Appendiks endometriozisi, fonksiyonel endometriyal dokunun (glandüler epitelyum ve stroma) appendikste ektopik yerleşimi ile karakterize nadir bir ekstrapelvik endometriozis formudur. Gastrointestinal endometriozis olgularının %3-18'inde appendiks tutulumu görülür. Endometriyal doku appendiks serozasından mukozaya doğru invaze olabilir ve siklik hormon etkisi ile kanama, fibrozis ve kitle formasyonuna yol açabilir. Klinik olarak apandisit, Crohn hastalığı veya appendiks neoplazmını taklit edebilir.
Yaş Aralığı
20-50
En Sık Yaş
35
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Nadir
Appendiks endometriozisi, retrograd menstrüasyon (Sampson teorisi) yoluyla pelvik kaviteye dökülen endometriyal hücrelerin peritoneal sıvı dolaşımı ile sağ alt kadrana taşınması ve appendiks serozasına implante olması ile başlar. İmplante olan endometriyal glandüler epitelyum ve stroma, over kaynaklı östrojen ve progesterone yanıt vererek siklik değişimler gösterir — proliferasyon, sekresyon ve desidüalizasyon. Menstrüel kanama fazında ektopik endometriyal doku da kanar; bu tekrarlayan mikrohemorajiler hemosiderin birikimi, kronik enflamasyon ve reaktif fibrozise yol açar. Fibrotik reaksiyon appendiks duvarında kalınlaşma ve lümen daralmasına neden olur — bu durum BT ve MR'da duvar kalınlaşması olarak izlenir. Hemosiderin birikimi MR'da T1 yüksek sinyal ve T2 düşük sinyal (shading etkisi) olarak yansır. İleri evrelerde transmural invazyon ile appendiks lümeninin tam obstrüksiyonu ve sekonder apandisit gelişebilir.
Appendiks duvarındaki lezyonda T1'de yüksek sinyal (kan ürünleri — methemoglobin) ile T2'de düşük sinyal (hemosiderin birikimi — shading etkisi) kombinasyonu endometriozis için patognomonik kabul edilir. Yağ baskılamalı T1'de sinyal korunması yağ içeren lezyonları dışlar.
T1 ağırlıklı sekanslarda appendiks duvarında veya serozasında yüksek sinyal intensiteli fokal lezyon. Yüksek sinyal, endometriotik implant içindeki methemoglobin ve hemosiderin gibi kan ürünlerinden kaynaklanır. Yağ baskılamalı T1'de sinyal korunması (non-fat T1 hyperintensity) endometriozis tanısında kritiktir.
Rapor Cumlesi
T1 ağırlıklı sekanslarda appendiks duvarında yüksek sinyal intensiteli fokal lezyon izlenmekte olup yağ baskılamada sinyal korunması endometriozis ile uyumludur.
T2 ağırlıklı sekanslarda endometriotik implant alanında düşük sinyal (shading etkisi). Kronik tekrarlayan kanama sonucu biriken hemosiderin ve yoğun protein içeriği T2 kısaltmasına neden olur. Lezyon çevresinde fibrotik reaksiyon da düşük T2 sinyaline katkıda bulunur.
Rapor Cumlesi
T2 ağırlıklı sekanslarda appendiks duvarındaki lezyonda düşük sinyal (shading etkisi) izlenmekte olup kronik endometriotik implant ile uyumludur.
BT'de appendiks duvarında fokal veya segmental kalınlaşma. Kalınlaşan duvar segmenti kontrastlanma gösterebilir. Periappendiseal yağ stranding'i kronik enflamasyon nedeniyle eşlik edebilir. BT bulguları non-spesifiktir ve apandisit veya neoplazmdan ayırt edilemeyebilir.
Rapor Cumlesi
Appendiks duvarında fokal kalınlaşma ve hafif kontrastlanma izlenmekte olup klinik bağlamda endometriozis açısından MR ile ileri değerlendirme önerilir.
Ultrasonografide appendiks duvarında veya serozasında hipoekoik nodüler kalınlaşma. Lezyon düzensiz sınırlı olabilir. İnternal ekojen odaklar (hemosiderin) izlenebilir. Pelvik endometriozis bulguları (endometrioma, Douglas obliterasyonu) eş zamanlı değerlendirilmelidir.
Rapor Cumlesi
Appendiks duvarında hipoekoik nodüler kalınlaşma izlenmekte olup pelvik endometriozis bağlamında appendiks endometriozisi düşünülmelidir.
Kontrastlı MR'da appendiks serozasında veya duvarında kontrastlanan nodüler lezyon. Fibrotik komponent geç kontrastlanma gösterirken, aktif endometriyal doku erken kontrastlanma gösterebilir. Çevre fibrotik doku düşük T2 sinyali ile birlikte değerlendirildiğinde endometriozisi destekler.
Rapor Cumlesi
Kontrastlı MR'da appendiks serozasında kontrastlanan nodüler lezyon izlenmekte olup T1 hiperintensitesi ve T2 shading etkisi ile birlikte endometriozis ile uyumludur.
Kriterler
Endometriyal implant appendiks serozasında sınırlıdır; muskularis propriaya invazyon yoktur.
Ayirt Edici Ozellikler
MR'da serozal yüzeyde küçük nodül, lümen korunmuş, obstrüksiyon yok. Genellikle asemptomatik veya hafif siklik ağrı.
Kriterler
Endometriyal implant muskularis propriayı ve submukozayı tutmuştur. Lümen daralması veya obstrüksiyonu olabilir.
Ayirt Edici Ozellikler
Belirgin duvar kalınlaşması, lümen daralması, sekonder apandisit riski. MR'da daha büyük T1 hiperintens kitle. Cerrahi tedavi gerektirebilir.
Ayirt Edici Ozellik
LAMN düşük T1 sinyal, yüksek T2 sinyal (müsinöz içerik) ve mural kalsifikasyon gösterir. Endometriozis yüksek T1 sinyal (kan ürünleri) ve düşük T2 sinyal (shading) gösterir.
Ayirt Edici Ozellik
Mükosel ince duvarlı kistik dilatasyon, düşük T1 ve yüksek T2 sinyal gösterir. Endometriozis nodüler duvar kalınlaşması, yüksek T1 ve düşük T2 sinyal gösterir.
Ayirt Edici Ozellik
Lenfoid hiperplazi homojen ara sinyal, T1 hiperintensite yok. Endometriozis T1 hiperintensite ve T2 shading gösterir.
Aciliyet
routineYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralAppendiks endometriozisi genellikle pelvik endometriozis cerrahisi sırasında veya apandisit şüphesiyle yapılan apendektomide insidental olarak saptanır. Semptomatik hastalarda (siklik sağ alt kadran ağrısı, obstrüktif semptomlar) laparoskopik apendektomi tedavi edicidir. İzole appendiks endometriozisi nadir olup genellikle pelvik endometriozis ile birliktedir — bu nedenle jinekolojik değerlendirme ve pelvik MR önerilir. Hormonal tedavi (GnRH agonistleri, oral kontraseptifler) medikal seçenek olarak değerlendirilebilir. Malignite riski düşüktür ancak endometriozis zemininde nadiren clear cell karsinom veya endometrioid karsinom gelişebilir.
Apendiks endometriozisi genellikle apendektomi ile tedavi edilir. Pelvik endometriozis olgularında cerrahi sırasında apendiks değerlendirilmelidir. Malign transformasyon çok nadir olup endometrioid karsinom gelişebilir. Hormonal tedavi (GnRH agonistleri) semptom kontrolü sağlayabilir ancak cerrahi definitif tedavidir.