Uterusa metastaz nadir görülen bir durum olup genellikle yaygın metastatik hastalığın bir parçası olarak ortaya çıkar. En sık primer tümörler meme karsinomu, over karsinomu, kolorektal karsinom, mide karsinomu ve servikal karsinomdur. Metastaz hematojen yol (en sık), lenfatik yayılım veya direkt uzanım (over, serviks) ile gerçekleşir. Miyometriyumda fokal veya multipl solid kitle(ler) olarak prezente olur. Görüntülemede miyometriyal kitle DWI kısıtlaması, heterojen kontrastlanma ve hızlı büyüme gösterir. Endometriyum tipik olarak korunmuştur (primer endometriyal karsinomdan farklı). Klinik olarak anormal uterin kanama, pelvik ağrı veya insidental saptanma görülür. Prognoz genellikle kötüdür çünkü uterin metastaz yaygın hastalığın göstergesidir. Tanıda bilinen primer malignitenin varlığı ve multipl organ tutulumu önemli ipuçlarıdır.
Yaş Aralığı
40-80
En Sık Yaş
60
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Nadir
Uterin metastaz üç yoldan gerçekleşir: (1) Hematojen yayılım — en sık yol. Meme, mide ve melanom gibi primer tümörlerden arteriyel veya retrograd venöz yolla miyometriyuma ulaşır. Uterin arterlerin zengin kanlanması hematojen metastazı kolaylaştırır. (2) Lenfatik yayılım — servikal ve overyen tümörlerden pelvik lenf nodları aracılığıyla retrograd lenfatik yolla. (3) Direkt uzanım — komşu organ tümörlerinden (over, serviks, kolorektal) peritoneal veya direkt invazyon ile. Metastatik hücreler miyometriyumda yerleşir ve neovaskülarite oluşturarak büyür. Hızlı proliferasyon ve yetersiz vasküler destek nedeniyle tümör içi nekroz sık görülür → heterojen görüntüleme bulguları. DWI'da difüzyon kısıtlaması yüksek sellülariteden kaynaklanır — metastatik hücreler yoğun nükleer-sitoplazmik oran ve sıkı hücre paketlenmesi gösterir → su moleküllerinin serbest hareketi kısıtlanır → düşük ADC. Kontrastlanma paternleri primer tümörün vasküler özelliklerini yansıtır — hipervasküler metastazlar (RCC, melanom) belirgin kontrastlanma, hipovasküler metastazlar (meme, kolorektal) daha az kontrastlanma gösterir.
Uterin metastazın en önemli ayırıcı bulgusu, miyometriyal kitlenin endometriyumu invaze etmeden miyometriyum içinde bulunmasıdır. Primer endometriyal karsinomda tümör endometriyumdan köken alır ve miyometriyuma invaze eder — endometriyum-miyometriyum sınırı bozulmuştur. Metastazda ise tümör hematojen yolla miyometriyuma ulaşır → endometriyum genellikle korunmuştur ve normal kalınlıktadır. Bu bulgu T2 ağırlıklı sagittal MR görüntülerde en iyi değerlendirilir.
DWI'da miyometriyal metastaz belirgin difüzyon kısıtlaması gösterir. Yüksek b-değerli görüntülerde (b=800-1000) hiperintens sinyal ve ADC haritasında düşük sinyal izlenir. ADC değerleri genellikle <1.0 × 10⁻³ mm²/s olup yüksek sellülariteyi yansıtır. Difüzyon kısıtlaması primer tümör tipine göre değişkenlik gösterebilir ancak genellikle belirgindir. Multipl lezyonlarda tümünde difüzyon kısıtlaması saptanması metastatik hastalığı destekler. Bu bulgu benign leiomyomdan ayrımda değerlidir — dejenerasyonsuz leiomyom genellikle belirgin difüzyon kısıtlaması göstermez.
Rapor Cumlesi
Miyometriyumda DWI'da belirgin difüzyon kısıtlaması ve düşük ADC değerleri gösteren solid kitle(ler) izlenmekte olup bilinen primer malignite bağlamında metastaz ile uyumludur.
T2 ağırlıklı MR'da uterin metastaz genellikle orta-hiperintens sinyal gösterir — tipik leiomyomun homojen T2 hipointens sinyalinden farklıdır. T2 sinyal intensitesi primer tümör tipine göre değişir: meme karsinomu metastazı genellikle T2 hipointens-izointens, over karsinomu metastazı T2 hiperintens (kistik komponent olabilir), melanom metastazı T2 hipointens (melanin içeriği nedeniyle) izlenebilir. Endometriyum genellikle korunmuş ve normal kalınlıktadır — bu bulgu primer endometriyal karsinomdan en önemli ayırıcı ipucudur.
Rapor Cumlesi
Miyometriyumda T2 ağırlıklı sekanslarda orta-hiperintens sinyal gösteren solid kitle izlenmekte olup endometriyum korunmuş görünmektedir; bilinen primer malignite bağlamında metastaz düşünülmelidir.
Kontrastlı MR'da uterin metastaz heterojen kontrastlanma gösterir. Kontrastlanma paterni primer tümör tipine bağlıdır — hipervasküler tümörlerden (RCC, melanom, tiroid) metastazlar belirgin ve erken kontrastlanma gösterirken, hipovasküler tümörlerden (meme, kolorektal) metastazlar daha az kontrastlanma gösterir. Nekrotik alanlar kontrastlanmaz. Kontrastlanma paterni çevre miyometriyumdan farklıdır — normal miyometriyum homojen ve progresif kontrastlanır. Ring-patern kontrastlanma (periferik kontrastlanma + santral nekroz) metastaz için tipiktir.
Rapor Cumlesi
Miyometriyumda kontrastlı MR'da heterojen kontrastlanma gösteren solid kitle izlenmekte olup santral nekrotik alanlar eşlik etmektedir; bilinen primer malignite bağlamında metastaz ile uyumludur.
Kontrastlı BT'de miyometriyumda kontrastlanan solid kitle izlenir. BT uterin metastaz tanısında MR'a kıyasla daha az bilgi sağlar ancak pelvik/abdominal/torasik evreleme ve eş zamanlı metastaz taramasında kritik rol oynar. Multipl kitleler, peritoneal implantlar, lenfadenopati ve uzak organ metastazları değerlendirilir. Miyometriyal kitlenin dansitesi primer tümör tipine göre değişir. Kalsifikasyon müsinöz tümör metastazlarında görülebilir. Over kökenli metastazlarda bilateral over kitleleri + asit + peritoneal implantlar eşlik edebilir.
Rapor Cumlesi
Kontrastlı BT'de miyometriyumda kontrastlanan solid kitle izlenmekte olup eş zamanlı diğer organ metastazları ve lenfadenopati açısından tarama yapılmaktadır.
B-mod US'de uterin metastaz genellikle miyometriyumda hipoekojen veya mikst ekojenitede solid kitle olarak izlenir. Leiomyomdan farklı olarak posterior gölgelenme genellikle yoktur ve sınırları daha düzensiz olabilir. Multipl lezyonlar metastatik hastalığı destekler. Doppler'da artmış ve düzensiz vaskülarite saptanabilir. US ilk değerlendirme için kullanılır ancak karakterizasyon için MR gereklidir. Endometriyal kalınlık normal ise primer endometriyal karsinomdan uzaklaştırır.
Rapor Cumlesi
Miyometriyumda hipoekojen solid kitle izlenmekte olup düzensiz sınırları ve posterior gölgelenme yokluğu tipik leiomyomdan farklılık göstermektedir; bilinen primer malignite varlığında metastaz düşünülmelidir.
Kriterler
En sık primer kaynak. Hematojen yolla yayılır. Genellikle lobüler karsinom miyometriyuma daha sık metastaz yapar.
Ayirt Edici Ozellikler
T2'de genellikle hipointens-izointens (fibröz stroma). DWI kısıtlaması belirgin. Sıklıkla diffüz infiltrasyon paterni gösterebilir. Hormon reseptör pozitifliği ile uterin miyom tedavisinin etkileşimi önemlidir.
Kriterler
Direkt uzanım veya peritoneal yayılım ile. Bilateral over kitleleri + asit + peritoneal implantlar eşlik eder.
Ayirt Edici Ozellikler
T2'de genellikle hiperintens (kistik-solid komponent). Seröz kavitenin değerlendirilmesi önemli — Douglas'ta implantlar. CA-125 yüksek.
Kriterler
Direkt uzanım (rektum) veya hematojen/lenfatik yayılım. Sıklıkla rektosigmoid tümörlerden direkt invazyon.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de müsinöz komponent düşük dansite gösterebilir. Kalsifikasyon müsinöz tiplerde. CEA yüksek. Uterin serozal yüzeyden invazyon paterni izlenebilir.
Ayirt Edici Ozellik
Leiomyom T2'de homojen hipointens sinyal gösterir, belirgin DWI kısıtlaması göstermez ve iyi sınırlı psödokapsüle sahiptir. Metastaz T2'de daha yüksek sinyal, belirgin DWI kısıtlaması ve düzensiz sınırlar gösterir. Leiomyomda hızlı büyüme beklenmez.
Ayirt Edici Ozellik
Leiomyosarkom primer uterin tümördür ve genellikle soliter büyük kitle olarak izlenir. Metastaz ise sıklıkla multipl olup bilinen primer malignite bağlamında ortaya çıkar. Endometriyum her ikisinde de korunmuş olabilir ancak leiomyosarkomda daha belirgin nekroz ve heterojenite beklenir. Kesin ayrım klinik bağlam ve biyopsi ile yapılır.
Ayirt Edici Ozellik
Endometriyal karsinom endometriyumdan köken alır → endometriyal kalınlaşma ve kavite içi kitle izlenir. Miyometriyal invazyon endometriyumdan miyometriyuma doğru yayılır. Metastazda ise kitle miyometriyum içindedir ve endometriyum genellikle korunmuştur — bu en önemli ayırıcı bulgudur.
Aciliyet
urgentYonetim
medicalBiyopsi
GerekliTakip
specialist-referralUterin metastaz genellikle yaygın metastatik hastalığın bir parçasıdır ve tedavi primer tümörün tipine ve evre durumuna göre belirlenir. Histolojik doğrulama için biyopsi gerekebilir — özellikle primer tümör bilinmiyorsa veya uzun hastalıksız aralıktan sonra saptanırsa. Tedavi genellikle sistemik kemoterapi ve/veya hormonal tedavidir (meme metastazı). Semptomatik olgularda palyatif cerrahi veya radyoterapi uygulanabilir. Prognoz genellikle kötüdür — uterin metastaz ileri evre hastalığı yansıtır. Onkolojiye yönlendirme zorunludur. Takip primer tümör protokolüne göre yapılır.
Uterus metastazı ileri evre hastalığı gösterir. Tedavi primer tümöre ve genel hastalık yayılımına göre planlanır. Biyopsi primer/metastatik ayrımı için gerekebilir. Prognoz genellikle kötüdür ve primer tümör histolojisine bağlıdır.