Tiroglossal duktus kisti, tiroid bezinin embriyolojik göç yolu olan tiroglossal duktusun kapanmaması sonucu gelişen konjenital kistik lezyondur. Genellikle orta hat veya paramedian yerleşimli olup, infrahyoid lokasyon en sık görülen yerleşim yeridir. Boyun orta hat kistik lezyonlarının en sık nedenidir ve çoğunlukla çocukluk veya genç erişkinlik döneminde tanı alır. Yutkunma ve dil protrüzyonu ile hareket etmesi karakteristik klinik bulgusudur.
Yaş Aralığı
5-30
En Sık Yaş
15
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Nadir Değil
Tiroid bezi embriyolojik gelişim sırasında dil kökündeki foramen cecum'dan boyun ön yüzüne doğru göç eder ve bu göç yolunda tiroglossal duktus oluşur. Normal gelişimde bu duktus 5-10. gestasyonel haftalarda oblitere olur; ancak tam kapanma gerçekleşmezse duktus kalıntılarından kist gelişir. Kist, duktus epiteli tarafından salgılanan müköz veya seröz sıvı ile dolar ve progresif olarak büyür. Kistin hyoid kemikle yakın anatomik ilişkisi, tiroglossal duktusun hyoid kemiği çevreleyen seyri nedeniyledir — bu nedenle Sistrunk operasyonunda hyoid kemiğin orta kısmı da çıkarılır. Ultrasonografide kist tipik olarak ince duvarlı anekoik yapı gösterir; ancak enfeksiyon veya hemoraji durumunda internal eko ve duvar kalınlaşması görülebilir. BT ve MR'da kistin strap kasları içine gömülü olması ve hyoid kemikle ilişkisi, dermoid kist ve lenfatik malformasyondan ayırt edici önemli bulgulardır.
Boyun ön yüzünde orta hat veya paramedian yerleşimli, hyoid kemik düzeyinde veya hemen altında, strap kasları içine gömülü anekoik kistik lezyon. Klinik muayenede yutkunma ve dil dışarı çıkarma ile kraniyale hareket etmesi patognomoniktir — bu bulgu tiroglossal duktusun foramen cecum'a bağlantısını yansıtır.
Boyun ön yüzünde orta hat veya hafif paramedian yerleşimli, ince duvarlı, anekoik kistik lezyon. İyi tanımlı posterior akustik güçlenme gösterir. Kist duvarı düzgün ve ince olup, komplike olmadığında internal eko içermez. Çevre strap kasları ile yakın ilişkidedir ve bu kasların arasına gömülü olarak izlenir.
Rapor Cumlesi
Boyun ön yüzünde orta hatta, hyoid kemik düzeyinde/infrahyoid konumda, strap kasları içine gömülü, ince duvarlı, anekoik kistik lezyon izlenmektedir; posterior akustik güçlenme mevcuttur. Bulgular tiroglossal duktus kisti ile uyumludur.
Enfekte tiroglossal duktus kistinde kist içeriğinde diffüz veya bağımlı internal ekolar, duvar kalınlaşması ve çevre yumuşak doku ödemini temsil eden hipoekoik halo görülür. Kist artık anekoik değildir; internal debrisin yerçekimine bağlı hareketi dinamik değerlendirme ile gösterilebilir.
Rapor Cumlesi
Daha önce bilinen orta hat kistik lezyonda yeni gelişen internal ekolar, duvar kalınlaşması ve çevre yumuşak doku ödemi izlenmektedir; enfekte tiroglossal duktus kisti ile uyumlu bulgulardır.
Tiroglossal duktus kisti avaskülerdir ve kist içinde Doppler sinyali izlenmez. Komplike olmayan kistlerde çevre dokularda da belirgin artmış vaskülarite beklenmez. Enfekte kistlerde ise kist duvarında ve perikistik dokularda artmış vaskülarite görülebilir; ancak kist içi hala avaskülerdir.
Rapor Cumlesi
Kistik lezyon Doppler incelemede avaskülerdir; kist duvarında veya çevre dokularda belirgin artmış vaskülarite izlenmemektedir. Bulgular enfekte olmayan kistik lezyon ile uyumludur.
Kontrastsız BT'de boyun ön yüzünde orta hat veya paramedian yerleşimli, iyi sınırlı, homojen hipodens (0-20 HU) kistik lezyon. Strap kasları (sternohyoid ve sternotiroide) içine gömülü olarak izlenir. İnfrahyoid lokasyonda hyoid kemikle yakın ilişki gösterir. Kist duvarı ince olup, kontrastsız incelemede duvar belirgin değildir. Enfekte kistlerde dansite artışı (20-40 HU) ve çevre yağ planlarında stranding izlenebilir.
Rapor Cumlesi
Boyun ön yüzünde orta hatta, infrahyoid konumda, strap kasları içine gömülü, iyi sınırlı, homojen hipodens (__ HU) kistik lezyon izlenmektedir. Lezyon hyoid kemikle yakın komşuluk göstermektedir. Bulgular tiroglossal duktus kisti ile uyumludur.
Kontrastlı BT'de kist duvarında ince, düzgün kontrastlanma izlenir; ancak solid komponent veya mural nodül bulunmaz. Kist içeriği kontrastlanmaz ve homojen hipodens kalır. Enfekte kistlerde duvar kalınlaşması ve belirgin rim kontrastlanması görülür; çevre yumuşak dokularda inflamatuar değişiklikler eşlik edebilir.
Rapor Cumlesi
Kontrastlı serilerde kist duvarında ince, düzgün kontrastlanma izlenmekte olup, solid komponent veya mural nodül saptanmamaktadır. Kist içeriği kontrastlanma göstermemektedir.
T2 ağırlıklı sekanslarda kist belirgin hiperintens sinyal gösterir (sıvı sinyali). Kist çevresi strap kasları izointens-hipointens sinyal ile net olarak kontrast oluşturur. Hyoid kemik ile kist arasındaki ilişki MR'da aksiyel ve sagittal planlarda optimal değerlendirilir. Suprahyoid uzanım varsa, duktusun foramen cecum'a doğru uzanımı ('tail sign') görülebilir. Enfekte kistlerde T2 sinyali heterojene dönebilir ve çevre yumuşak dokularda ödem (artmış T2 sinyal) izlenir.
Rapor Cumlesi
T2 ağırlıklı sekanslarda boyun ön yüzünde orta hatta, hyoid kemik ile ilişkili, strap kasları içine gömülü, belirgin hiperintens kistik lezyon izlenmektedir. Suprahyoid duktus uzanımı mevcut/izlenmemektedir.
T1 ağırlıklı sekanslarda komplike olmayan kist düşük-orta sinyal intensitesi gösterir (sıvıya benzer). Proteinöz içerik veya hemoraji durumunda T1 sinyali artabilir (hiperintens olabilir). Bu sinyal varyasyonu kistin komplikasyon durumunu yansıtır ve dermoid kistlerden (yağ içeriği nedeniyle T1 hiperintens) ayrımda dikkat edilmesi gereken bir özelliktir.
Rapor Cumlesi
T1 ağırlıklı sekanslarda kistik lezyon düşük/intermediyer/yüksek sinyal intensitesi göstermektedir. Yağ baskılama sekansında sinyal kaybı izlenmemektedir — dermoid kist ile uyumsuz bulgudur.
Kriterler
Hyoid kemik altında yerleşim — en sık tip (%65). Genellikle orta hat, strap kasları arasında veya içinde yer alır. Tiroid bezi ile hyoid kemik arasındaki segment boyunca gelişir.
Ayirt Edici Ozellikler
Tiroid bezi ile doğrudan ilişki gösterebilir; bazen tiroid parankimi içine uzanım (intratiroid tip). US'de tiroid bezine yakın yerleşim ve strap kasları içine gömülü yapı karakteristiktir. BT/MR'da hyoid kemiğin hemen altında kistik lezyon izlenir.
Kriterler
Hyoid kemik üstünde yerleşim (%20). Submandibular bölgede veya dil kökünde yer alabilir. Foramen cecum'a yakın olup, sublingual lokasyon da mümkündür.
Ayirt Edici Ozellikler
Dil kökü lezyonlarını taklit edebilir — ranula, dermoid kist ve lingual tiroid ile ayırıcı tanı önemlidir. MR sagittal planda foramen cecum ile ilişki değerlendirilir. Suprahyoid kistler genellikle paramedian yerleşimlidir (tam orta hattan hafif laterale kayma).
Kriterler
Hyoid kemik düzeyinde yerleşim (%15). Kist hyoid kemiğin ön veya arka yüzüne yapışık veya kemik içinden geçen duktus kalıntısı ile ilişkili olabilir.
Ayirt Edici Ozellikler
Hyoid kemikle intim ilişki — Sistrunk operasyonu için en kritik lokasyon. Kist hyoid kemiğin arkasına uzanabilir veya kemik içinden geçebilir. BT'de kemik ile kist arasındaki ilişki en iyi değerlendirilir. Bu lokasyonda cerrahi sırasında hyoid kemiğin orta kısmının çıkarılması (Sistrunk prosedürü) rekürrens riskini azaltır.
Kriterler
Herhangi bir lokasyondaki tiroglossal duktus kistinin sekonder enfeksiyonu. Klinik olarak ağrı, kızarıklık, şişlik ve ateş ile prezente olur. Sıklıkla üst solunum yolu enfeksiyonu sonrası tetiklenir.
Ayirt Edici Ozellikler
US'de internal ekolar, duvar kalınlaşması, çevre ödem. BT'de rim kontrastlanma, çevre yağ stranding. Enfekte kist apseden klinik olarak ayrılmalıdır. Enfeksiyon kontrol altına alındıktan 6-8 hafta sonra cerrahi planlanmalıdır (akut dönemde cerrahi komplikasyon riski yüksek).
Ayirt Edici Ozellik
Tiroid basit kisti tiroid parankimi İÇİNDE yer alır ve tiroid dokusuyla çevrilidir. Tiroglossal duktus kisti ise orta hatta, strap kasları arasında, tiroid bezi DIŞINDA yer alır. Lokasyon ayrımı US'de kolayca yapılır.
Ayirt Edici Ozellik
Dermoid kist yağ içeriği nedeniyle T1'de hiperintens sinyal gösterir ve yağ baskılama sekansında sinyal kaybı izlenir. Tiroglossal duktus kisti T1'de düşük sinyal gösterir (proteinöz değilse). Dermoid kist ayrıca genellikle submental lokasyonda, daha yüzeyel yerleşimlidir ve strap kasları ile ilişkisi yoktur.
Ayirt Edici Ozellik
Lenfatik malformasyon (kistik higroma) genellikle lateral boyunda, posterior üçgende yer alır ve multiloküle kistik yapı gösterir. Tiroglossal duktus kisti orta hatta, unilokülerdir. Lenfatik malformasyonda septalar arası sıvı-sıvı seviyeleri ve septa kontrastlanması görülebilir. Ayrıca lenfatik malformasyon çevre yapıları infiltre edebilirken, tiroglossal duktus kisti iyi sınırlıdır.
Ayirt Edici Ozellik
Kolloid nodül tiroid bezi İÇİNDE yer alır ve tipik olarak 'comet-tail' artefaktı (kolloid kristalleri) gösterir. Tiroglossal duktus kisti orta hatta, tiroid dışında, strap kasları arasındadır ve comet-tail artefaktı göstermez. Kolloid nodülde internal kalın ekolar ve düzensiz duvar yapısı olabilirken, basit tiroglossal kist anekoiktir.
Aciliyet
routineYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralTiroglossal duktus kisti benign konjenital lezyondur ve malignite riski düşüktür (<%1 — genellikle papiller tiroid karsinomu). Tedavi Sistrunk operasyonudur (kist + duktus + hyoid kemiğin orta kısmı + foramen cecum'a kadar doku eksizyonu). Basit kist eksizyonuna göre Sistrunk prosedürü rekürrens oranını %50'den <%5'e düşürür. Cerrahi öncesinde normal tiroid bezinin varlığı US ile doğrulanmalıdır (nadir ektopik tiroid olasılığı). Enfekte kistlerde önce antibiyotik tedavisi ve gerekirse drenaj, ardından 6-8 hafta sonra elektif cerrahi planlanır. Biyopsi genellikle gerekmez; ancak solid komponent varlığında malignite ekartasyonu için İİAB düşünülmelidir.
Tiroglossal kanal kisti benigndir ancak enfeksiyon ve nadir papiller karsinom (<%1) riski vardır. Cerrahi tedavi Sistrunk prosedürüdür (kist + hyoid gövdesi + traktus). Basit kistektomide nüks oranı yüksektir. Cerrahi öncesinde normal tiroid bezinin varlığı US ile doğrulanmalıdır.