Akut apandisit, apendiks vermiformisin akut enflamasyonudur ve en sık acil cerrahi endikasyonlarından biridir. Yaşam boyu risk %7-8'dir. En sık 10-30 yaş arasında görülür. Lümen tıkanıklığı (fekalit, lenfoid hiperplazi, tümör) başlatıcı faktördür. Komplikasyonları perforasyon, apse, peritonit ve pileflebittir. BT tanıda %94-98 sensitivite ve %95-99 spesifisiteye sahiptir ve acil değerlendirmede altın standarttır.
Yaş Aralığı
5-50
En Sık Yaş
25
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Sık
Apandisit tipik olarak apendiks lümeninin tıkanmasıyla başlar — en sık nedenler fekalit (%35), lenfoid hiperplazi (%60, özellikle çocuklarda) ve nadiren tümör veya parazittir. Lümen tıkanması intraluminal basıncı artırır, mukozal bariyer bozulur ve bakteriyel translokasyon gerçekleşir. Venöz ve lenfatik drenaj bozulur — önce ödem ve konjesyon (kataral faz), ardından transmural enflamasyon ve nekroz (gangrenöz faz) gelişir. Gangrenöz duvarda perforasyon riski artar — perforasyon sonrası lokalize apse veya yaygın peritonit gelişebilir. BT'de bu patofizyoloji sıralı olarak görüntülenir: dilate apendiks (>6 mm) → periapendiseal fat stranding → duvar kalınlaşması ve kontrastlanma → perforasyon bulguları (serbest sıvı, apse, ekstraluminal hava). Fekalit (appendikolit) BT'de kalsifiye yapı olarak görülür ve tanısal ipucu sağlar.
Çapı >6 mm olan dilate apendiks ile çevresindeki yağ dokusunda dansite artışının birlikteliği akut apandisite patognomoniktir. Bu iki bulgunun kombinasyonu %98 sensitivite ve %95 spesifisiteye sahiptir. Klinik öykü (sağ alt kadran ağrısı, McBurney noktası hassasiyeti) ile birleştiğinde tanı kesinleşir.
Apendiks çapı >6 mm (normal <6 mm). Dilatasyon intraluminal basınç artışını yansıtır. Sıvı veya fekal materyal ile dolu olabilir.
Rapor Cumlesi
Apendiks dilate olup çapı yaklaşık ___ mm ölçülmektedir; akut apandisit ile uyumludur.
Apendiks çevresindeki yağ dokusunda dansite artışı (fat stranding). Enflamasyonun periapendiseal dokulara yayılımını gösterir. En hassas sekonder bulgudur.
Rapor Cumlesi
Apendiks çevresinde belirgin periapendiseal yağ dokusu dansite artışı (fat stranding) izlenmektedir.
Apendiks lümeninde kalsifiye yapı (appendikolit/fekalit). Dansitesi 100-600 HU arasında değişir. Olguların %25-30'unda bulunur. Perforasyon riskini artırır.
Rapor Cumlesi
Apendiks lümeninde yaklaşık ___ mm boyutunda kalsifiye appendikolit izlenmektedir.
Apendiks duvarında kalınlaşma (>3 mm) ve artmış kontrastlanma. Transmural enflamasyonu yansıtır. Target sign (hedef işareti) — iç halka kontrastlanan mukoza, dış halka ödemli submukoza.
Rapor Cumlesi
Apendiks duvarında kalınlaşma ve artmış kontrastlanma izlenmekte olup transmural enflamasyon ile uyumludur.
Perforasyon bulguları: periapendiseal serbest sıvı, ekstraluminal hava, apse formasyonu (rim kontrastlanan sıvı koleksiyonu), apendiks duvar devamlılığında kesinti.
Rapor Cumlesi
Apendiks çevresinde serbest sıvı/hava ve ___ cm boyutunda rim kontrastlanan koleksiyon izlenmekte olup perfore apandisit ile uyumludur.
US'de komprese edilemeyen tübüler yapı, çap >6 mm. Hedef işareti (target sign) — konsantrik duvar tabakaları. Periapendiseal hiperekoik yağ dokusu (enflamasyon). Çocuklarda ve gebelerde birincil görüntüleme yöntemidir.
Rapor Cumlesi
Sağ alt kadranda çapı ___ mm olan komprese edilemeyen tübüler yapı ve çevresinde hiperekoik yağ dokusu izlenmekte olup akut apandisit ile uyumludur.
Kriterler
Dilate apendiks, fat stranding, duvar kalınlaşması mevcut. Perforasyon, apse, serbest hava yok.
Ayirt Edici Ozellikler
Antibiyotik tedavisi veya laparoskopik apendektomi ile tedavi edilir. Bazı olgularda konservatif (antibiyotik) yaklaşım yeterli olabilir.
Kriterler
Duvar devamlılığında kesinti, ekstraluminal hava, periapendiseal serbest sıvı. Olguların %20-30'unda gelişir.
Ayirt Edici Ozellikler
Acil cerrahi gerektirir. Diffüz peritonit riski. Çocuklarda ve yaşlılarda perforasyon oranı daha yüksektir.
Kriterler
Periapendiseal rim kontrastlanan sıvı koleksiyonu. Perforasyon sonrası omentum ve barsak yapışmasıyla sınırlanmış enfeksiyon.
Ayirt Edici Ozellikler
Perkütan drenaj + antibiyotik ile tedavi edilebilir. Interval apendektomi 6-8 hafta sonra planlanır. BT kılavuzluğunda drenaj güvenli ve etkindir.
Ayirt Edici Ozellik
Çekal divertikülit benzer fat stranding gösterebilir ancak apendiks normaldir ve inflame divertikül çekumda izlenir. Apandisitte apendiks dilate ve enflamedir.
Ayirt Edici Ozellik
Crohn hastalığında terminal ileum kalınlaşması, skip lezyonlar, comb sign ve fistül traktları görülür. İzole apendiks tutulumu nadirdir. Apandisitte bulgular apendikse lokalizedir.
Ayirt Edici Ozellik
Müsinöz neoplazm düşük dansiteli (müsinöz) dilatasyon, duvar kalsifikasyonu ve peritonealde yayılım gösterebilir. Akut apandisit enflamatuar bulguları ön plandadır (fat stranding, duvar kontrastlanması).
Ayirt Edici Ozellik
Çekal adenokarsinom kitle formasyonu, apple-core görünümü ve lenfadenopati gösterir. Apandisit dilate apendiks ve periapendiseal enflamatuar değişikliklerle karakterizedir.
Aciliyet
emergentYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
no-follow-upAkut apandisit acil cerrahi endikasyonudur. Komplike olmayan apandisitte laparoskopik apendektomi altın standarttır — bazı merkezlerde konservatif (antibiyotik) tedavi uygulanabilir. Komplike apandisitte (perforasyon, apse) tedavi stratejisi değişir: yaygın peritonit→acil cerrahi, lokalize apse→perkütan drenaj + antibiyotik + 6-8 hafta sonra interval apendektomi. BT bulguları tedavi kararını yönlendirir: komplike vs komplike olmayan ayrımı kritiktir. Apendiks patolojik incelemesi tümör (karsinoid, müsinöz neoplazm) ekartasyonu için zorunludur.
Acil cerrahi (apendektomi) gerektirir. Komplike apandisitte (apse, flebmonöz) perkütan drenaj ve gecikmiş cerrahi uygulanabilir. Perforasyon ve peritonit yaşamı tehdit eder.