İskemik kolit, kolon mukozasının yetersiz kan akımına bağlı iskemik hasarıdır. En sık yaşlı hastalarda (>60 yaş) görülür. Kolon kan akımının en zayıf olduğu 'watershed' bölgeleri (splenik fleksura — Griffiths noktası, rektosigmoid bileşke — Sudeck noktası) en sık etkilenir. Non-oklüzif mekanik (düşük akım — hipotansiyon, kalp yetmezliği) en sık nedendir (%95). BT'de segmenter duvar kalınlaşması, submukozal ödem/kanama ve perikolik fat stranding karakteristiktir. Prognozu değişkendir — hafif olgular spontan düzelirken, transmural nekrozda mortalite %60'a ulaşabilir.
Yaş Aralığı
50-90
En Sık Yaş
70
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Nadir Değil
İskemik kolit kolon mukozasının yetersiz kan akımına bağlı iskemik hasarıdır. Kolon dualkan akımı SMA (sağ kolon) ve IMA (sol kolon) tarafından sağlanır — splenik fleksura bu iki arter arasındaki watershed bölgesidir (Griffiths noktası). Hipotansiyon, ateroskleroz, kardiyak düşük debi veya vaskülit durumunda önce watershed bölgeleri etkilenir. İskemi kaskadı: hipoksi → mukozal ödem → hemorajik infiltrasyon → submukozal kanama → ülserasyon → transmural nekroz. Reperfüzyon hasarı da patolojiyi ağırlaştırır — serbest oksijen radikalleri ve enflamatuar mediyatörler ekstra hasar verir. BT'de bu patofizyoloji segmenter duvar kalınlaşması (ödem), submukozal hiperdens alan (kanama — 'thumbprinting' BT karşılığı) ve perikolik fat stranding olarak yansır. Pnömatozis ve portal venöz gaz transmural nekrozu gösterir.
Splenik fleksura veya rektosigmoid bileşkede (watershed bölgeleri) segmenter konsantrik duvar kalınlaşması ile submukozal alanda hiperdens kanama (thumbprinting BT karşılığı) birlikteliği iskemik kolitin imza bulgusudur.
Splenik fleksura veya rektosigmoid bileşkede segmenter simetrik/konsantrik duvar kalınlaşması (>4 mm, genellikle 8-15 mm). Watershed bölge tutulumu patognomiktir.
Rapor Cumlesi
Splenik fleksura/rektosigmoid bileşkede segmenter konsantrik duvar kalınlaşması izlenmekte olup iskemik kolit ile uyumludur.
Submukozal alanda hiperdens (kanama — 40-60 HU) veya hipodens (ödem — 10-20 HU) tabaka. Katmanlı duvar yapısı 'target sign' benzeri görünüm oluşturur (thumbprinting BT karşılığı).
Rapor Cumlesi
Kalınlaşmış barsak duvarında submukozal hiperdens alan izlenmekte olup submukozal kanama (thumbprinting) ile uyumludur.
Pnömatozis intestinalis (duvar içi hava) ve portal venöz gaz — transmural nekrozun en güvenilir BT bulguları. Acil cerrahi endikasyonudur.
Rapor Cumlesi
İskemik kolon segmentinde pnömatozis intestinalis ve karaciğerde portal venöz gaz izlenmekte olup transmural nekroz düşünülmekte ve acil cerrahi konsültasyon önerilmektedir.
Perikolik fat stranding ve serbest sıvı — iskemik enflamasyonun çevre dokulara yayılımı.
Rapor Cumlesi
İskemik kolon segmenti çevresinde perikolik fat stranding ve pelvik serbest sıvı izlenmektedir.
Barsak duvarında kontrastlanma yokluğu/azalması — arteriyel beslenme kaybını (transmural iskemi) yansıtır. Normal veya artmış kontrastlanma mukozal/submukozal iskemiyi (reperfüzyon) gösterir.
Rapor Cumlesi
İskemik kolon segmentinde duvar kontrastlanmasında azalma/yokluk izlenmekte olup transmural iskemi/nekroz düşünülmektedir.
SMA/IMA ve dallarının değerlendirilmesi — oklüzif (trombüs, emboli) vs non-oklüzif (düşük akım) iskemi ayrımı. BT anjiyografi ile vasküler patoloji saptanabilir.
Rapor Cumlesi
SMA/IMA ve dallarında anlamlı oklüzyon saptanmamış olup non-oklüzif iskemik kolit düşünülmektedir.
Kriterler
Mukozal/submukozal iskemi. Spontan düzelir. Olguların %50-60'ı.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de hafif duvar kalınlaşması, submukozal ödem. Konservatif tedavi (IV sıvı, barsak istirahati, antibiyotik) yeterli.
Kriterler
Kronik iskemik hasar sonrası fibrotik striktür. Olguların %10-15'i.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de segmenter lümen daralması, duvar kalınlaşması (fibrotik). Endoskopik dilatasyon veya segmental rezeksiyon.
Kriterler
Transmural nekroz. Pnömatozis, portal venöz gaz, kontrastlanma yokluğu. Olguların %15-20'si.
Ayirt Edici Ozellikler
Acil cerrahi (subtotal/total kolektomi). Mortalite %60-80. Peritonit bulguları ve septik şok eşlik eder.
Ayirt Edici Ozellik
Ülseratif kolit rektumdan başlayan sürekli tutulum gösterir. İskemik kolit watershed bölgesinde segmenter tutulum, rektum genellikle korunur (IMA'nın dışında dual beslenme).
Ayirt Edici Ozellik
Divertikülit fokal enflamatuar divertikül ve divertiküller gösterir. İskemik kolit segmenter duvar kalınlaşması, submukozal kanama ve divertikül yokluğu gösterir.
Ayirt Edici Ozellik
Crohn skip lezyonlar, comb sign, fistül ve genç yaşta başlangıç gösterir. İskemik kolit watershed bölge tutulumu, yaşlı hasta, ani başlangıç ve vasküler risk faktörleri gösterir.
Ayirt Edici Ozellik
Adenokarsinom fokal asimetrik kitle, omuzlanmış kenarlar ve lenfadenopati gösterir. İskemik kolit segmenter simetrik kalınlaşma, submukozal kanama ve kitle yokluğu gösterir.
Aciliyet
emergentYonetim
medicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
3-monthTedavi iskeminin şiddetine göre belirlenir. Geçici/hafif iskemik kolit (%50-60): IV sıvı resüsitasyonu, barsak istirahati, geniş spektrumlu antibiyotik, altta yatan nedenin düzeltilmesi (kardiyak debi optimizasyonu, vazokonstriktör ilaçların kesilmesi). Transmural nekroz/gangren (%15-20): acil cerrahi (subtotal/total kolektomi). Cerrahi endikasyonları: pnömatozis + portal venöz gaz, peritonit bulguları, kontrastlanma yokluğu, septik şok, konservatif tedaviye 24-48 saatte yanıtsızlık. Takip: 2-4 hafta sonra kolonoskopi (striktür/kronik değişiklik değerlendirmesi), vasküler risk faktörlerinin yönetimi, 3 aylık klinik kontrol.
Çoğu olgu konservatif tedavi ile iyileşir. Transmural nekroz acil cerrahi gerektirir. Pnömatozis ve portovenöz gaz mortalite ile ilişkilidir. Kronik fazda striktür gelişebilir.