Kosta frakturu, goğus duvarının en sık görülen yaralanmasıdır ve genellikle künt travma sonucu oluşur. Tüm yaş gruplarında görülebilir ancak osteoporotik yaşlılarda minimal travma ile de gelişebilir. En sık 4.-9. kostalar etkilenir. Akut fraktür, kortikal kesinti ve deplasmanla karakterizedir; iyileşme sürecinde kallus oluşumu gelişir. Stres fraktürleri tekrarlayan mekanik yüklenme sonucu oluşur ve atletlerde (özellikle kürekçilerde 1. kosta), kronik öksürük hastalarında görülür. Patolojik fraktürler altta yatan kemik lezyonu (metastaz, miyelom, fibröz displazi) zemininde minimal travmayla gelişir. Komplikasyonlar arasında pnömotoraks, hemotoraks, pulmoner kontüzyon, büyük damar yaralanması (1.-2. kosta fraktürleri), dalak/karaciğer yaralanması (alt kosta fraktürleri) ve yelken göğüs (flail chest — 3+ ardışık kosta, çift hattan kırık) yer alır. Tanı BT ile kesinleştirilir; kemik sintigrafisi gizli fraktürleri göstermede hassastır.
Yaş Aralığı
20-90
En Sık Yaş
55
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Sık
Kosta fraktürleri, kemik üzerine uygulanan kuvvetin kemiğin elastik deformasyon kapasitesini aşması sonucu oluşur. Travmatik fraktürlerde yüksek enerjili dış kuvvet kemik korteksini kırar — en sık kosta eğiminin en belirgin olduğu posterolateral bölgede. Stres fraktürlerinde ise tekrarlayan submaksimal kuvvetler (öksürük, kürek çekme, ağır egzersiz) kemikte mikrofraktür birikimine yol açar — normal kemik remodeling kapasitesi aşıldığında makroskopik fraktür gelişir. Patolojik fraktürlerde altta yatan lezyon (metastaz, miyelom, fibröz displazi) normal kemik yapısını bozmuş ve kemiğin mekanik direncini düşürmüştür. Görüntüleme bulgularının patofizyolojik temeli: BT'de kortikal kesinti, fraktür hattının kemiğin mineral yapısını kesen düşük dansiteli çizgi olarak görülür — korteks bütünlüğü bozulmuştur. Akut dönemde fraktür hattı çevresindeki kanama ve ödem periosteal reaksiyon olarak ortaya çıkar. İyileşme sürecinde (2-6 hafta) fibroblast ve osteoblast proliferasyonu kallus oluşturur — başlangıçta radyolusen (fibröz kallus), sonra radyoopak (kemik kallus) görünüm kazanır. Kemik sintigrafisinde fraktür bölgesindeki artmış osteoblastik aktivite yoğun Tc-99m MDP tutulumuna neden olur — fraktür sonrası 24-72 saatte pozitifleşir ve 6-12 ay devam eder.
BT kemik penceresinde kosta korteksinde sürekliliğin bozulduğu düşük dansiteli çizgisel defekt — fraktürün doğrudan kanıtıdır. İnce kesit (1 mm) ve MPR ile optimal değerlendirme sağlanır.
İnce kesit BT'de (kemik penceresi, 1-1.5 mm), kosta korteksinde kesinti gösteren düşük dansiteli çizgisel defekt izlenir. Fraktür hattı komplet (tüm korteks kırık) veya inkomplet (greenstick — bir korteks sağlam) olabilir. Deplase fraktürlerde kemik fragmentleri birbirine göre yer değiştirmiştir. Çoklu fraktürlerde her kosta ayrı ayrı değerlendirilmeli, flail chest (3+ ardışık kosta, iki hattan kırık) araştırılmalıdır. Eşlik eden pnömotoraks, hemotoraks ve pulmoner kontüzyon bulguları not edilmelidir.
Rapor Cumlesi
___. kostada kortikal kesinti gösteren, ___ mm deplasmanı olan akut fraktür hattı izlenmektedir.
İyileşen fraktürde (2-6 hafta sonra) fraktür hattı çevresinde periosteal ve endosteal kallus oluşumu izlenir. Erken evrede kallus düşük dansiteli (fibröz kallus — unmineralize osteoid), geç evrede yüksek dansiteli (kemik kallus — mineralize kemik) görünüm kazanır. Kallus fraktür hattını köprüler ve kemiğin dış konturunu genişletir. İleri evrede fraktür hattı silikleşir ve remodeling başlar. Malpozisyon (angulasyon, kısalma) ve pseudoartroz (kaynamama) değerlendirilmelidir.
Rapor Cumlesi
___. kostada iyileşme evresiyle uyumlu periosteal kallus oluşumu izlenmekte olup, fraktür hattı kısmen köprülenmiştir.
Kemik sintigrafisinde (Tc-99m MDP), fraktür bölgesinde fokal yoğun radyofarmasötik tutulumu izlenir. Akut fraktürler travmadan 24-72 saat sonra pozitifleşir (%95+ duyarlılık — BT negatif gizli fraktürlerde bile). Tutulum 6-12 ay devam eder ve iyileşme ile azalır. Çoklu fraktürler sıklıkla lineer paternde (ardışık kostalar) yoğun tutulum alanları olarak görülür. Stres fraktürleri genellikle fusiform şekilli fokal tutulum gösterir. Patolojik fraktürlerde tutulum paterni irregüler olabilir ve altta yatan lezyonun tutulumu ile örtüşebilir.
Rapor Cumlesi
Kemik sintigrafisinde ___. kostada fokal yoğun Tc-99m MDP tutulumu izlenmekte olup, akut/subakut fraktür ile uyumludur.
Kosta fraktürü komplikasyonları BT'de değerlendirilmelidir. Pnömotoraks: plevral aralıkta hava (supin pozisyonda anterior, erekt pozisyonda apikal); hemotoraks: plevral aralıkta sıvı dansitesinde koleksiyon (30-70 HU, basit efüzyondan yüksek); pulmoner kontüzyon: fraktür bölgesine komşu buzlu cam/konsolidasyon alanları; subkutan amfizem: göğüs duvarı yumuşak dokusunda hava. Üst kosta fraktürleri (1.-2.) yüksek enerjili travmayı gösterir ve büyük damar/brakiyal pleksus yaralanması araştırılmalıdır. Alt kosta fraktürleri (9.-12.) dalak (sol), karaciğer (sağ) yaralanması ile ilişkilendirilmelidir.
Rapor Cumlesi
Kosta fraktürlerine eşlik eden ___ (pnömotoraks/hemotoraks/pulmoner kontüzyon) bulguları izlenmektedir.
STIR sekansında fraktür bölgesinde belirgin hiperintens kemik iliği ödemi izlenir. Fraktür hattı T1'de hipointens çizgi olarak seçilebilir. MRG gizli fraktürlerin (BT negatif, klinik şüpheli) saptanmasında kemik sintigrafisine alternatif olarak kullanılabilir — özellikle stres fraktürlerinde duyarlılığı yüksektir. Eşlik eden yumuşak doku ödemi ve hematom da değerlendirilir. Patolojik fraktürlerde altta yatan kemik iliği lezyonu (metastaz, miyelom) MRG ile belirlenebilir.
Rapor Cumlesi
STIR sekansında ___. kostada fraktür bölgesine uyan belirgin hiperintens kemik iliği ödemi izlenmektedir.
Stres fraktürleri, tekrarlayan mekanik yüklenme sonucu gelişir ve BT'de inkomplet kortikal kesinti (bir korteks kırık, karşı korteks sağlam) ile hafif periosteal kalınlaşma/kallus olarak görülür. En sık 1. kosta (kürekçiler, ağır yük taşıyanlar), 4.-8. kosta (kronik öksürük, golf, kürek) ve posterolateral bölge etkilenir. Fraktür hattı ince ve non-deplase olabilir — standart BT kesit kalınlığında gözden kaçabilir, ince kesit (1 mm) ve MPR gerektirir. Radyografide başlangıçta negatif olabilir, 2-3 hafta sonra kallus ile görünür hale gelir.
Rapor Cumlesi
___. kostada posterolateral bölgede inkomplet kortikal kesinti ve periosteal kalınlaşma izlenmekte olup, stres fraktürü ile uyumludur.
Kriterler
Künt veya penetran travma sonrası kortikal kesinti, genellikle 4.-9. kosta, posterolateral bölge
Ayirt Edici Ozellikler
Keskin fraktür hattı, kemik iliği ödemi, eşlik eden yumuşak doku yaralanması; deplasmasyon ve komplikasyonlar (pnömotoraks, hemotoraks) değerlendirilir
Kriterler
Tekrarlayan mekanik yüklenme (öksürük, spor, ağır iş) sonucu inkomplet fraktür; travma öyküsü olmadan
Ayirt Edici Ozellikler
İnkomplet kortikal kesinti, periosteal reaksiyon, non-deplase; 1. kosta (sporcular), 4.-8. kosta (öksürük); BT'de gözden kaçabilir, MRG veya sintigrafi duyarlı
Kriterler
Altta yatan kemik lezyonu zemininde minimal travma ile gelişen fraktür; metastaz, miyelom, fibröz displazi, Paget
Ayirt Edici Ozellikler
Fraktür hattına eşlik eden litik/blastik lezyon, yumuşak doku kitlesi, permeosteal yıkım; minimal travma ile orantısız fraktür; altta yatan lezyonun MRG ile değerlendirilmesi gerekir
Kriterler
Fraktür sonrası 2-12 hafta, kallus oluşumu ve fraktür hattının köprülenmesi süreci
Ayirt Edici Ozellikler
Periosteal/endosteal kallus, fraktür hattının silikleşmesi, kemik kontur genişlemesi; mineralizasyon derecesi iyileşme evresini yansıtır; malpozisyon ve pseudoartroz değerlendirilmeli
Ayirt Edici Ozellik
Metastaz: litik/blastik kemik yıkımı, yumuşak doku kitlesi, permeosteal reaksiyon, bilinen primer malignite; fraktür: temiz fraktür hattı, altta yatan lezyon yok, travma öyküsü
Ayirt Edici Ozellik
Fibröz displazi: buzlu cam matriks, kosta ekspansiyonu, iyi sınırlı; fraktür: kortikal kesinti, deplasmasyon, kallus; ancak fibröz displazi zemininde patolojik fraktür gelişebilir
Ayirt Edici Ozellik
Osteomiyelit: kemik iliği ödemi + yumuşak doku apsesi/selüliti, periosteal reaksiyon, ateş/lökositoz; fraktür: kortikal kesinti, travma/mekanik yüklenme öyküsü, periosteal reaksiyon kallus tipinde
Ayirt Edici Ozellik
Ewing sarkomu: agresif periosteal reaksiyon (soğan zarı), permeatif kemik yıkımı, büyük yumuşak doku kitlesi, çocuk/genç yaş; fraktür: temiz kortikal kesinti, non-agresif periost reaksiyonu, tüm yaş grupları
Aciliyet
urgentYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
6-monthİzole kosta fraktürleri genellikle konservatif tedavi edilir (analjezi, solunum egzersizleri, aktivite kısıtlaması). Ancak komplikasyonlar (pnömotoraks, hemotoraks, flail chest) acil müdahale gerektirir — göğüs tüpü, cerrahi stabilizasyon. Yaşlı ve çoklu fraktürlü hastalarda pnömoni ve solunum yetmezliği riski artmıştır. Patolojik fraktür şüphesinde altta yatan lezyonun araştırılması (MRG, biyopsi, PET-BT) gerekir. Stres fraktürleri aktivite modifikasyonu ve dinlenme ile iyileşir (4-6 hafta). Takip: komplike olmayan fraktürlerde klinik izlem yeterlidir; iyileşme gecikmesi veya pseudoartroz şüphesinde BT kontrol önerilir.
Kosta fraktürleri genellikle konservatif tedavi ile iyileşir (analjezi, solunum fizyoterapisi). Çoklu fraktürlerde (≥3 ardışık) yelken göğüs riski vardır ve mekanik ventilasyon gerekebilir. Alt kosta fraktürlerinde (9-12) karaciğer ve dalak yaralanması araştırılmalıdır. Yaşlılarda pnömoni ve atelektazi komplikasyon riski yüksektir. Patolojik fraktür şüphesinde altta yatan lezyon araştırılmalıdır.