Mesane adenokarsinomu, mesane mukozasının glandüler diferansiyasyon gösteren nadir malign tümörüdür ve tüm mesane kanserlerinin %0.5-2'sini oluşturur. İki ana alt tipi vardır: urakal (kubbe kökenli, %30-40) ve non-urakal (trigon/taban kökenli, %60-70). Urakal adenokarsinom uraküs kalıntısından kaynaklanır ve mesane kubbesi ile göbek arasında midline kitle olarak prezente olur — bu lokasyon patognomoniktir. Non-urakal tip kronik irritasyon (şistosomiyaz, mesane ekstrrofisi, intestinal metaplazi) zemininde gelişir. Müsinöz histoloji baskındır ve müsin üretimi görüntülemede düşük dansite/yüksek T2 sinyal olarak yansır. Ortalama tanı yaşı 55-65'tir. Tanı anında genellikle ileri evredir. Prognoz histolojik alt tipe göre değişir ancak genel olarak ürotelyal karsinomdan daha kötüdür. Standart kemoterapi rejimleri ürotelyal karsinomdan farklıdır — 5-FU bazlı rejimler tercih edilebilir.
Yaş Aralığı
40-75
En Sık Yaş
55
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Mesane adenokarsinomu iki farklı patogenetik yolaktan gelişir. Urakal tip, fetal dönemde allantois ve mesane kubbesini bağlayan uraküs (median umbilikal ligaman) kalıntılarındaki glandüler epitel hücrelerden kaynaklanır. Uraküs normalde doğum sonrası oblitere olur ancak glandüler kalıntılar persistens gösterebilir — bu kalıntılarda malign transformasyon urakal adenokarsinom oluşturur. Tümör mesane kubbesinde ekstramukozal olarak başlar ve lümen içine büyürken kubbe-göbek arasında da uzanabilir. Müsin üretimi karakteristiktir — müsin (glikoprotein) yüksek su içeriği nedeniyle BT'de düşük dansite (10-30 HU) ve MR T2'de çok yüksek sinyal gösterir. Peritoneal kalsifikasyon (%50-70) tümör çevresindeki distrofik kalsiyum birikiminden kaynaklanır. Non-urakal tip ise kronik irritasyona bağlı intestinal metaplazi zemininde gelişir — glandüler yapılar oluşur ve adenokarsinom transformasyonu gerçekleşir. Kontrastlanma tümörün solid ve müsinöz komponentlerinin oranına göre değişir: solid alanlar kontrastlanırken müsinöz alanlar kontrastlanmaz.
Mesane kubbesinden göbek yönüne uzanan midline kitle veya yumuşak doku traktüsü. Urakal adenokarsinomu için patognomoniktir ve Sheldon kriterlerinin temel bileşenidir. Tümör uraküs kalıntısı boyunca büyür ve anterior karın duvarı altında/peritonda takip edilebilir. Bu bulgu mesanedeki herhangi bir maligniteyi urakal kökenli adenokarsinomdan ayıran en güvenilir kriterdir.
Kontrastsız BT'de mesane kubbesinde midline lokasyonlu, heterojen dansiteli kitle. Müsinöz komponent düşük dansite (10-30 HU) gösterirken solid komponent yumuşak doku dansitesindedir. Tümör çevresinde veya içinde kalsifikasyon %50-70 olguda saptanır — periferal/kurvilineer patern veya fokal kaba kalsifikasyon. Kitle prevesikal yağ dokusuna (Retzius boşluğu) uzanabilir ve göbek yönüne midline uzanım gösterebilir.
Rapor Cumlesi
Kontrastsız BT'de mesane kubbesinde midline lokasyonlu, yaklaşık ___ mm boyutunda heterojen dansiteli kitle izlenmekte olup müsinöz komponent (düşük dansite) ve periferal kalsifikasyon eşlik etmektedir; urakal adenokarsinom öncelikle düşünülmelidir.
Portal venöz fazda kitle içindeki solid komponent kontrastlanma gösterirken müsinöz komponent kontrastlanmaz. Bu durum heterojen kontrastlanma paterni oluşturur — solid septalar veya nodüller kontrastlanırken müsinöz alanlar düşük dansiteli kalır. Kitle mesane kubbesinden prevesikal yağ dokusuna ve göbek yönüne uzanabilir. Peritoneal implantlar ve pelvik lenfadenopati ileri evrede eşlik edebilir.
Rapor Cumlesi
Portal venöz fazda mesane kubbesi kitlesinin solid komponentleri kontrastlanma göstermekte, müsinöz alanlar düşük dansiteli kalmaktadır; kitle prevesikal yağ dokusuna ___ (uzanmakta/uzanmamakta).
T2W MR'da mesane kubbesinde midline lokasyonlu, müsinöz komponent nedeniyle çok yüksek sinyal intensitesinde kitle. Müsinöz alanlar basit sıvıya benzer çok yüksek T2 sinyali gösterir. Solid komponent orta sinyal intensitesinde septalar veya duvar kalınlaşması olarak görülür. T1W'de müsinöz komponent değişken sinyal gösterir — protein/müsin konsantrasyonuna bağlı olarak düşük-orta sinyal. Kalsifikasyon T2'de sinyal boşluğu (signal void) olarak görülür.
Rapor Cumlesi
T2W MR'da mesane kubbesinde midline lokasyonlu, yaklaşık ___ mm boyutunda müsinöz komponent (çok yüksek T2 sinyali) ve solid komponent (orta sinyal) içeren kitle izlenmektedir; urakal adenokarsinom düşünülmelidir.
DWI'da kitlenin solid komponentleri difüzyon kısıtlaması gösterir (yüksek sinyal, ADC düşük). Müsinöz komponent DWI'da değişken sinyal gösterebilir — visköz müsin difüzyonu kısıtlayabilir (T2 shine-through etkisi nedeniyle yanlış pozitif). ADC haritası ile doğrulama kritiktir. Solid komponentteki difüzyon kısıtlaması tümör sellülaritesini yansıtır ve maligniteyi destekler.
Rapor Cumlesi
DWI'da kitlenin solid komponentleri difüzyon kısıtlaması göstermekte (ADC: düşük), müsinöz alanlar T2 shine-through etkisi ile yüksek sinyal göstermektedir.
US'de mesane kubbesinde mikst ekojenitede kitle. Müsinöz komponent anekoik veya düşük ekojenitede, solid komponent hiperekoik, kalsifikasyon alanları güçlü ekojenite + akustik gölgelenme gösterir. Kitle intramural ve/veya intraluminal uzanım gösterebilir. Prevesikal yağ dokusuna uzanım transabdominal US ile değerlendirilebilir ancak kubbe lokasyonu optimal değerlendirme için zorluk yaratabilir.
Rapor Cumlesi
US'de mesane kubbesinde yaklaşık ___ mm boyutunda mikst ekojenitede kitle izlenmekte olup kistik/müsinöz alanlar ve kalsifikasyon eşlik etmektedir; urakal adenokarsinom düşünülmelidir.
Gecikmiş fazda mesane kubbesinden göbek yönüne median umbilikal ligaman boyunca midline yumuşak doku uzanımı. Bu bulgu urakal adenokarsinom için patognomoniktir ve Sheldon kriterlerinin temel bileşenidir. Uzanım ön karın duvarı altında ve peritonun arkasında izlenir. Kalsifiye ve/veya müsinöz komponent bu trakt boyunca da görülebilir.
Rapor Cumlesi
Mesane kubbesi kitlesinden göbek yönüne median umbilikal ligaman boyunca midline yumuşak doku uzanımı izlenmekte olup urakal adenokarsinom ile uyumludur.
Kriterler
Uraküs kalıntısından kaynaklanan adenokarsinom. Sheldon kriterleri: (1) kubbede lokalize, (2) tümörün büyük kısmı mesane duvarında/dışında, (3) ürotelyal kistit glandülaris yokluğu, (4) prevesikal yağda uzanım. Tüm mesane adenokarsinomlarının %30-40'ını oluşturur.
Ayirt Edici Ozellikler
Midline kubbe lokasyonu, göbek yönüne uzanım, müsinöz içerik (%70+), periferal kalsifikasyon (%50-70), prevesikal yağ invazyonu erken. Müsinöz psödomiksom peritonei komplikasyonu olabilir. Cerrahi: parsiyel sistektomi + en-blok uraküs eksizyonu + umbilektomi.
Kriterler
Mesane ürotelyal mukozasının glandüler metaplazisi zemininde gelişen adenokarsinom. Urakal köken dışlandığında tanı konur. Kronik irritasyon (şistosomiyaz, ekstrrofi, intestinal metaplazi) ile ilişkili.
Ayirt Edici Ozellikler
Kubbe dışı lokasyon (trigon, lateral duvar), midline uzanım yok, müsinöz içerik değişken, kalsifikasyon daha az sık. Radikal sistektomi standart tedavi. Prognoz urakal tipten daha kötü.
Kriterler
Histolojik olarak >%50 ekstraselüler müsin havuzları içeren adenokarsinom alt tipi. Hem urakal hem non-urakal tipte görülebilir.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de belirgin düşük dansite alanları, T2 MR'da çok yüksek sinyal, kontrastlanma minimal (solid komponent az). Psödomiksom peritonei riski daha yüksek. Daha iyi prognoz (non-müsinöz tipe göre).
Ayirt Edici Ozellik
Ürotelyal karsinom genellikle posterolateral duvarda papiller kitle olarak görülür, adenokarsinom ise kubbede midline kitle. Ürotelyal karsinomda kalsifikasyon ve müsinöz içerik nadir. Lokasyon en önemli ayırıcı kriterdir.
Ayirt Edici Ozellik
Urakal kist iyi sınırlı, ince duvarlı, basit sıvı içerikli kistik lezyon olarak görülür. Solid komponent, kontrastlanma veya kalsifikasyon yoktur (enfekte olmadıkça). Adenokarsinomda solid komponent, kontrastlanma ve kalsifikasyon ayırıcıdır.
Ayirt Edici Ozellik
Mesane taşı serbest hareketli, homojen yüksek dansiteli intraluminal yapı olarak görülür. Yumuşak doku komponenti yoktur. Adenokarsinomdaki kalsifikasyon tümör kitlesi içinde/çevresinde olup yumuşak doku komponenti eşlik eder.
Ayirt Edici Ozellik
Mesane endometriozisi genç kadınlarda görülür ve siklik semptomlar gösterir. T1W'de yüksek sinyal (hemorajik içerik), T2'de değişken sinyal ('shading' fenomeni). Kalsifikasyon nadir. Solid kontrastlanan komponent genellikle yoktur. Urakal adenokarsinomda kalsifikasyon, müsinöz içerik ve solid komponent ayırıcıdır.
Aciliyet
urgentYonetim
surgicalBiyopsi
GerekliTakip
specialist-referralMesane adenokarsinomu tanısı sistoskopi + biyopsi ile doğrulanır. Urakal tip için Sheldon kriterleri değerlendirilir. Tedavi: urakal adenokarsinom — parsiyel sistektomi + en-blok uraküs eksizyonu + umbilektomi; non-urakal — radikal sistektomi. Kemoterapi ürotelyal karsinomdan farklıdır: 5-FU bazlı rejimler (FOLFOX, XELOX) tercih edilebilir. Müsinöz psödomiksom peritonei komplikasyonu izlenmelidir. Prognoz evreye bağlıdır: lokalize urakal tip 5 yıllık sağkalım %50-60, non-urakal %20-30. Peritoneal yayılım kötü prognoz göstergesidir.
Mesane adenokarsinomu nadir ama agresif bir tümördür. Urakal tip en sık alt grubudur ve Sheldon evreleme sistemi kullanılır. Cerrahi tedavi (parsiyel sistektomi + urakus rezeksiyonu veya radikal sistektomi) birincil tedavidir. Kemoterapi yanıtı sınırlıdır — standart TCC kemoterapisi (cisplatin bazlı) etkili değildir; kolorektal kemoterapi rejimleri (5-FU bazlı) denenebilir. 5 yıllık sağkalım evre ile ilişkilidir (%40-60).