Appendiks intususepsiyonu, appendiksin çekum lümenine doğru invajinasyonu ile karakterize nadir bir durumdur. Lead point (öncü lezyon) olarak lenfoid hiperplazi, mükosel, endometriozis, adenom, karsinoid tümör veya inverted appendiks stump olabilir. Çocuklarda genellikle lenfoid hiperplazi kaynaklıyken, erişkinlerde neoplastik lead point daha sıktır. Klinik olarak sağ alt kadran ağrısı, intermitan kolik, hematokezya veya insidental olarak saptanabilir. Görüntülemede çekum lümeni içinde target sign veya sosis benzeri kitle olarak izlenir.
Yaş Aralığı
10-60
En Sık Yaş
35
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Appendiks intususepsiyonu, appendiks proksimal segmentinin distal segmentin veya çekumun lümenine doğru teleskopik olarak ilerlemesi ile oluşur. Bu mekanizma için bir lead point (öncü lezyon) gereklidir — lead point peristaltik hareketlerle çekilir ve appendiksin geri kalan kısmını arkasından sürükler. Çocuklarda en sık lead point lenfoid hiperplazidir; erişkinlerde ise mükosel, endometriozis, karsinoid tümör veya adenom sıklıkla altta yatar. İnvajinasyon sırasında appendiksin mezosu da çekum içine çekilir ve mezoappendiksteki damarlar gerilir/bası altında kalır — bu durum venöz staz, ödem ve iskemiye yol açabilir. Görüntülemede invajine appendiks çekum lümeni içinde konsantrik katmanlar (intussusceptum — invajine segment, intussuscipiens — alıcı çekum) oluşturarak target sign üretir. İnvajine edilen mezoappendiksteki yağ dokusu BT'de düşük dansite olarak izlenir ve çekum lümenindeki bull's-eye bulgusu oluşturulur.
Çekum lümeni içinde aksiyel kesitte konsantrik yumuşak doku ve yağ dansiteli katmanlardan oluşan bull's-eye (öküz gözü) bulgusu. İnvajine appendiks duvarı (yumuşak doku) ve mezoappendiks (yağ) alternan halkaları oluşturur. Appendiks intususepsiyonu için patognomonik kabul edilir.
Çekum lümeni içinde konsantrik katmanlardan oluşan target (hedef) bulgusu. İnvajine appendiks duvarı (yumuşak doku dansitesi) ve sürüklenen mezoappendiks yağı (negatif dansite) alternan katmanlar oluşturur. Aksiyel kesitlerde bull's-eye görünümü tipiktir.
Rapor Cumlesi
Çekum lümeni içinde konsantrik yumuşak doku ve yağ dansiteli katmanlardan oluşan target bulgusu izlenmekte olup appendiks intususepsiyonu ile uyumludur.
Koronal ve sagittal reformasyonlarda çekum lümeni içinde uzun aksı çekum boyunca uzanan sosis benzeri intralüminal kitle. İnvajine appendiksin uzunlamasına görünümünü yansıtır. Lead point lezyonu kitleni distal ucunda izlenebilir.
Rapor Cumlesi
Koronal reformasyonda çekum lümeninde __ mm uzunluğunda sosis benzeri intralüminal kitle izlenmektedir.
Normal anatomik lokalizasyonda appendiks görülememekte, bunun yerine çekum lümeni içinde invajine appendiks kitlesi izlenmektedir. Appendiks tabanının çekum medial duvarında invajinasyon noktası (giriş noktası) saptanabilir.
Rapor Cumlesi
Normal anatomik lokalizasyonda appendiks saptanmamakta olup çekum lümeni içindeki kitle ile birlikte appendiks intususepsiyonu düşünülmektedir.
Ultrasonografide çekum lümeni içinde konsantrik hipoekoik ve hiperekoik katmanlardan oluşan target bulgusu. İnvajine appendiks duvarı hipoekoik, sürüklenen mezoappendiks yağı hiperekoik olarak izlenir. Gerçek zamanlı değerlendirmede peristaltik hareketlerle osilasyon görülebilir.
Rapor Cumlesi
Çekum lümeninde konsantrik katmanlardan oluşan target bulgusu izlenmekte olup appendiks intususepsiyonu ile uyumludur.
İnvajine appendiks ile birlikte çekum lümenine çekilen mezoappendiks yağ dokusu. Çekum lümenindeki kitle içinde negatif dansiteli yağ alanları izlenir — BT'de patognomonik bulgu.
Rapor Cumlesi
Çekum lümenindeki intralüminal kitle içinde mezoappendiks yağ dokusuna ait negatif dansiteli alanlar izlenmektedir.
Kriterler
Appendiksin tamamı çekum lümenine invajine olmuştur. Appendiks tabanı da çekum içine çekilmiştir.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de normal lokalizasyonda appendiks görülmez. Çekum içinde büyük intralüminal kitle. İskemi ve nekroz riski daha yüksek — acil cerrahi gerektirebilir.
Kriterler
Appendiksin bir kısmı (genellikle uç/tip) çekum lümenine invajine olmuştur. Appendiks tabanı normal lokalizasyondadır.
Ayirt Edici Ozellikler
Appendiks tabanı normal pozisyonda, ancak appendiks ucunda invajinasyon. Daha küçük intralüminal kitle. Spontan redüksiyon olasılığı daha yüksek.
Ayirt Edici Ozellik
Lenfoid hiperplazi in situ appendiks kalınlaşması gösterir, çekum içine invajinasyon yoktur. İntususepsiyon çekum lümeni içinde target bulgusu ile invajine appendiks gösterir.
Ayirt Edici Ozellik
Mükosel appendiks lokalizasyonunda kistik dilatasyon gösterir, çekum lümenine invajinasyon yok. İntususepsiyon çekum lümeni içinde solid kitle ve yağ dokusu ile target bulgusu gösterir.
Ayirt Edici Ozellik
Lipom appendiks duvarında sınırlı yağ dansiteli kitle olup intususepsiyonun lead point'i olabilir; ancak izole lipomda invajinasyon yoktur. İntususepsiyonda lipom lead point ile birlikte çekum içi target bulgusu izlenir.
Aciliyet
urgentYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralAppendiks intususepsiyonu cerrahi değerlendirme gerektirir. İskemi veya nekroz bulguları (duvar kontrastlanma kaybı, pnömatoz, periappendiseal serbest sıvı) varsa acil cerrahi endikedir. Erişkinlerde lead point araştırılmalıdır — neoplastik lead point (karsinoid, adenom, mükosel) varlığında daha geniş rezeksiyon (sağ hemikolektomi) gerekebilir. Çocuklarda genellikle lenfoid hiperplazi kaynaklı olup spontan redüksiyon olabilir; ancak cerrahi konsültasyon önerilir. Kolonoskopik redüksiyon bazı olgularda denenebilir; ancak perforasyon riski nedeniyle dikkatli olunmalıdır. Preoperatif BT ile lead point araştırması, iskemi değerlendirmesi ve cerrahi planlama yapılmalıdır.
Apendiks intusepsiyonu nadir ancak klinik olarak önemlidir çünkü altta yatan patolojiyi gizleyebilir (mukosel, neoplazm, endometriozis). Cerrahi tedavi (apendektomi veya sağ hemikolektomi) gereklidir. Kolonoskopide polip olarak yanlış yorumlanabilir — BT tanıda kritiktir. İntraoperatif frozen section altta yatan neoplazi açısından önemlidir.