Fibrovasküler polip, özofagusun nadir benign pedünküle tümörüdür ve fibröz doku, yağ, vasküler yapılar ve submukozal glandüler elemanların karışımından oluşur. Genellikle üst özofagus/krikofaringeal bölgeden (Killian üçgeni) kökenlenip saplı olarak distal özofagusa kadar uzanabilir — bazen 20-25 cm'yi aşan dev boyutlara ulaşır. Erkeklerde daha sık (3:1) ve genellikle 60-70 yaş arasında görülür. En ciddi komplikasyon oral kaviteye regürjitasyon ile havayolu obstrüksiyonu ve ani ölüm riskidir. BT'de yağ + yumuşak doku dansitelerinin karışımı (heterojen — yağ: -40 ile -100 HU; fibröz: 30-60 HU) ve intraluminal pedünküle kitle patognomoniktir. MR'da T1 hiperintens yağ sinyali ve T1 yağ baskılamada sinyal kaybı yağ içeriğini doğrular.
Yaş Aralığı
40-80
En Sık Yaş
60
Cinsiyet
Erkek baskin
Prevalans
Nadir
Fibrovasküler polip, üst özofagustaki gevşek submukozal bağ dokudan köken alır. Killian üçgeni (tiroideofaringeus ve krikofaringeus kasları arasındaki zayıf alan) anatomik olarak zayıf noktadır ve mukozal herniasyona yatkındır. Kronik mekanik irritasyon (yutma hareketleri, peristaltik basınç) submukozal dokunun lümene doğru prolapsına neden olur. Peristaltik çekme kuvveti zamanla polipin uzamasına (elongasyon) ve sapın (pedikül) incelmesine yol açar. Polip büyüdükçe daha fazla yağ dokusu, fibröz doku ve vasküler yapılar içerir — bu, tümörün gerçek bir neoplazm değil, hamartomatöz/reaktif bir oluşum olduğunu düşündürür. Polipin yağ içeriği BT'de yağ dansitesi (-40 ile -100 HU), MR'da T1 hiperintensite ve yağ baskılamada sinyal kaybı olarak görüntülenir. Vasküler komponent kontrastlanan solid alanlar olarak izlenir. Dev polipler (+15 cm) yutma sırasında ağıza prolabe olabilir ve larinkse girerek hava yolu obstrüksiyonuna → asfiksiye → ani ölüme neden olabilir — bu acil cerrahi endikasyonu oluşturur.
Üst özofagustan kökenlenip distale uzanan, yağ (-40 ile -100 HU) ve yumuşak doku (30-60 HU) dansitelerini bir arada içeren dev pedünküle intraluminal kitle fibrovasküler polip için patognomoniktir. Başka hiçbir özofageal lezyon bu kombinasyonu göstermez.
BT'de özofagus lümeni içinde heterojen dansiteli pedünküle kitle — yağ dansiteli alanlar (-40 ile -100 HU), yumuşak doku dansiteli fibröz alanlar (30-60 HU) ve kontrastlanan vasküler komponentler bir arada. Kitle genellikle sosis/silindirik şekilli olup üst özofagustan distal özofagusa kadar uzanır. Sap (pedikül) üst özofagusta en iyi değerlendirilir. Polip çevresinde normal özofagus mukozası korunmuştur.
Rapor Cumlesi
Özofagus lümeninde üst özofagustan kökenlenip distale uzanan, yağ ve yumuşak doku dansitelerini bir arada içeren heterojen pedünküle kitle izlenmekte olup fibrovasküler polip ile uyumludur.
T1 ağırlıklı görüntülerde polip içinde yağ sinyali — hiperintens alanlar subkutan yağ ile izointens. Fibröz komponent T1'de orta sinyal, vasküler komponent kontrastlı T1'de kontrastlanma gösterir. Yağ baskılama sekansında (STIR veya fat-sat T1) yağ alanlarında belirgin sinyal kaybı — yağ içeriğini kesin doğrular ve lipom/liposarkomdan ayırıcı tanıda yardımcıdır.
Rapor Cumlesi
T1 ağırlıklı görüntülerde polip içinde subkutan yağ ile izointens hiperintens alanlar izlenmekte olup yağ baskılama sekansında sinyal kaybı göstermektedir; bu bulgular fibrovasküler polip tanısını doğrulamaktadır.
T2 ağırlıklı görüntülerde polip heterojen sinyal gösterir — yağ komponent orta-yüksek sinyal, fibröz komponent düşük sinyal, vasküler komponent akım void veya değişken sinyal. Polip sap bölgesinde vasküler yapılar flow void olarak izlenebilir. Dev polipler çevreleyen özofagus lümeninde retansiyon sıvısı (T2 hiperintens) biriktirebilir.
Rapor Cumlesi
T2 ağırlıklı görüntülerde polipin heterojen sinyal yapısı izlenmekte olup yağ, fibröz ve vasküler komponentlerin karışımını yansıtmaktadır.
Kontrastsız BT'de özofagus lümeni içinde yağ dansitesi içeren intraluminal kitle. Yağ bölgeleri -40 ile -100 HU arasında negatif dansite değerleri gösterir. Fibröz bölgeler 30-60 HU yumuşak doku dansitesindedir. Kalsifikasyon genellikle yoktur. Kitle sap ile üst özofagusa bağlıdır — koronal ve sagittal reformatlarda sap en iyi değerlendirilir.
Rapor Cumlesi
Kontrastsız BT'de özofagus lümeninde yağ dansitesi içeren intraluminal pedünküle kitle izlenmekte olup fibrovasküler polip tanısını güçle desteklemektedir.
Arteriyel fazda polip içindeki vasküler komponentlerde kontrastlanma izlenir. Kontrastlanan alanlar genellikle polip sapında ve merkezi bölgelerde yoğunlaşır — burada besleyici damarlar yer alır. Yağ bölgeleri kontrastlanmaz. Kontrastlanmanın heterojen paterni, polipin fibröz ve vasküler yapılarının dağılımını yansıtır.
Rapor Cumlesi
Polip sapında ve merkezi bölgelerde kontrastlanan vasküler komponentler izlenmekte olup cerrahi planlamada vasküler pedikülün tanımlanması önemlidir.
EUS'da özofagus lümeni içinde heterojen ekojeniteli intraluminal kitle. Yağ komponent hiperekoik, fibröz komponent iso-hipoekoik, vasküler yapılar Doppler'de akım gösteren tubüler yapılar olarak izlenir. Mukoza intakt ve polip üzerinde düzgün örtü oluşturur. EUS ile duvar katmanlarının korunduğu ve kitlenin submukozal kökenli olduğu doğrulanır.
Rapor Cumlesi
EUS'da özofagus lümeninde hiperekoik yağ ve iso-hipoekoik fibröz alanlar içeren heterojen pedünküle kitle izlenmekte olup Doppler'de vasküler akım göstermektedir.
Kriterler
Boyut <5 cm, genellikle asemptomatik veya hafif disfaji. Yağ ve fibröz komponentler dengeli. Endoskopik rezeksiyon mümkün olabilir.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de intraluminal küçük pedünküle kitle, yağ içeriği ile tanı. Regürjitasyon ve havayolu obstrüksiyonu riski düşük. Endoskopik polipektomi uygun olabilir ancak vasküler pedikülde kanama riski değerlendirilmelidir.
Kriterler
Boyut >15 cm (bazen 25 cm'yi aşar). Belirgin disfaji, regürjitasyon öyküsü. Havayolu obstrüksiyonu ve ani ölüm riski. Cerrahi rezeksiyon zorunlu.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de üst özofagustan mideye kadar uzanan dev intraluminal kitle. Preoperatif BT anjiografi vasküler pedikülü haritalandırır. Cerrahi yaklaşım: servikal veya torakotomi, pedikül klemplenmesi sonrası rezeksiyon. Malign transformasyon riski yok ancak boyut nedeniyle cerrahi aciliyeti yüksek.
Kriterler
Yağ komponent dominant (>%70). BT'de ağırlıklı yağ dansitesi. Lipomdan ayrımı vasküler komponent ve fibröz alanların varlığı ile yapılır.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de ağırlıklı negatif dansite ile birlikte fokal yumuşak doku ve kontrastlanan vasküler alanlar. Saf lipomda homojen yağ dansitesi ve kontrastlanma yoktur. Preoperatif ayrım klinik olarak önemli değildir ancak cerrahi patolojide farklı raporlanır.
Ayirt Edici Ozellik
Leiomyom yağ içermez — homojen yumuşak doku dansitesinde solid submukozal kitledir; fibrovasküler polip yağ dansitesi içerir (negatif HU). Leiomyom genellikle intramural ve sessil; fibrovasküler polip pedünküle ve intraluminaldir.
Ayirt Edici Ozellik
GIST yağ içermez ve heterojen kontrastlanma (nekroz + canlı doku) gösterir; fibrovasküler polip yağ dansitesi içerir. GIST genellikle ekzofitik; fibrovasküler polip intraluminal pedünküle.
Ayirt Edici Ozellik
Skuamöz hücreli karsinom yağ içermez, düzensiz kontur, infiltratif büyüme ve LAP gösterir; fibrovasküler polip yağ içerir, düzgün mukozal örtü ve LAP yoktur.
Ayirt Edici Ozellik
Lipom homojen yağ dansitesinde olup fibröz veya vasküler komponent içermez; fibrovasküler polip heterojen (yağ + fibröz + vasküler). Lipom genellikle küçük ve sessil; fibrovasküler polip genellikle büyük ve pedünküle.
Aciliyet
urgentYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralFibrovasküler polip tanısı görüntüleme ile konur — biyopsi genellikle gerekmez (yağ + yumuşak doku karışımı patognomonik). Dev poliplerde (>15 cm) havayolu obstrüksiyonu ve ani ölüm riski nedeniyle cerrahi rezeksiyon acildir. Küçük poliplerde (<5 cm) endoskopik polipektomi düşünülebilir ancak vasküler pedikülde kanama riski değerlendirilmelidir. Cerrahi yaklaşım: servikal özofagotomi (üst 1/3 pedikül) veya torakotomi (uzun pedikül). Preoperatif BT/MR anjiografi vasküler pedikülü haritalandırır ve cerrahi planlamayı yönlendirir. Malign transformasyon riski yok — benign oluşumdur. Nüks cerrahi sonrası nadir ancak bildirilmiştir.
Fibrovasküler polipler regürjitasyon ile ağıza gelebilir ve asfiksi riski taşır. Cerrahi rezeksiyon endikedir. Endoskopik rezeksiyon küçük lezyonlarda mümkündür ancak kanama riski nedeniyle dikkatli olunmalıdır. Malign transformasyon riski yoktur.