Endometriyal hiperplazi, endometriyumun aşırı proliferasyonu sonucu oluşan, diffüz veya fokal endometriyal kalınlaşma ile karakterize bir patolojidir. Karşılanmamış östrojen stimülasyonu (anovülasyon, obezite, tamoksifen, östrojen replasmanı) temel etiyolojik faktördür. Postmenopozal kanama ve premenopozal menoraji en sık klinik prezentasyondur. Atipik hiperplazi, endometriyal karsinoma progresyon riski nedeniyle premalign kabul edilir (%30'a varan progresyon oranı). Görüntülemede diffüz endometriyal kalınlaşma, kistik değişiklikler ve homojen kontrastlanma tipik bulgulardır. Tamoksifen ilişkili hiperplazi subendometriyal kistik değişiklikler ile karakteristik 'İsviçre peyniri' görünümü gösterir.
Yaş Aralığı
35-70
En Sık Yaş
52
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Sık
Endometriyal hiperplazi, karşılanmamış östrojen stimülasyonuna bağlı endometriyal glandların ve stromanın aşırı proliferasyonu sonucu gelişir. Normal menstrüel siklusta östrojen proliferatif fazda endometriyumu kalınlaştırır, progesteron ise sekretuar dönüşüm sağlayarak proliferasyonu dengeler. Anovülasyon, obezite (yağ dokusundan aromataz ile androjen→östrojen dönüşümü) veya eksojen östrojen bu dengeyi bozar. Histopatolojik olarak glandların sayı ve boyutunda artış, gland/stroma oranında artış ve kistik dilatasyon görülür. Bu kistik dilatasyonlar görüntülemede 'İsviçre peyniri' veya 'kistik endometriyal kalınlaşma' olarak yansır. Tamoksifen, meme dokusunda anti-östrojenik etki gösterirken endometriyumda parsiyel östrojenik agonist etki gösterir ve subendometriyal kistik değişikliklerle karakteristik görüntüleme bulgusu oluşturur. Atipik hiperplazide glandüler hücrelerde nükleer atipi eklenir ve malign transformasyon riski belirgin artar.
Tamoksifen kullanımında endometriyum ve subendometriyal bölgede multipl küçük kistik alanlar — dilate glandlara karşılık gelir ve İsviçre peyniri görünümü oluşturur. Bu patern tamoksifen endometriopatisi için oldukça karakteristiktir. Tamoksifen endometriyumda parsiyel östrojenik agonist etkisi göstererek glandüler proliferasyon ve kistik dilatasyona yol açar. Bu bulgu postmenopozal meme kanseri hastalarında tamoksifen kullanımı sorgulanmasını sağlar.
Transvajinal US'de endometriyumun diffüz kalınlaşması — postmenopozal kadında >5 mm çift tabaka kalınlığı tanısal eşik olarak kabul edilir. Endometriyum homojen veya hafif heterojen ekojeniteri gösterir. Endometriyal-miyometriyal sınır (junctional zone) düzgün korunmuştur. Fokal kalınlaşma olması durumunda endometriyal polip veya submukozal miyom ayırıcı tanıya girer.
Rapor Cumlesi
Endometriyumun diffüz kalınlaşması izlenmekte olup çift tabaka kalınlığı ... mm olarak ölçülmüştür; endometriyal hiperplazi ile uyumludur.
Kalınlaşmış endometriyum içinde küçük anekoik kistik alanlar — dilate glandlara karşılık gelir. Bu kistik değişiklikler özellikle tamoksifen kullanımında belirgindir ve 'İsviçre peyniri' görünümü oluşturur. Subendometriyal bölgede yerleşim gösteren kistik alanlar tamoksifen endometriopatisinde karakteristiktir. Kistik değişikliklerin boyutu birkaç mm'den 10-15 mm'ye kadar değişebilir.
Rapor Cumlesi
Kalınlaşmış endometriyum içinde multipl kistik alanlar izlenmekte olup kistik endometriyal hiperplazi / tamoksifen endometriopatisi ile uyumludur.
T2 ağırlıklı görüntülerde endometriyumun diffüz kalınlaşması — endometriyum T2'de yüksek sinyal yoğunluğunda görülür (normal endometriyal sinyal özelliğini korur). Kistik değişiklikler T2'de belirgin hiperintens alanlar olarak seçilir. Junctional zone (T2 hipointens bant) düzgün korunmuştur — miyometriyal invazyon bulgusu yoktur. T2 sekansı endometriyal kalınlığın ölçümü, kistik değişikliklerin değerlendirilmesi ve junctional zone bütünlüğünün kontrolü için idealdir.
Rapor Cumlesi
T2 ağırlıklı görüntülerde endometriyumun diffüz kalınlaşması ve kistik değişiklikler izlenmekte olup junctional zone korunmuştur; endometriyal hiperplazi ile uyumludur.
Kontrastlı MR'da kalınlaşmış endometriyumun diffüz homojen kontrastlanması. Kontrastlanma paterni düzgün ve uniform olup fokal düzensiz kontrastlanma veya kontrastlanmayan nekrotik alan içermez. Normal endometriyal kontrastlanma paternine benzer ancak kalınlaşmış hacimde görülür. Kistik alanlar kontrastlanma göstermez. Junctional zone kontrastlı fazda net değerlendirilir.
Rapor Cumlesi
Kontrastlı MR'da kalınlaşmış endometriyumun diffüz homojen kontrastlanması izlenmekte olup fokal düzensiz kontrastlanma veya nekrotik alan saptanmamıştır; benign endometriyal hiperplazi ile uyumludur.
Doppler US'de kalınlaşmış endometriyumda düzenli, simetrik vasküler patern. Normal endometriyal spiral arteriyollerin dağılımı korunmuştur. Düşük-orta akım hızları ve orta rezistans indeksi (RI 0.5-0.7) gözlenir. Kaotik veya düzensiz neovasküler patern malignite düşündürür ve hiperplazide beklenmez.
Rapor Cumlesi
Doppler US'de kalınlaşmış endometriyumda düzenli vasküler patern izlenmekte olup malign neovaskülarizasyon bulgusu saptanmamıştır.
DWI'da hiperplastik endometriyum belirgin difüzyon kısıtlaması göstermez — ADC değerleri genellikle >1.2 x 10^-3 mm2/s olup endometriyal karsinomdan yüksektir. Hafif DWI hiperintensitesi görülebilir ancak ADC düşüklüğü eşlik etmez (T2 shine-through etkisi). Belirgin difüzyon kısıtlaması varlığında malignite şüphesi artar ve biyopsi önerilir.
Rapor Cumlesi
DWI'da kalınlaşmış endometriyumda anlamlı difüzyon kısıtlaması izlenmemekte olup ADC değerleri korunmuştur; maligniteye karşı benign hiperplazi lehine bulgudur.
Kriterler
Glandların sayı ve boyutunda artış, kistik dilatasyon olabilir ancak glandüler hücrelerde nükleer atipi yok. Karsinom progresyon riski düşüktür (%1-3). Progesteron tedavisine iyi yanıt verir.
Ayirt Edici Ozellikler
Düşük malignite riski, kistik değişiklikler belirgin olabilir, progestin tedavisine yanıtlı, görüntülemede homojen kalınlaşma
Kriterler
Glandüler hücrelerde nükleer atipi (büyük çekirdek, belirgin nükleol, anormal mitoz) mevcut. Karsinom progresyon riski yüksektir (%30'a kadar). WHO 2020 sınıflamasında endometriyal intraepiteliyal neoplazi (EIN) olarak adlandırılır. Görüntülemede basit hiperplaziden güvenilir şekilde ayırt edilemez — biyopsi zorunludur.
Ayirt Edici Ozellikler
Yüksek malignite riski, histopatolojik tanı gerekli, görüntüleme ile basit hiperplaziden ayırt edilemez, histerektomi düşünülmeli
Kriterler
Tamoksifen kullanımına bağlı endometriyal değişiklikler — subendometriyal kistik alanlar, endometriyal kalınlaşma ve polip gelişimi. Tamoksifen endometriyumda parsiyel östrojenik etki gösterir. Görüntülemede karakteristik 'İsviçre peyniri' paterni. Endometriyal polip, hiperplazi ve nadiren karsinom gelişebilir (%7'ye kadar karsinom riski uzun süreli kullanımda).
Ayirt Edici Ozellikler
Tamoksifen kullanım öyküsü, subendometriyal kistik değişiklikler, 'İsviçre peyniri' paterni, polip eşlik edebilir, karsinom riski artmış
Ayirt Edici Ozellik
Endometriyal karsinom Tip I fokal düzensiz kalınlaşma, heterojen kontrastlanma ve junctional zone bozulması (miyometriyal invazyon) gösterir. Hiperplazi diffüz homojen kalınlaşma ve korunmuş junctional zone gösterir. DWI'da karsinom belirgin difüzyon kısıtlaması gösterirken (ADC <1.0 x 10^-3) hiperplazide ADC değerleri daha yüksektir.
Ayirt Edici Ozellik
Endometriyal polip fokal, iyi sınırlı endometriyal kitle olup genellikle besleyici damar (feeder vessel) gösterir. Hiperplazi diffüz endometriyal kalınlaşmadır. SIS (salin infüzyon sonografi) polip ile hiperplaziyi ayırmada çok değerlidir — polip kavite içinde ayrı bir kitle olarak görülürken hiperplazi diffüz kalınlaşma olarak kalır.
Ayirt Edici Ozellik
Submukozal leiomyom miyometriyumdan köken alan, kaviteye doğru büyüyen iyi sınırlı T2 hipointens kitledir. Endometriyal hiperplazi endometriyumdan köken alır ve T2'de hiperintenstir. MR'da leiomyomun T2 hipointens solid kitle olması ve endometriyumun kalınlaşmış hiperintens tabaka olması bu iki antiteyi net ayırır.
Aciliyet
routineYonetim
medicalBiyopsi
GerekliTakip
6-monthEndometriyal hiperplazi tanısı görüntüleme ile önerilir ancak kesin tanı ve atipi değerlendirmesi için endometriyal biyopsi (pipelle veya dilatasyon-küretaj) zorunludur. Atipisiz hiperplazi progesteron tedavisi ile medikal olarak yönetilir (3-6 ay medroksiprogresteron asetat veya levonorgestrel IUS). Atipik hiperplazi (EIN) malignite riski nedeniyle histerektomi düşünülmelidir. Tamoksifen kullananlarda düzenli endometriyal takip önerilir. Postmenopozal kanama ile başvuran tüm hastalarda endometriyal kalınlık >5 mm ise biyopsi yapılmalıdır.
Atipisiz hiperplazi düşük malignite riskli olup progestin tedavisi ile regrese olabilir. Atipili hiperplazi Tip I endometriyal karsinomun öncüsüdür ve %30 progresyon riski taşır. Fertilitesi tamamlanmış hastalarda histerektomi önerilir. Fertilitenin korunması isteniyorsa progestin tedavisi + sıkı takip uygulanır.