Akut apandisit, apendiks vermiformisin inflamasyonudur ve akut karın ağrısının en sık cerrahi nedenidir. Genellikle lümen obstrüksiyonu (fekalit, lenfoid hiperplazi, tümör) sonrası intraluminal basınç artışı, mukozal iskemi ve bakteriyel süperenfeksiyon ile gelişir. BT tanıda altın standart olup, dilate apendiks (>6 mm), periappendisit yağ bantlaması ve duvar kontrastlanması karakteristiktir. Erken tanı perforasyon ve komplikasyonları önlemek için kritiktir.
Yaş Aralığı
5-50
En Sık Yaş
25
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Sık
Akut apandisit patofizyolojisi lümen obstrüksiyonu ile başlar; en sık neden fekalit (%30-40), ardından lenfoid hiperplazi ve nadiren tümördür. Obstrüksiyon sonrası mukus sekresyonu devam ederken intraluminal basınç artar, venöz ve lenfatik drenaj bozulur. Bu durum mukozal iskemiye yol açar ve bağırsak florasındaki bakteriler (E. coli, Bacteroides) ödematöz duvara invaze olur. İnflamasyon transmural yayılarak serozal irritasyon ve periappendisit yağ bantlamasına neden olur — BT'deki karakteristik bulgunun temelini oluşturur. Tedavi edilmezse gangrenöz değişiklikler ve perforasyon gelişir; bu durumda serbest sıvı, apse ve hatta yaygın peritonit görülebilir.
Portal venöz faz BT'de apendiks dış çapı >6 mm, duvar kalınlaşması ve kontrastlanması ile birlikte periappendiseal yağ bantlaması akut apandisitin en güvenilir tanısal kombinasyonudur. Bu üçlü bulgu %94-98 sensitivite ve %95-97 spesifisite sağlar.
Apendiks dış çapı >6 mm olup, genellikle 8-15 mm arasında ölçülür. Lümen sıvı veya fekal materyal ile dilate olmuştur. Çap >10 mm olduğunda spesifisite belirgin artar.
Rapor Cumlesi
Apendiks dilate olup dış çapı ... mm ölçülmektedir; akut apandisit ile uyumludur.
Apendiks çevresindeki mezenterik yağ dokusunda dansite artışı (bantlanma), inflamasyonun peritoneal yüzeye ve çevre dokulara yayıldığını gösterir. En hassas BT bulgusudur ve izole apendiks dilatasyonuna göre tanısal güveni artırır.
Rapor Cumlesi
Apendiks çevresinde belirgin yağ bantlaması izlenmekte olup akut inflamasyonu desteklemektedir.
Apendiks duvarı kalınlaşmış (>3 mm) ve portal venöz fazda belirgin kontrastlanma gösterir. Duvar kalınlaşması ödem ve inflamatuar infiltrasyonu, kontrastlanma ise artmış vaskülariteyi yansıtır. Stratifiye (katmanlı) kontrastlanma = submuköz ödem ('target sign').
Rapor Cumlesi
Apendiks duvarı kalınlaşmış olup belirgin kontrastlanma göstermektedir.
Apendiks lümeninde kalsifiye fekalit (apendikolit), genellikle yuvarlak veya oval, yüksek dansiteli (>100 HU) yapı olarak izlenir. Apandisit olgularının %25-30'unda saptanır ve lümen obstrüksiyonunun nedenini gösterir. Apendikolit varlığı perforasyon riskini artırır.
Rapor Cumlesi
Apendiks lümeninde ... mm kalsifiye apendikolit izlenmektedir.
Apendiks çevresinde ve sağ alt kadranda lokalize serbest sıvı izlenir. Sıvı miktarı sınırlı olup genellikle periappendiseal bölge ve pelvis tabanında birikir. Yaygın serbest sıvı perforasyon şüphesini artırır.
Rapor Cumlesi
Periappendiseal bölgede ve sağ alt kadranda az miktarda serbest sıvı izlenmektedir.
Ultrasonografide apendiks graded kompresyon tekniği ile komprese edilemez, dış çapı >6 mm ölçülür. Lümen anekoik sıvı veya hiperekoik fekal materyal ile dolmuş olabilir. Duvar katmanlı yapısı korunmuş ancak kalınlaşmıştır (target sign).
Rapor Cumlesi
Sağ alt kadranda komprese edilemeyen, dış çapı ... mm ölçülen tübüler yapı akut apandisit ile uyumludur.
Renkli Doppler ultrasonografide apendiks duvarında artmış vaskülarite (hiperemi) izlenir. Periappendiseal yağ dokusunda da artmış kan akımı saptanabilir. Hiperemi inflamasyonun aktif olduğunu gösterir.
Rapor Cumlesi
Apendiks duvarında renkli Doppler ile artmış vaskülarite izlenmektedir.
MRG'de apendiks T2 ağırlıklı sekanslarda hiperintens lümen (sıvı) ve periappendiseal ödem ile hiperintens yağ bantlaması gösterir. T2 yağ baskılı sekanslarda periappendiseal ödem daha belirgindir. DWI'da difüzyon kısıtlanması inflamasyonu destekler.
Rapor Cumlesi
Apendiks T2 ağırlıklı sekanslarda hiperintens lümen ve periappendiseal ödem göstermekte olup akut apandisit ile uyumludur.
Kriterler
Dilate apendiks, duvar kontrastlanması, periappendiseal bantlanma; perforasyon, apse veya serbest hava yok
Ayirt Edici Ozellikler
Duvar bütünlüğü korunmuş, çevre organlar normal, serbest sıvı minimal veya yok. Antibiyotik tedavisi veya apendektomi ile tedavi edilir.
Kriterler
Apendiks duvarında fokal kontrastlanma defekti, duvar düzensizliği veya intramural hava; henüz tam perforasyon gelişmemiş
Ayirt Edici Ozellikler
Duvar nekrozu başlamış ancak serbest perforasyon henüz yok. BT'de segmental duvar kontrastlanma kaybı ve intramural hava fokusu görülebilir. Perforasyon öncesi son evre olup acil cerrahi endikasyondur.
Ayirt Edici Ozellik
Kronik apandisitte apendiks çapı daha az dilate (<10 mm), duvar kalınlaşması daha hafif ve periappendiseal bantlanma minimal veya yok; klinik semptomlar hafif ve tekrarlayan karakterdedir
Ayirt Edici Ozellik
Perforasyon durumunda duvar defekti, ekstraluminal hava, periappendiseal koleksiyon/flegmon ve yaygın serbest sıvı görülür; komplike olmayan akut apandisitte bu bulgular yoktur
Ayirt Edici Ozellik
Apendiks apsesi organize periappendiseal koleksiyon (rim kontrastlanma + merkezi düşük dansite) gösterir; basit akut apandisitte organize koleksiyon yoktur
Aciliyet
emergentYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
no-follow-upAkut apandisit acil cerrahi durumudur. Standart tedavi laparoskopik apendektomidir. Komplike olmayan olgularda antibiyotik tedavisi alternatif olarak uygulanabilir ancak %30-40 nüks riski vardır. Tanıda gecikme perforasyon, apse, sepsis ve peritonit riskini artırır. Tanı sonrası 24 saat içinde cerrahi önerilir.
Akut apandisit en sık acil cerrahi endikasyonudur. Tedavi apendektomidir (açık veya laparoskopik). Gecikmiş tanı perforasyona, apse oluşumuna ve peritonitin yol açabilir. Komplike olmayan vakalarda antibiyotik tedavisi alternatif olarak tartışılmaktadır. Appendikolit varlığı perforasyon riskini artırır.