Divertikülit, kolon divertiküllerinin akut enflamasyonudur. Batı toplumlarında en sık sol kolon (sigmoid) tutulur (%85-90). Divertiküler hastalık 60 yaş üstünde %50-70 prevalansa sahiptir ancak sadece %10-25'i semptomatik olur. Komplikasyonları apse, perforasyon, fistül ve darlıktır. BT tanıda %94 sensitivite ve %99 spesifisiteye sahiptir ve altın standarttır. Hinchey sınıflaması komplikasyon derecesini ve tedavi stratejisini belirler.
Yaş Aralığı
40-85
En Sık Yaş
60
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Sık
Divertiküller kolon duvarının vasa recta penetrasyon noktalarından (muskularis propria zayıf noktalar) mukoza ve submukozanın herniasyonudur — gerçek (tüm katmanlar) değil yalancı (psödo) divertiküllerdir. Divertikül lümeninin fekalit ile tıkanması veya inspissated gıda artıkları ile blokajı enflamasyonu başlatır — mikroperfrorasyon, perikolik enflamasyon ve apse gelişebilir. Tıkanıklık intraluminal basıncı artırır, mukozal erozyon ve bakteriyel translokasyon gerçekleşir. BT'de enflamatuar divertikül perikolik yağ dokusunda dansite artışı (fat stranding) ile çevrilidir — bu enflamasyonun çevre dokulara yayılımını gösterir. Divertikül duvarı kalınlaşır ve kontrastlanma artar. Komplike divertikülitte perforasyon serbest hava, apse rim kontrastlanan koleksiyon ve fistül traktları olarak görülür.
Kalınlaşmış duvarlı enflamatuar divertikül ile çevresindeki perikolik yağ dokusunda dansite artışı birlikteliği akut divertikülitinin imza bulgusudur. Divertiküllerin görülmesi ve enflamatuar değişikliklerin fokal bir divertiküle lokalize olması adenokarsinomdan ayırt edicidir.
Enflamatuar divertikül: kalınlaşmış duvarlı divertikül ile çevresinde perikolik fat stranding. Enflamasyon odağı genellikle tek bir divertiküle lokalize olabilir.
Rapor Cumlesi
Sigmoid kolonda enflamatuar divertikül ve çevresinde belirgin perikolik fat stranding izlenmekte olup akut divertikülit ile uyumludur.
Sigmoid kolonda segmenter simetrik/konsantrik duvar kalınlaşması. Kalınlaşma genellikle 4-15 mm arasında. Uzunluk 5-15 cm olabilir.
Rapor Cumlesi
Sigmoid kolonda yaklaşık ___ cm uzunluğunda segmenter konsantrik duvar kalınlaşması izlenmektedir.
Perikolik apse: rim kontrastlanan sıvı koleksiyonu. Hinchey I: perikolik mikro-apse (<4 cm), Hinchey II: pelvik apse (>4 cm). Apse içeriği hava kabarcıkları içerebilir.
Rapor Cumlesi
Sigmoid kolon komşuluğunda ___ cm boyutunda rim kontrastlanan perikolik apse izlenmekte olup Hinchey evre ___ ile uyumludur.
Perikolik/peritoneal serbest hava — perforasyon göstergesi. Lokalize hava perikolik perforasyonu (Hinchey I-II), diffüz serbest hava generalize peritoniti (Hinchey III-IV) düşündürür.
Rapor Cumlesi
Sigmoid kolon çevresinde/peritoneal kavitede serbest hava izlenmekte olup divertiküler perforasyon düşünülmektedir.
US'de sigmoid kolon duvarında kalınlaşma ve hiperekoik perikolik yağ (enflamasyon). Enflamatuar divertikül ekojenik odak olarak görülebilir. US acil değerlendirmede BT'ye alternatif olabilir.
Rapor Cumlesi
Sol alt kadranda sigmoid kolon duvar kalınlaşması ve çevresinde hiperekoik yağ dokusu izlenmekte olup divertikülit ile uyumludur.
Kolovesikal fistül: kolon ile mesane arasında anormal bağlantı. Mesanede hava (pneumatüri) ve/veya oral kontrastın mesanede görülmesi tanısaldır.
Rapor Cumlesi
Sigmoid kolon ile mesane arasında kolovesikal fistül izlenmekte olup mesane kubbesinde hava mevcuttur.
Kriterler
Fat stranding ve duvar kalınlaşması mevcut. Apse, perforasyon, fistül, obstrüksiyon yok.
Ayirt Edici Ozellikler
Olguların %75-85'i. Antibiyotik tedavisi ± diyet modifikasyonu. Kolonoskopi 6-8 hafta sonra önerilir (malignite ekartasyonu).
Kriterler
Hinchey I: perikolik/mezkolik apse (<4 cm). Hinchey II: pelvik apse (>4 cm).
Ayirt Edici Ozellikler
Hinchey I: IV antibiyotik. Hinchey II: perkütan drenaj + antibiyotik. Interval kolektomi tartışmalı.
Kriterler
Hinchey III: generalize pürülan peritonit. Hinchey IV: generalize fekal peritonit.
Ayirt Edici Ozellikler
Acil cerrahi: Hartmann prosedürü veya primer anastomoz ± diverting ileostomi. Mortalite Hinchey IV'te %40'a ulaşabilir.
Ayirt Edici Ozellik
Adenokarsinom asimetrik duvar kalınlaşması, omuzlanmış kenarlar ve lenfadenopati gösterir. Divertikülit simetrik/konsantrik kalınlaşma, divertiküller ve perikolik fat stranding gösterir. Ayırım güç olabilir — 6-8 hafta sonra kolonoskopi önerilir.
Ayirt Edici Ozellik
Apandisit sağ alt kadranda dilate apendiks ile lokalize enflamasyon gösterir. Çekal divertikülit benzer fat stranding gösterebilir ancak çekum duvarında enflamatuar divertikül izlenir.
Ayirt Edici Ozellik
İskemik kolit daha yaygın segment tutulumu, submukozal ödem/kanama ve vasküler watershed bölge (splenik fleksura) tutulumu gösterir. Divertikülit fokal enflamatuar divertikül ve divertiküller gösterir.
Ayirt Edici Ozellik
Crohn skip lezyonlar, comb sign, fistül traktları ve mezenterik tarafta asimetrik tutulum gösterir. Divertikülit sigmoid kolonda simetrik kalınlaşma ve enflamatuar divertikül gösterir.
Aciliyet
urgentYonetim
medicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
6-monthTedavi Hinchey evresine göre belirlenir. Komplike olmayan: oral/IV antibiyotik, diyet. Hinchey I: IV antibiyotik. Hinchey II: perkütan drenaj + antibiyotik. Hinchey III-IV: acil cerrahi (Hartmann prosedürü veya primer anastomoz). Tüm olgularda 6-8 hafta sonra kolonoskopi malignite ekartasyonu için zorunludur — divertikülit %1-2 olguda eşzamanlı kanser maskeler. Tekrarlayan divertikülit veya komplike olgularda elektif sigmoid kolektomi planlanır. Takip: semptom tekrarında BT, 6 aylık klinik değerlendirme.
Komplike olmayan divertikülit antibiyoterapi ile tedavi edilir. Apse drene edilir. Perforasyon acil cerrahi gerektirir. Tekrarlayan ataklarda elektif kolon rezeksiyonu düşünülür.