Osteoblastom, osteoid osteoma ile histolojik olarak aynı ancak >2cm boyutlu, daha ekspansif ve daha az reaktif skleroz gösteren benign kemik yapıcı tümördür. Vertebranın posterior elemanları (pedikül, lamina, spinöz proses) predileksiyon bölgesidir. Uzun kemiklerin diafiz ve metafizinde de görülür. Ağrısı osteoid osteomadan farklı olarak aspirin/NSAİİ'lere tam yanıt vermez.
Yaş Aralığı
10-35
En Sık Yaş
20
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Nadir
Osteoblastom, osteoblastların benign neoplastik proliferasyonu ile karakterize kemik yapıcı tümördür. Tümör hücreleri düzensiz osteoid ve immatür kemik trabekülleri üretir; bu osteoid matris osteoid osteomadaki ile histolojik olarak aynıdır ancak lezyon boyutu >2cm'dir. Osteoblastomun daha büyük boyutu ve ekspansif büyüme paterni, çevre kemikte osteoid osteomadan daha az reaktif skleroz oluşmasına yol açar — bu radyolojik ayrımın temelini oluşturur. Vertebral posterior elemanlardaki predileksiyon, bu bölgenin endokondral ossifikasyon dinamikleri ve zengin vaskülaritesi ile ilişkilendirilir. BT'de ekspansif lezyon içindeki mineralize osteoid matris değişken dansitede izlenir; MRG'de osteoid matrisin T2 sinyal karakteri mineralizasyon derecesine bağlıdır — düşük mineralizasyonda T2 hiperintens (yumuşak osteoid), yüksek mineralizasyonda T2 hipointens (kemikleşmiş matris). Peritümöral ödem vertebral kordomada olduğundan daha az belirgindir ancak mevcuttur.
Vertebra posterior elemanında (pedikül, lamina, spinöz proses) >2cm ekspansif litik-sklerotik lezyon ile içinde değişken mineralize osteoid matris ve minimal çevre reaktif skleroz. Bu bulgu 10-30 yaş grubunda osteoblastom için yüksek düzeyde düşündürücüdür. Posterior eleman + >2cm + az skleroz kombinasyonu osteoid osteomadan ayırır.
BT'de vertebra posterior elemanında veya uzun kemik diafiz/metafizinde >2cm ekspansif lezyon izlenir. Lezyon içinde değişken dansitede osteoid matris mineralizasyonu (amorf, parçalı veya yoğun kalsifikasyon) mevcuttur. Osteoid osteomadaki gibi keskin sınırlı nidus yoktur — matris dağınık ve heterojendir. Çevre reaktif skleroz osteoid osteomadan belirgin olarak daha azdır. İnce kortikal kabuk (shell) lezyonu sınırlar — kemik genişlemesi (expansion) mevcut.
Rapor Cumlesi
BT'de L3 vertebra pedikül-laminasında >2cm ekspansif lezyon izlenmekte olup, lezyon içinde heterojen mineralize osteoid matris ve ince kortikal kabuk mevcuttur; çevre reaktif skleroz minimaldir.
T2 ağırlıklı serilerde osteoblastom heterojen sinyal gösterir. Düşük mineralize osteoid alanlar T2 hiperintens, yüksek mineralize alanlar T2 hipointens sinyal verir. Peritümöral kemik iliği ödemi T2'de hiperintens halka olarak izlenir — bu ödem agresif tümörle karıştırılabilir ancak genellikle lezyon boyutuna oranla moderattır. Spinal yerleşimlerde spinal kanal daralması ve nöral element kompresyonu değerlendirilmelidir.
Rapor Cumlesi
T2 ağırlıklı serilerde vertebra posterior elemanındaki lezyon heterojen sinyal göstermekte olup, çevresinde moderatl kemik iliği ödemi izlenmektedir.
T1 ağırlıklı serilerde osteoblastom düşük-orta sinyal gösterir. Normal kemik iliği yağ sinyalinin yerini alan tümör dokusu T1'de hipointenstir. Mineralize matris alanları T1'de de düşük sinyal verir. Peritümöral ödem T1'de hafif hipointens olarak çevre kemik iliğinden ayrılır.
Rapor Cumlesi
T1 ağırlıklı serilerde vertebral posterior eleman lezyonunda normal kemik iliği yağ sinyalinin kaybı ile düşük-orta sinyal izlenmektedir.
Kontrastlı T1 serilerde osteoblastomun solid vasküler komponentinde yoğun kontrastlanma izlenir. Mineralize matris alanları kontrastlanmaz. Yağ baskılamalı kontrastlı serilerde tümörün gerçek vasküler komponentinin boyutu ve dağılımı en iyi değerlendirilir. Peritümöral ödem hafif kontrastlanma gösterebilir. Spinal lezyonlarda epidural kontrastlanma spinal kanal invazyonunu gösterir.
Rapor Cumlesi
Kontrastlı yağ baskılamalı serilerde lezyonun solid komponentinde yoğun kontrastlanma izlenmekte olup, mineralize matris alanları kontrastlanmamaktadır.
STIR sekansta yağ baskılanması ile peritümöral ödem ve tümörün solid komponenti belirgin hale gelir. Vertebral lezyonlarda komşu vertebra gövdesine ve paraspinal yumuşak dokuya uzanım STIR ile en iyi değerlendirilir. Tümörün spinal kanala uzanımı ve epidural komponent STIR'da hiperintens sinyal ile izlenir.
Rapor Cumlesi
STIR sekansta lezyonun solid komponentinde parlak sinyal ve çevre kemik iliği ödemi izlenmekte olup, epidural uzanım değerlendirilmektedir.
DWI'da osteoblastomun solid vasküler komponentinde hafif-orta düzeyde kısıtlı difüzyon izlenebilir (ADC: 1.0-1.5 × 10⁻³ mm²/s). Agresif kemik tümörlerinden (osteosarkom, Ewing) daha yüksek ADC değerleri gösterir. Mineralize matris alanlarında susceptibilite artefaktı DWI değerlendirmesini zorlaştırabilir.
Rapor Cumlesi
DWI'da lezyonun solid komponentinde hafif kısıtlı difüzyon izlenmekte olup (ADC: ~1.2 × 10⁻³ mm²/s), agresif kemik tümörleri ile uyumsuz benign düzeyde difüzyon değerleri mevcuttur.
Kriterler
İyi sınırlı, ekspansif, benign histoloji (atipik osteoblastlar ve osteoid üretimi), rekürrens oranı düşük (%10-20)
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de iyi sınırlı ekspansif lezyon, ince kortikal kabuk sağlam. MRG'de heterojen T2 sinyal, yoğun kontrastlanma. İntralezyonel küretaj veya en-bloc eksizyon ile tedavi edilir. Rekürrens inkomplet eksizyon sonrası olabilir.
Kriterler
Lokal agresif büyüme, kortikal perforasyon, yumuşak doku uzanımı, 'epitelioid' osteoblastlar histolojide, yüksek rekürrens oranı (%40-50)
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de kortikal perforasyon ve yumuşak doku kitlesi — konvansiyonel tipten daha agresif görünüm. MRG'de daha belirgin peritümöral ödem ve kontrastlanma. Osteosarkomdan ayırmak güçtür — biyopsi zorunlu. Geniş cerrahi eksizyon gerekir, rekürrens sık. Malign transformasyon nadirdir ancak bildirilmiştir.
Kriterler
Osteoblastom + sekonder anevrizmal kemik kisti (ABC) komponenti, vertebral posterior elemanlarda, genç yaş grubu
Ayirt Edici Ozellikler
MRG'de sıvı-sıvı seviyeleri (ABC komponentinde) + solid kontrastlanan komponent (osteoblastom) bir arada. BT'de ekspansif lezyon + mineralize matris + kistik alanlar. ABC komponentinin varlığı cerrahi sırasında kanama riskini artırır. Preoperatif embolizasyon önerilir.
Ayirt Edici Ozellik
Osteoid osteoma <2cm nidus + belirgin çevre reaktif skleroz gösterir. Osteoblastom >2cm, daha ekspansif ve daha az reaktif skleroz ile karakterizedir. Osteoid osteomada ağrı aspirin/NSAİİ'lere tam yanıt verir; osteoblastomda yanıt kısmidir. BT'de osteoid osteomanın nidus'u keskin sınırlı iken osteoblastomun matrisi daha dağınıktır.
Ayirt Edici Ozellik
Osteosarkom daha agresif kemik destrüksiyonu, daha belirgin yumuşak doku kitlesi, sunburst periosteal reaksiyon ve Codman üçgeni gösterir. Osteoblastom daha ekspansif/iyi sınırlı iken osteosarkom permeative destrüksiyon gösterir. DWI'da osteosarkom daha düşük ADC değerleri gösterir. Biyopsi zorunludur — histolojik olarak agresif osteoblastom osteosarkomla karışabilir.
Ayirt Edici Ozellik
Primer anevrizmal kemik kisti (ABC) tamamen kistik komponentlerden oluşur (sıvı-sıvı seviyeleri) ve solid kontrastlanan komponent minimaldir. Osteoblastom solid tümöral komponent baskındır ve mineralize matris içerir. Sekonder ABC osteoblastom içinde gelişebilir — solid + kistik kombine lezyon sekonder ABC'yi düşündürür.
Ayirt Edici Ozellik
Dev hücreli tümör epifizer/subkondral yerleşimlidir ve mineralize matris içermez (tamamen litik). Osteoblastom posterior elemanlar ve metafizde yerleşir ve mineralize osteoid matris içerir. Dev hücreli tümör genellikle 20-40 yaşta görülürken osteoblastom 10-30 yaş grubundadır.
Aciliyet
semi-urgentYonetim
Konvansiyonel osteoblastom: intralezyonel küretaj + kemik grefti veya en-bloc eksizyon. Agresif osteoblastom: geniş cerrahi eksizyon (marginal/geniş sınır). Spinal lezyonlarda preoperatif embolizasyon kanama riskini azaltır. Radyofrekans ablasyon — osteoid osteomanın aksine osteoblastomda boyut nedeniyle genellikle uygun değildir.Biyopsi
GerekliTakip
Cerrahi sonrası 6-12 aylık BT/MRG ile rekürrens takibi. Agresif osteoblastomda daha sık takip (3-6 ay). Spinal lezyonlarda nörolojik muayene takibi.Osteoblastom tanısı BT + MRG + biyopsi kombinasyonu ile konur. Agresif osteoblastom ve osteosarkom ayrımı histopatolojik olarak bile zor olabilir — multidisipliner tümör konseyi değerlendirmesi önerilir. Spinal osteoblastomda skolyoz gelişebilir (ağrı kaynaklı konveks tarafa eğilme). Cerrahi sırasında spinal stabilite korunmalı ve enstrümantasyon gerekebilir. İnkomplet eksizyon sonrası lokal rekürrens oranı %10-20 (konvansiyonel) ile %40-50 (agresif) arasında değişir.
Osteoblastom benign bir tümördür ancak lokal agresif varyantı (agresif osteoblastom) mevcuttur. Tedavide küretaj veya cerrahi rezeksiyon uygulanır. Spinal lezyonlarda nörolojik kompresyon riski nedeniyle cerrahi daha acildir. Rekürrens oranı %10-20. Agresif osteoblastom düşük dereceli osteosarkoma dönüşebilir (tartışmalı).