikimi) ve artmış kalsitonin düzeyi patognomoniktir. HTT'de kalsitonin normaldir ve kalsifikasyon genellikle yoktur. Medüller karsinom C hücrelerinden, HTT foliküler hücrelerden kaynaklanır — immunhistokimya ile kesin ayrım yapılır (kalsitonin/tiroglobulin).
Ayirt Edici Ozellik
Folliküler adenom ve HTT US'de benzer görünür — her ikisi de iyi sınırlı, hipoekoik, solid nodüldür. İİAB'de folliküler adenom Bethesda III-IV (atipi/folliküler neoplazm), HTT ise sıklıkla Bethesda V-VI (PTC-benzeri nükleer özellikler nedeniyle malignite şüphesi) olarak raporlanır. Cerrahi spesimende HTT'nin belirgin trabeküler paterni ve hyalin materyali ile ayrılır.
Ayirt Edici Ozellik
Hürthle hücreli karsinom da hipoekoik solid nodül olarak görünür; ancak genellikle daha büyüktür (>4 cm), kalın inkomplet halo gösterir ve FDG-PET'te yüksek avidite sunar. HTT genellikle daha küçüktür (1-3 cm), ince halo gösterir ve FDG-PET'te belirgin avidite beklenmez. Patolojik olarak HTT'nin trabeküler paterni ve hyalin materyali, Hürthle hücrelerinin onkositik sitoplazmasından farklıdır.
Aciliyet
routineYonetim
surgicalBiyopsi
GerekliTakip
12-monthHTT klinik olarak en önemli sorunu İİAB'de papiller karsinom olarak yanlış tanı alması ve gereksiz agresif cerrahi (total tiroidektomi + RAI + uzun süreli TSH süpresyonu) yapılmasıdır. WHO 2022 sınıflaması HTT'yi bağımsız bir antite olarak tanımlamıştır ve çok düşük malignite potansiyeli olduğu kabul edilmektedir. İİAB'de Bethesda V-VI olarak raporlanan ancak US'de benign görünümlü (iyi sınırlı, mikrokalsifikasyonsuz, wider-than-tall) nodüllerde HTT akla gelmelidir. Tedavi tanısal lobektomidir — frozen section veya final patolojide HTT doğrulanırsa total tiroidektomi gerekmez ve tamamlama cerrahisine gerek yoktur. RAI tedavisi endike değildir. Lobektomi sonrası prognoz mükemmeldir — nüks oranı %0'a yakın, metastaz bildirilmemiştir. Uzun süreli takip önerilir ancak agresif sürveyans gerekmez (yıllık US yeterli). Patolog farkındalığı kritiktir — MIB-1 membranöz boyanma paterni HTT'ye özgüdür ve cerrahi gereksizliğini doğrular.
Hiyalinize trabeküler tümör benign bir tümördür ve cerrahi ile kür sağlanır. FNA'da papiller karsinom ile karıştırılması gereksiz total tiroidektomiye yol açabilir. MIB-1 (Ki-67) ile membranöz boyanma paterni HTT'ye özgüdür ve papiller karsinomdan ayırt etmeye yardımcı olur. Lobektomi yeterli tedavidir.