Fokal steatoz (fokal yağlanma), karaciğer parankiminde lokalize trigliserid birikimi alanıdır ve gerçek bir kitle veya neoplazm değildir. Normal hepatositlerin fokal olarak intrasellüler yağ (trigliserid) biriktirmesi sonucu oluşur. Tipik lokalizasyonlarda görülür: segment 4 (falciform ligament komşuluğu), safra kesesi yatağı, portal bifurkasyon çevresi ve subkapsüler bölge. En önemli tanısal özelliği kitle etkisi yapmaması — hepatik ven ve portal ven dalları lezyondan normal seyirle geçer, lezyon damarları itmez veya sıkıştırmaz. Kimyasal kayma MR'da (in-phase/opposed-phase) opposed-phase görüntülerde sinyal kaybı göstermesi patognomoniktir. Prevalansı yüksektir ve metabolik sendrom, obezite, diyabet, alkol kullanımı ile ilişkilidir. Tedavi gerektirmez; ancak kitle lezyonlarından ayırımı kritiktir.
Yaş Aralığı
20-80
En Sık Yaş
50
Cinsiyet
Esit
Prevalans
Çok Sık
Fokal steatoz, hepatositlerin intrasellüler trigliserid biriktirmesinin fokal bir formudur. Patofizyolojik mekanizma, karaciğerin dual kanlanma yapısı ile ilişkilidir: hepatik arter ve portal ven arasındaki kan akımı farklılıkları, belirli bölgelerde hepatositlerin farklı metabolik ortamlara maruz kalmasına neden olur. Falciform ligament komşuluğu ve safra kesesi yatağı gibi tipik lokalizasyonlar, aberan gastrik veya kistik venöz drenaj nedeniyle insülin-zengin portal kan yerine sistemik venöz kan alır; bu bölgelerde hepatositler farklı hormonal ve metabolik sinyallere maruz kalarak fokal yağ birikimi gelişir. Görüntülemede opposed-phase'de sinyal kaybının nedeni, aynı voksel içinde su ve yağ protonlarının birlikte bulunmasıdır — opposed-phase'de bu protonların sinyalleri birbirini iptal eder (intravoksel sinyal iptali). BT'de fokal steatoz, yağın X-ışını atenuasyonunu düşürmesi nedeniyle hipodens alan olarak görünür. US'de ise yağ birikimi akustik empedansı değiştirerek hiperekoik alan oluşturur. Kitle etkisi olmaması, lezyonun hepatosit mimarisini bozmadığını — sadece hücre içi bileşimin değiştiğini yansıtır.
Kimyasal kayma MR'da opposed-phase görüntülerde in-phase'e kıyasla fokal alanda belirgin sinyal kaybı — intrasellüler yağ birikimine bağlı intravoksel sinyal iptali. Bu bulgu, kitle etkisi yokluğu ve tipik lokalizasyon ile birleştiğinde fokal steatoz tanısı için patognomoniktir.
Kimyasal kayma MR'da (in-phase ve opposed-phase T1 ağırlıklı gradient eko sekansları) opposed-phase görüntülerde in-phase'e kıyasla lezyonda belirgin sinyal kaybı. Sinyal kaybı miktarı intrasellüler yağ oranıyla orantılıdır — %50 yağ içeriğinde maksimum sinyal iptali gerçekleşir. Çevre normal parankim bu faz farkından etkilenmez (yağ içermiyorsa). India ink artefaktı lezyon sınırında görülmez çünkü yağ intrasellülerdir — aynı voksel içinde su ve yağ birlikte bulunur.
Rapor Cumlesi
Karaciğerde belirtilen alanda opposed-phase görüntülerde in-phase'e kıyasla belirgin sinyal kaybı izlenmekte olup intrasellüler yağ birikimi (fokal steatoz) ile uyumludur; kitle etkisi saptanmamıştır.
Kontrastsız BT'de fokal hipodens alan — çevre normal parankime göre düşük dansite. Normal karaciğer dansitesi 55-65 HU iken, fokal steatoz alanında dansite 30-40 HU'ya düşer. Coğrafi (harita benzeri) düzensiz sınırlar tipiktir — yuvarlak/oval kitle şekli göstermez. Hepatik ve portal ven dalları lezyon içinden normal seyirle geçer (kitle etkisi yok). Kontrastlı fazlarda lezyon çevre parankimle aynı oranda kontrastlanır — kontrastlanma farkı oluşmaz.
Rapor Cumlesi
Kontrastsız BT'de karaciğer segment 4'te coğrafi düzensiz sınırlı fokal hipodens alan izlenmekte olup hepatik venler normal seyirle geçmektedir; fokal steatoz ile uyumludur.
B-mod US'de fokal hiperekoik alan — çevre normal parankimden daha parlak. Tipik lokalizasyonda (segment 4, safra kesesi yatağı) coğrafi sınırlarla görülür. Posterior akustik gölgeleme yoktur. Hepatik ve portal ven dalları lezyon içinden normal seyirle geçer (kitle etkisi yok). Homojen iç eko paterni — solid kitle gibi iç heterojenite göstermez. Diffüz steatoz zemininde fokal steatoz alanı parankimle aynı ekojeniteyi gösterebilir ve ayırt edilemez.
Rapor Cumlesi
US'de karaciğerde tipik lokalizasyonda coğrafi sınırlı fokal hiperekoik alan izlenmekte olup vasküler yapılar normal seyirle geçmektedir; fokal steatoz ile uyumludur.
Standart T1 ağırlıklı görüntülerde fokal steatoz alanı çevre parankime göre izointens veya hafif hiperintens görünür. Yağ protonları kısa T1'e sahip olduğundan hafif T1 hiperintensite beklenir. Ancak yağ baskılamalı (fat-sat) T1 sekanslarında fokal steatoz alanında sinyal düşüşü izlenir — yağ protonlarının baskılanması sonucu alan hipointens olur. Bu bulgu kimyasal kayma ile birlikte değerlendirildiğinde tanıyı güçlendirir.
Rapor Cumlesi
Yağ baskılamalı T1 sekanslarında ilgili alanda sinyal düşüşü izlenmekte olup intrasellüler yağ içeriğini doğrulamaktadır.
T2 ağırlıklı görüntülerde fokal steatoz alanı çevre parankime göre izointens veya hafif hiperintens görünür. Belirgin T2 hiperintensite göstermez — bu özellik hemanjiomdan ve kistlerden ayırıcıdır. T2 yağ baskılamalı (STIR veya fat-sat T2) sekanslarda fokal steatoz alanında sinyal düşüşü gözlenebilir.
Rapor Cumlesi
T2 ağırlıklı görüntülerde alan çevre parankimle izointens görünüm sergilemekte olup belirgin T2 hiperintensite göstermemektedir; hemanjiom veya kist ile uyumlu bulgu saptanmamıştır.
Kontrastlı BT'de portal venöz fazda fokal steatoz alanı çevre parankimle aynı oranda kontrastlanır — kontrastlanma farkı oluşmaz veya minimal olur. Arteriyel fazda da aynı kontrastlanma paterni görülür. Bu bulgu, fokal steatozun gerçek bir kitle olmadığını ve vasküler mimarisinin bozulmadığını doğrulayan kritik bir kriterdir. Malign lezyonlar (metastaz, HCC) farklı kontrastlanma paternleri gösterir.
Rapor Cumlesi
Kontrastlı fazlarda ilgili alan çevre parankimle aynı oranda kontrastlanma göstermekte olup kitle lezyonunu dışlayan patern ile uyumludur.
DWI'da fokal steatoz difüzyon kısıtlaması göstermez. ADC değerleri normal karaciğer parankimine yakındır. Bu bulgu, alanın yüksek sellülariteli bir neoplazm olmadığını doğrular. Malign lezyonlar (metastaz, HCC) DWI'da belirgin difüzyon kısıtlaması gösterirken, fokal steatoz normal difüzyon gösterir.
Rapor Cumlesi
DWI'da ilgili alanda difüzyon kısıtlaması saptanmamış olup ADC değerleri normal sınırlardadır; neoplastik süreç lehine bulgu yoktur.
Kriterler
Segment 4 (falciform ligament komşuluğu), safra kesesi yatağı, portal bifurkasyon veya subkapsüler bölgede lokalize
Ayirt Edici Ozellikler
En sık form (%70-80). Tipik lokalizasyon tanıyı kolaylaştırır. Aberan venöz drenaj hipotezi ile açıklanır. Genellikle ek inceleme gerekmez.
Kriterler
Tipik lokalizasyonlar dışında herhangi bir karaciğer segmentinde
Ayirt Edici Ozellikler
Kitle lezyonu ile karışabilir. MR kimyasal kayma tanıda kritik. Opposed-phase sinyal kaybı + kitle etkisi yokluğu + normal kontrastlanma tanıyı doğrular. Kısa süreli takip düşünülebilir.
Kriterler
Birden fazla alanda fokal yağ birikimi — diffüz steatozun heterojen formu
Ayirt Edici Ozellikler
Multipl metastaz ile karışabilir. Tüm alanlarda opposed-phase sinyal kaybı, kitle etkisi yokluğu ve normal kontrastlanma ayırıcı. DWI'da difüzyon kısıtlaması olmaması metastazı dışlar.
Ayirt Edici Ozellik
Metastaz DWI'da difüzyon kısıtlaması gösterir (düşük ADC), fokal steatoz göstermez. Metastaz kitle etkisi yapar (damar deplasmanı), fokal steatoz yapmaz. Metastaz opposed-phase'de sinyal kaybı göstermez. Metastaz farklı kontrastlanma paterni gösterir (rim/heterojen).
Ayirt Edici Ozellik
HCC arteriyel fazda kontrastlanma + portal venöz/gecikmiş fazda yıkanma gösterir; fokal steatoz çevre parankimle aynı kontrastlanma gösterir. HCC kitle etkisi yapar, kapsül gösterebilir. HCC difüzyon kısıtlaması gösterir. Bazı HCC'lerde intratümöral yağ olabilir ancak kitle morfolojisi ve kontrastlanma paterni ayırıcıdır.
Ayirt Edici Ozellik
Adenom yuvarlak/oval kitle şeklindedir ve kitle etkisi yapar; fokal steatoz coğrafi sınırlıdır ve kitle etkisi yapmaz. Adenom arteriyel fazda kontrastlanma gösterir. HNF1α adenomda diffüz intrasellüler yağ olabilir ancak kitle morfolojisi mevcuttur.
Ayirt Edici Ozellik
Fokal sparing diffüz steatotik karaciğerde normal parankimdir (yağ içermez); fokal steatoz normal karaciğerde yağ biriken alandır. Fokal sparing BT'de çevreden hiperdens (çevre yağlı), fokal steatoz hipodens (çevre normal) görünür. MR'da fokal sparing opposed-phase'de sinyal kaybı göstermezken, çevre steatotik parankim sinyal kaybı gösterir.
Aciliyet
routineYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
no-follow-upFokal steatoz benign bir durumdur ve tedavi gerektirmez. Tanı MR kimyasal kayma görüntüleme ile kesin konulabilir. Tipik lokalizasyon + kitle etkisi yokluğu + opposed-phase sinyal kaybı üçlüsü varlığında ek inceleme gerekmez. Altta yatan metabolik risk faktörleri (obezite, diyabet, dislipidemi, alkol) değerlendirilmeli ve uygun şekilde yönetilmelidir. Atipik lokalizasyonda veya şüpheli morfolojide kısa süreli takip (3-6 ay) düşünülebilir.
Fokal steatoz benign bir psödolezyondur, tedavi veya takip gerektirmez. Altta yatan metabolik durumun değerlendirilmesi önerilir. Gerçek bir neoplazm değildir.