Appendiks mükosel, appendiks lümeninin mukus ile anormal genişlemesidir. Obstrüktif (retansiyon) veya neoplastik nedenlerle oluşabilir. Retansiyon mükosel, lümen tıkanması (fekalit, fibröz bant) sonucu oluşur ve non-neoplastik yapıdadır. Neoplastik mükosel ise LAMN veya müsinöz adenokarsinom zemininde gelişir. Klinik ve radyolojik olarak tüm mükosel formları benzer görünüm sergileyebilir; ancak boyut, mural kalsifikasyon varlığı ve peritoneal yayılım ayırıcı tanıda kritiktir.
Yaş Aralığı
30-70
En Sık Yaş
50
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Nadir Değil
Mükosel, appendiks lümeninin mukus birikimi ile dilate olması sonucu oluşur. Retansiyon tipinde, lümen çıkışının fekalit, fibröz bant veya enflamatuar darlık ile tıkanması goblet hücrelerinin ürettiği mukusun birikmesine ve appendiksin progresif genişlemesine yol açar. Normal appendiks lümen çapı 6-8 mm iken, mükosel 15 mm'nin üzerine ve hatta 6 cm'e kadar ulaşabilir. Lüminal basınç artışı duvar incelmesine, muskularis proprianın atrofisine ve sonuçta appendiks duvarının esnekliğini kaybetmesine neden olur. Kronik basınç altında duvar distrofik kalsifikasyonu gelişebilir. Müsin dansitesi ve MR sinyal özellikleri, protein ve su içeriğine bağlı olarak değişir — düşük proteinli müsin suya yakın dansite gösterirken, konsantre müsin artmış dansite ve değişen T1/T2 sinyali sergiler. Bu patofizyolojik süreç, görüntülemede ince duvarlı kistik kitle olarak yansır.
Appendiks mükoselinde ultrasonografide lümen içinde konsantrik ekojen katmanlar. Farklı konsantrasyondaki müsin tabakaları arasındaki akustik impedans farkından kaynaklanır. Mükosel için patognomonik kabul edilir ve basit kistlerden veya apseden ayırımda yardımcıdır.
Sağ alt kadranda appendiks lokalizasyonunda iyi sınırlı, tübüler veya oval kistik kitle. Duvar ince (<3 mm) ve düzgün kontürlüdür. İntralüminal içerik homojen düşük dansite (0-20 HU) gösterir.
Rapor Cumlesi
Sağ alt kadranda appendiks lokalizasyonunda __ x __ mm boyutlarında, ince duvarlı, düşük dansiteli (__ HU) kistik kitle izlenmekte olup mükosel ile uyumludur.
Periappendiseal yağ planları korunmuş olup çevre yağ dokuda dansite artışı (stranding) izlenmemektedir. Bu bulgu, akut apandisit veya perforasyon yokluğunu destekler ve kronik, non-enflamatuar bir süreci düşündürür.
Rapor Cumlesi
Periappendiseal yağ planları korunmuş olup çevre yağ dokuda enflamatuar değişiklik izlenmemektedir.
Ultrasonografide appendiks mükoselinde lümen içinde konsantrik ekojen katmanlar — 'soğan zarı' (onion-skin) bulgusu. Farklı dansite müsin tabakalarının arayüzeylerinden kaynaklanan ekojen hatlar şeklinde izlenir. Mükosel için oldukça spesifik bir ultrason bulgusudur.
Rapor Cumlesi
Appendikste kistik dilatasyon içinde konsantrik ekojen katmanlar ('soğan zarı' bulgusu) izlenmekte olup mükosel ile uyumludur.
Renkli Doppler ultrasonografide mükosel lümeni içinde vaskülarite izlenmez. Duvar boyunca minimal veya hiç vasküler akım saptanmaz. Bu bulgu, kistik lezyonun non-vasküler doğasını ve solid neoplastik komponent yokluğunu destekler.
Rapor Cumlesi
Renkli Doppler'da kistik lezyon içinde vaskülarite saptanmamıştır.
T2 ağırlıklı sekanslarda appendiks mükoselinde homojen yüksek sinyal intensiteli lümen içeriği. Duvar ince ve düşük sinyal intensiteli izlenir. İnternal septasyon veya solid komponent yokluğu benign/düşük dereceli süreci destekler.
Rapor Cumlesi
T2 ağırlıklı sekanslarda appendikste homojen yüksek sinyal intensiteli kistik lezyon izlenmekte olup mükosel ile uyumludur.
Difüzyon ağırlıklı görüntülemede (DWI) mükosel lümeni difüzyon kısıtlaması göstermez. ADC haritasında normal-yüksek sinyal izlenir. Bu bulgu, apse (difüzyon kısıtlaması gösterir) ile ayırıcı tanıda önemlidir.
Rapor Cumlesi
DWI'da kistik lezyonda difüzyon kısıtlaması izlenmemekte olup apse olasılığı azalmaktadır.
Kriterler
Lümen obstrüksiyonu (fekalit, fibröz bant) sonucu gelişir. Mukoza normal veya hafif hiperplastik yapıdadır. Genellikle <2 cm çaptadır.
Ayirt Edici Ozellikler
Küçük boyut (<2 cm), mural kalsifikasyon yok, çevre yağ planları korunmuş. İnsidental olarak saptanır ve apendektomi küratiftir.
Kriterler
Müsinöz neoplazm zemininde gelişir. Genellikle >2 cm çaptadır. Mural kalsifikasyon sıktır. Peritoneal yayılım riski taşır.
Ayirt Edici Ozellikler
Büyük boyut, mural kürvilineer kalsifikasyon, duvar nodülaritesi olabilir. Cerrahi planlama ve peritoneal değerlendirme gerektirir.
Ayirt Edici Ozellik
LAMN mural kürvilineer kalsifikasyon, daha büyük boyut (>2 cm) ve neoplastik epitel gösterir. Basit retansiyon mükosel genellikle <2 cm, kalsifikasyonsuz ve non-neoplastiktir. Kesin ayrım patolojik inceleme gerektirir.
Ayirt Edici Ozellik
Appendikolit intralüminal kalsifiye fekalittir ve genellikle appendiks dilatasyonuna yol açmaz. Mükosel ise lümenin müsinöz içerik ile dilatasyonunu gösterir.
Ayirt Edici Ozellik
Endometriozis T1'de yüksek sinyal (kan ürünleri) gösterir ve siklik semptomlarla ilişkilidir. Mükosel T1'de düşük-ara sinyal gösterir ve semptomlar siklik değildir.
Ayirt Edici Ozellik
Lenfoid hiperplazi appendiks duvar kalınlaşması ve homojen kontrastlanma gösterir; kistik dilatasyon belirgin değildir. Mükosel ince duvarlı kistik dilatasyon ve düşük dansiteli lümen içeriği gösterir.
Aciliyet
routineYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralAppendiks mükosel saptandığında cerrahi konsültasyon önerilir. Retansiyon mükosellerinde laparoskopik apendektomi küratiftir. Neoplastik mükosel şüphesinde (>2 cm, kalsifikasyon, nodüler duvar) daha geniş rezeksiyon ve peritoneal değerlendirme gerekebilir. Perkütan biyopsi kontrendikedir çünkü müsin disseminasyonu ve psödomiksoma peritonei riski taşır. Preoperatif BT ile peritoneal yayılım değerlendirilmelidir. İnsidental küçük mükosellerde (<2 cm, düzgün duvar) takip BT ile izlem bir seçenektir.
Mukosel genellikle benign bir durumdur ancak altta yatan neoplazi (LAMN veya adenokarsinom) ekarte edilmelidir. Cerrahi rezeksiyon (apendektomi) hem tanısal hem tedavi amaçlıdır. Laparoskopik manipülasyon sırasında rüptür riskine dikkat edilmelidir çünkü psödomikozma peritonei gelişebilir.