Endometriyal polip, endometriyal glandlar, stroma ve kan damarlarından oluşan benign fokal endometriyal lezyon olup endometriyal kavitede intraluminal kitle olarak bulunur. Reprodüktif çağdaki kadınların %7.8-34.9'unda, postmenopozal kadınların %12-42'sinde görülür. Anormal uterin kanama (menoraji, intermenstrüel kanama, postmenopozal kanama) en sık klinik prezentasyondur. İnfertilite ile ilişkisi kanıtlanmıştır — mekanik obstrüksiyon ve endometriyal reseptivite bozulması ile. US'de fokal endometriyal kalınlaşma veya endometriyal kavitede hiperekoik/izoekoik kitle olarak izlenir — besleyici arter (feeder vessel) Doppler'da gösterilmesi tanı için yüksek spesifisiteye sahiptir. SIS (salin infüzyon sonohisterografi) polip tanısında altın standart US yöntemidir — intrakaviter kitle salin ile çevrili olarak net görüntülenir. MR'da polip T2'de intermediate-yüksek sinyal gösterir — T2 hipointens leiomyomdan belirgin olarak farklıdır. Malign transformasyon riski düşüktür (%0.5-4.8) ancak boyut, semptom varlığı ve postmenopozal durum riski artırır. Tedavide histeroskopik polipektomi altın standarttır — tanısal ve terapötik amaçlı, minimal invaziv, fertilite koruyucu.
Yaş Aralığı
30-70
En Sık Yaş
50
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Çok Sık
Endometriyal polip, endometriyal bazal tabakadaki glandüler ve stromal hücrelerin fokal, aşırı proliferasyonundan oluşur. Normal endometriyumdan farklı olarak polip dokusu menstrüel siklusla senkron regrese olmaz — bazal tabaka hücreleri östrojene duyarlı ancak progesterona göreceli dirençlidir, bu hormonal asimetri kontrolsüz büyümeye yol açar. Polip gövdesi üç temel bileşenden oluşur: (1) Endometriyal glandlar — genellikle dilate, kistik (mikrokistik patern), fonksiyonel endometriyumdan farklı olarak düzensiz morfoloji, (2) Fibröz stroma — kalınlaşmış, yoğun kollajen içeren bağ dokusu, (3) Kalın duvarlı kan damarları — polip tabanında/sapında seyreden besleyici arter (feeder vessel) karakteristiktir. Görüntüleme bulgularının patofizyolojik temeli: Besleyici arter (feeder vessel) endometriyal bazal tabakadan köken alır ve polip gövdesine girer — Doppler'da tek arteriyel vasküler yapı olarak saptanır (spesifisitesi %95+). US'de polip stromal yapısı nedeniyle genellikle endometriyuma göre izoekoik-hiperekoik görünür. Kistik glandüler dilatasyonlar US'de küçük anekoik odaklar ve MR T2'de hiperintens alanlar olarak yansır — bu kistik alanlar polipte sık ve tanısal ipucudur. T2'de intermediate-yüksek sinyal fibröz stroma + glandüler yapıların karışımını yansıtır — leiomyomun (fibröz-kas) T2 hipointensitesinden belirgin olarak farklıdır. Malign transformasyon riski düşük olmakla birlikte boyut >15 mm, postmenopozal durum, tamoksifen kullanımı ve semptomatik poliplerde artmıştır.
Renkli veya Power Doppler'da polip sapında/tabanında endometriyal bazal tabakadan köken alan tek besleyici arteriyel yapı — endometriyal polip tanısı için en spesifik bulgu (spesifisite >%95). Submukozal miyomda besleyici arter miyometriyumdan köken alır ve periferik sirkümferansiyal patern gösterir — bu farklılık iki lezyon arasındaki Doppler ayrımının temelidir.
Endometriyal kavitede fokal izoekoik veya hafif hiperekoik kitle — endometriyal çizgiyi genişletir veya asimetrik kalınlaşma oluşturur. İçinde küçük anekoik kistik alanlar (dilate glandlar) sık görülür ve polip tanısında önemli ipucudur. Düzgün sınırlı, oval veya lobüle şekilli. Bazı polipler komple anekoik (kistik polip) olabilir. Sekretuar fazda endometriyal doku ile izoekoik olup gizlenebilir — proliferatif fazda (adet sonrası erken) US daha diagnostiktir. Endometriyal kalınlaşma ölçümlerinde polip fokal kalınlaşmaya neden olarak hatalı ölçüm yapılmasına yol açabilir.
Rapor Cumlesi
Endometriyal kavitede ___ x ___ mm boyutlarında, düzgün sınırlı, izoekoik/hafif hiperekoik fokal lezyon izlenmekte olup içinde küçük kistik alanlar seçilmektedir; endometriyal polip ile uyumludur.
Renkli Doppler'da polip sapında/tabanında endometriyal bazal tabakadan köken alan tek besleyici arteriyel yapı (feeder vessel sign) — polip tanısı için en spesifik Doppler bulgusu (spesifisite >%95, sensitivite %75-80). Polip gövdesinde vaskülarite genellikle minimal veya yoktur. Besleyici arter polip bazalinden girer ve gövde boyunca izlenebilir. Submukozal miyomun periferik sirkümferansiyal paterninden farklıdır — miyomda damarlar psödokapsül boyunca, polipte tek merkezi arter.
Rapor Cumlesi
Renkli Doppler incelemede endometriyal lezyonun tabanında tek besleyici arteriyel yapı (feeder vessel sign) saptanmış olup endometriyal polip tanısını desteklemektedir.
SIS'te salin sıvı ile çevrili intrakaviter ekojen kitle — yüzeyi düzgün, endometriyum ile örtülü. Polip boyutu, lokasyonu ve sapı hassas şekilde değerlendirilir. İntramural komponent yoktur (submukozal miyomdan farklı). Küçük polipler (<5 mm) SIS olmadan saptanamayabilir. SIS polip tanısında sensitivitesi %93-95, spesifisitesi %90-94'tür — histeroskopi ile korelasyonu yüksektir.
Rapor Cumlesi
SIS incelemede endometriyal kavitede salin sıvı ile çevrili ___ x ___ mm boyutlarında, düzgün yüzeyli, ekojen intrakaviter kitle izlenmekte olup endometriyal polip ile uyumludur.
T2A'da endometriyal kavitede intermediate-yüksek sinyal gösteren intrakaviter kitle — çevre endometriyum ile benzer veya hafif daha düşük sinyal. Leiomyomun belirgin T2 hipointensitesinden keskin olarak farklıdır — bu ayrım en değerli MR bulgusudur. Kistik glandüler dilatasyonlar T2'de hiperintens noktalar olarak izlenir. Polip sapı/tabanı T2'de daha düşük sinyal gösterebilir (fibröz bileşen). Düzgün sınırlı, endometriyal kavite ile uyumlu. Kavite sıvısı polip çevresinde ince hiperintens halka olarak izlenebilir.
Rapor Cumlesi
T2A'da endometriyal kavitede ___ x ___ mm boyutlarında, intermediate-yüksek sinyal gösteren, düzgün sınırlı intrakaviter lezyon izlenmekte olup içinde küçük hiperintens kistik alanlar seçilmektedir; endometriyal polip ile uyumludur.
Kontrastlı MR'da polip belirgin kontrastlanma gösterir — özellikle fibröz çekirdek/sap bölgesinde. Erken fazda vasküler yapılardan kontrastlanma başlar, gecikmeli fazda fibröz stroma kontrast tutar. Kontrastlanma paterni endometriyuma göre daha belirgindir. DWI'da polip genellikle belirgin difüzyon kısıtlaması göstermez (benign) — endometriyal karsinomdan ayrımda DWI kritiktir.
Rapor Cumlesi
Kontrastlı serilerde endometriyal kavitedeki lezyon belirgin kontrastlanma göstermekte olup fibröz çekirdekte kontrast tutulumu izlenmektedir; endometriyal polip ile uyumludur.
Kriterler
Hormonal uyarıya yanıt veren glandlar, proliferatif veya sekretuar endometriyum benzeri yapı
Ayirt Edici Ozellikler
Reprodüktif çağda en sık tip. Menstrüel siklus ile kısmen değişir. US'de siklik ekojenite değişimi. Malign transformasyon riski en düşük. Küçük polipler spontan regrese olabilir.
Kriterler
Atrofik glandlar, yoğun fibröz stroma, düşük glandüler aktivite
Ayirt Edici Ozellikler
Postmenopozal kadınlarda sık. US'de daha ekojen (fibröz stroma yoğun). MR T2'de göreceli düşük sinyal (fibröz dominans). Malign transformasyon riski fonksiyonel tipe göre daha yüksek — biyopsi gereklidir.
Kriterler
Tamoksifen kullanımına bağlı, sıklıkla multipl ve büyük, kistik glandüler dilatasyonlar belirgin
Ayirt Edici Ozellikler
Tamoksifen kullanıcılarının %20-36'sında. Sıklıkla multipl, büyük, belirgin kistik dilatasyonlar. US'de 'Swiss cheese' paterni (çok sayıda kistik alan). Malign transformasyon riski artmış (%3-10). Histeroskopik polipektomi + biyopsi zorunlu.
Ayirt Edici Ozellik
Submukozal miyomda T2'de belirgin hipointensite (fibröz-kas yapısı), polipte intermediate-yüksek T2 sinyal. Miyomda psödokapsül var, polipte yok. Miyomda besleyici arter miyometriyumdan köken alır (periferik patern), polipte endometriyal bazal tabakadan (tek merkezi arter). Miyomda miyometriyal komponent var, polipte yok.
Ayirt Edici Ozellik
Endometriyal karsinomda belirgin difüzyon kısıtlaması (düşük ADC), düzensiz sınırlar, miyometriyal invazyon (JZ bozulması), heterojen kontrastlanma, postmenopozal kanamada >15 mm endometriyal kalınlık. Polipte DWI kısıtlaması yok, düzgün sınırlar, miyometriyal invazyon yok, homojen kontrastlanma.
Ayirt Edici Ozellik
Endometriyal hiperplazide diffüz endometriyal kalınlaşma (fokal kitle değil), SIS'te intrakaviter kitle gösterilemez, Doppler'da tek besleyici arter yok. Polipte fokal kitle, SIS'te intrakaviter lezyon, feeder vessel sign pozitif.
Ayirt Edici Ozellik
Gestasyonel trofoblastik hastalıkta pozitif β-hCG, 'kar fırtınası' US paterni (çok sayıda küçük kistik alan), hipervaskülarity, endometriyal kaviteyi diffüz dolduran lezyon. Polipte β-hCG negatif, fokal kitle, normal vaskülarite, tek feeder vessel.
Aciliyet
routineYonetim
surgicalBiyopsi
GerekliTakip
6-monthEndometriyal polip en sık benign intrakaviter lezyondur. Malign transformasyon riski düşüktür (%0.5-4.8) ancak risk faktörleri varlığında artmıştır: postmenopozal durum, boyut >15 mm, semptomatik polip, tamoksifen kullanımı, Lynch sendromu. Histeroskopik polipektomi altın standart tedavidir — hem tanısal (histopatoloji) hem terapötik. Küçük (<10 mm), asemptomatik, premenopozal poliplerde beklenti ile izlem (spontan regresyon %25) bir seçenektir. Postmenopozal kanamada saptanan her polip histopatolojik değerlendirme gerektirir — karsinomun %30-40'ı polip zemininde gelişir. İnfertilite hastalarında polipektomi implantasyon oranını artırır (IVF öncesi polipektomi önerilir). Tamoksifen kullanan meme kanseri hastalarında yıllık US tarama önerilir. Rekürens oranı polipektomi sonrası %10-15'tir — hormon tedavisi (LNG-IUD) rekürrensi azaltır.
Endometriyal polipler genellikle benigndir ancak postmenopozal dönemde malignite riski artar. Semptomatik poliplerde histeroskopik polipektomi standart tedavidir. Asemptomatik küçük polipler takip edilebilir. Tamoksifen kullanan hastalarda polip insidansı yüksektir ve dikkatli takip gerekir.