Appendikolit (fekaloid), appendiks lümeninde biriken fekal materyalin zamanla kalsifiye olmasıyla oluşan intraluminal yapıdır. Fekal materyal, mukozal sekresyonlar ve inorganik tuzlar (kalsiyum fosfat, kalsiyum karbonat) katmanlar halinde birikerek konsantrik kalsifikasyon geliştirir. Apandisit patogenezinde kritik rol oynar — apandisit olgularının yaklaşık %35'inde appendikolit mevcuttur ve varlığı komplike apandisit (perforasyon) riskini 2-3 kat artırır. İzole appendikolit (apandisit bulguları olmadan) genellikle insidental BT bulgusudur ve yaklaşık %2-3 oranında asemptomatik popülasyonda saptanır. BT'de 100-600 HU yüksek dansiteli, yuvarlak veya oval, iyi sınırlı intraluminal yapı olarak görülür. Boyut tipik olarak 5-15 mm arasındadır ve >5 mm boyut apandisit geliştirme riskini artırır. US'de akustik gölge veren hiperekoik intraluminal yapı olarak izlenir. MR'da tüm sekanslarda düşük sinyal gösteren signal void oluşturur.
Yaş Aralığı
5-85
En Sık Yaş
35
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Nadir Değil
Appendikolit formasyonu, fekal materyalin appendiks lümeninde birikmesi ile başlar. Appendiks lümeni dar ve uzun olup peristaltik aktivitesi sınırlıdır — bu anatomik özellik fekal retansiyona yatkınlık oluşturur. Biriken fekal materyal üzerine mukozal sekresyonlardan gelen kalsiyum fosfat (Ca3(PO4)2) ve kalsiyum karbonat (CaCO3) tuzları katmanlar halinde çökelir — konsantrik lamellar yapı oluşur (safra taşlarının formasyonuna benzer mekanizma). Zamanla progressif mineralizasyon ile dansite artar ve kalsifiye appendikolit meydana gelir. Appendikolitin apandisit patogenezindeki rolü mekaniktir: appendikolit lümen tıkanıklığına neden olur → intraluminal basınç artar → mukozal bariyer bozulur → bakteriyel translokasyon → transmural enflamasyon (apandisit). Büyük appendikolitler (>5 mm) lümeni daha etkin tıkar ve apandisit riskini artırır. Ayrıca appendikolit varlığında, intraluminal basınç artışı duvar iskemisini hızlandırarak perforasyon riskini 2-3 kat artırır (appendikolit = duvar üzerinde fokal basınç noktası → basınç nekrozu → perforasyon). BT'de appendikolitin yüksek dansitesi (100-600 HU), kalsiyum tuzlarının yüksek atom numarasından (Ca Z=20) kaynaklanan fotoelektrik absorpsiyon artışını yansıtır. US'de akustik gölge, kalsifiye yapının ses dalgalarını güçlü absorbe etmesi ve arkasında ses dalgası geçişinin azalmasından kaynaklanır.
Kontrastsız BT'de appendiks lümeninde 100-600 HU dansiteli, yuvarlak/oval, iyi sınırlı kalsifiye yapı. Apandisit bağlamında lümen tıkanıklığının mekanik kanıtıdır ve perforasyon riskinin artmış olduğunu işaret eder. İzole bulgu olarak ise insidental appendikolit tanısı konur ve klinik korelasyon önerilir.
Kontrastsız BT'de appendiks lümeninde 100-600 HU dansiteli yuvarlak veya oval kalsifiye yapı izlenir. Dansite, kalsifikasyon derecesine bağlıdır: kısmen kalsifiye fekalitler 100-300 HU, tam kalsifiye appendikolitler 300-600 HU. Genellikle homojen veya konsantrik lamellar dansite paterni gösterir. Boyut tipik olarak 5-15 mm arasındadır. Lokalizasyon sıklıkla appendiks bazalinde veya ortasındadır.
Rapor Cumlesi
Appendiks lümeninde yaklaşık ___ mm boyutunda, ___ HU dansiteli kalsifiye appendikolit izlenmektedir.
Kontrastlı BT'de appendikolit kontrastlanma göstermez — tüm fazlarda (arteriyel, portal venöz, gecikmiş) dansite değişmez. Bu, yapının avasküler kalsifiye materyal olduğunu doğrular. Kontrastsız ve kontrastlı serilerde aynı dansitede kalması, canlı doku (tümör, polip) ile ayırıcı tanıda önemlidir. Appendikolit çevresinde minimal düşük dansiteli halo (müköz sekresyon) görülebilir.
Rapor Cumlesi
Appendiks lümenindeki kalsifiye yapı kontrastlanma göstermemekte olup, appendikolit ile uyumludur.
US'de appendikolit, appendiks lümeninde güçlü posterior akustik gölge veren hiperekoik intraluminal yapı olarak izlenir. Akustik gölge, appendikolitin yüksek kalsifikasyon içeriğini yansıtır ve safra kesesi taşlarındaki akustik gölgeye benzer. Appendikolit genellikle yuvarlak veya oval şekilde, 5-15 mm boyutundadır. Graded compression tekniği ile appendiks lokalize edildiğinde lümen içinde immobil yapı olarak saptanır.
Rapor Cumlesi
Appendiks lümeninde akustik gölge veren yaklaşık ___ mm boyutunda hiperekoik yapı izlenmekte olup, appendikolit ile uyumludur.
MR'da appendikolit tüm sekanslarda düşük sinyal (signal void) gösteren intraluminal yapı olarak izlenir. T1 ve T2 ağırlıklı görüntülerde hipointenstir. Kalsifikasyonlar MR'da proton içermedikleri (veya çok az içerdikleri) için sinyal üretmez — bu özellik signal void oluşturur. Susceptibility artefaktı (blooming) GRE/T2* sekanslarda görülebilir. MR appendikolit tespitinde BT ve US'den düşük duyarlılığa sahiptir.
Rapor Cumlesi
MR'da appendiks lümeninde tüm sekanslarda düşük sinyalli (signal void) intraluminal yapı izlenmekte olup, kalsifiye appendikolit ile uyumludur.
Doppler US'de appendikolit içinde veya çevresinde vaskülarite izlenmez — kalsifiye avasküler yapı olduğunu doğrular. Apandisit eşlik ettiğinde, appendikolit çevresindeki appendiks duvarında artmış Doppler akım görülebilir ancak appendikolitin kendisi avaskülerdir. Doppler değerlendirme, appendikoliti vasküler intraluminal patolojilerden (polip, tümör) ayırt etmede yardımcıdır.
Rapor Cumlesi
Appendiks lümenindeki hiperekoik yapıda Doppler akım izlenmemekte olup, avasküler appendikolit ile uyumludur.
Kriterler
BT'de 300-600 HU homojen yüksek dansite. Kalsiyum fosfat ve karbonat kristallerinin tam mineralizasyonu. US'de güçlü akustik gölge verir.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de kolay tespit edilir. US'de klasik akustik gölge ile tanısal. Dansitesi tüm fazlarda değişmez. Kontrast gerektirmeden tanınır.
Kriterler
BT'de 100-300 HU mikst dansite. Fekal matriks içinde dağınık kalsifikasyon odakları. US'de zayıf veya eksik akustik gölge.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de saptanabilir ancak US'de gözden kaçabilir (zayıf gölge). Kontrastlanma göstermez. Heterojen iç yapı. İntraluminal lokalizasyon tanıyı destekler.
Kriterler
BT'de yumuşak doku dansitesi (20-80 HU). Kalsifikasyon yok. Lümen tıkanıklığına neden olabilir ancak görüntülemede saptanması zordur.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de appendiks içeriğinden ayrımı güç olabilir. US'de akustik gölge vermez. Dilate appendiks içinde intraluminal materyal olarak şüphelenilir. Kontrastsız BT'de en iyi değerlendirilir.
Ayirt Edici Ozellik
Apandisitte appendikolit ek bulgu olup dilate appendiks (>6 mm) ve fat stranding eşlik eder; izole appendikolitde appendiks normal çapta ve enflamatuar bulgu yoktur. Klinik bağlam (sağ alt kadran ağrısı, ateş) ayırıcı tanıda belirleyicidir.
Ayirt Edici Ozellik
Karsinoid tümör kontrastlanan solid nodül olarak görülür (enhancement var); appendikolit kontrastlanma göstermez ve kalsifiye. Karsinoid genellikle appendiks ucunda, appendikolit genellikle bazal veya ortada.
Ayirt Edici Ozellik
Appendiks divertikülitinde fokal duvar defekti ve enflamasyon ön plandadır; appendikolitde intraluminal kalsifiye yapı primer bulgu olup enflamasyon yoktur (izole). İkisi birlikte bulunabilir — appendikolit divertikül formasyonunu tetikleyebilir.
Aciliyet
routineYonetim
surveillanceBiyopsi
Gerekli DegilTakip
no-follow-upİzole appendikolit (apandisit bulgusu olmadan) genellikle klinik olarak önemsizdir ve acil tedavi gerektirmez. Radyolojik raporda insidental appendikolit belirtilmeli ve klinik korelasyon önerilmelidir. Boyut >5 mm ise veya hasta sağ alt kadran ağrısı tarif ediyorsa, apandisit riski açısından klinik takip düşünülmelidir. Apandisit eşlik ettiğinde ise appendikolit varlığı komplike apandisit (perforasyon) riskini 2-3 kat artırdığından cerrahi kararında dikkate alınmalıdır. Appendikolit varlığında konservatif tedavi (antibiyotik) başarı oranı daha düşüktür — erken cerrahi tercih edilmelidir. Preoperatif BT'de appendikolit saptanması cerrahı perforasyon olasılığına karşı uyarır.
İzole appendikolit (apandisit bulgusu olmadan) genellikle klinik olarak önemsizdir ve tedavi gerektirmez. Ancak >5 mm boyuttaki appendikolitler apandisit riski taşır ve klinik korelasyon önerilir. Apandisit eşlik ettiğinde komplike apandisit (perforasyon) riski 2-3 kat artar. Raporlarda insidental appendikolit belirtilmeli ve klinik korelasyon önerilmelidir.