Kronik kolesistit, tekrarlayan safra taşı irritasyonuna bağlı safra kesesinin kronik inflamasyonudur. Uzun süreli mukozal hasar fibrozis, duvar kalınlaşması ve safra kesesi fonksiyon kaybına yol açar. Genellikle tekrarlayan bilier kolik atakları öyküsü vardır. US'de kontraksiyon yetmezliği (fonksiyonel bozulma), duvar kalınlaşması ve safra taşları görülür. İleri vakalarda safra kesesi küçülmüş (kontraktür) ve fibrotik olabilir. Porselein safra kesesi (mural kalsifikasyon) kronik kolesistisin bir sonucu olup malignite riski taşır.
Yaş Aralığı
35-80
En Sık Yaş
55
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Sık
Kronik kolesistit patofizyolojisi tekrarlayan safra taşı obstrüksiyonu ve mekanik irritasyon döngüsüne dayanır. Her akut atak safra kesesi mukozasında hasar oluşturur ve iyileşme sürecinde fibrozis gelişir. Tekrarlayan hasar-onarım döngüsü duvar kalınlaşmasına, muskularis proprianın fibrotik replasmanına ve mukozal atrofiye yol açar. Fibrotik duvar normal kontraksiyonu engeller — US'de yağlı yemek sonrası kontraksiyonun azalması bu fonksiyonel bozulmayı yansıtır. İleri evrede safra kesesi tamamen fibrotik ve büzüşmüş olabilir (kontraktür). Kronik inflamasyon displazi ve metaplazi gelişimine zemin hazırlar — bu nedenle porselein safra kesesi ve uzun süreli kronik kolesistit malignite riskini artırır. Histolojik olarak mukozal atrofi, Rokitansky-Aschoff sinüs proliferasyonu, transmural fibrozis ve kronik inflamatuar infiltrat karakteristiktir.
Kontraktür safra kesesinde kalınlaşmış duvar (hipoekoik hat), lümendeki taştan yansıyan kuvvetli eko (hiperekojenik hat) ve ardından akustik gölgeden oluşan üçlü. Bu kompleks safra kesesi fossasında kompakt bir yapı oluşturur ve ileri kronik kolesistiti temsil eder. WES kompleksi varlığında safra kesesi lümeni neredeyse tamamen obliteredir.
Safra taşları (hiperekojenik + akustik gölge) ile birlikte diffüz düzgün duvar kalınlaşması (>3 mm). Duvar homojen hipoekoik veya izoekoik görünümdedir — akut kolesistitteki katmanlı (ödemli) görünümden farklı olarak düzgün fibrotik kalınlaşma izlenir.
Rapor Cumlesi
Safra kesesinde safra taşları ile birlikte diffüz düzgün duvar kalınlaşması (… mm) izlenmekte olup kronik kolesistit ile uyumludur.
Küçülmüş, kontraktür safra kesesi — lümen çok dar veya oblitere olabilir. İleri fibrozis ve fonksiyon kaybı göstergesidir. Wall-echo-shadow (WES) kompleksi: kontraktür safra kesesinde duvar + eko + gölge birlikte görülür.
Rapor Cumlesi
Safra kesesi küçülmüş ve kontraktür görünümde olup WES kompleksi izlenmektedir — kronik kolesistit ile uyumludur.
BT'de safra kesesi duvarında diffüz kalınlaşma ve homojen kontrastlanma. Perikolesistik yağlı infiltrasyon genellikle yoktur (akut kolesistitten farklı olarak). Duvar kalsifikasyonları görülebilir (porselein safra kesesine gidiş).
Rapor Cumlesi
BT'de safra kesesinde diffüz duvar kalınlaşması ve kontrastlanma izlenmekte olup kronik kolesistit ile uyumludur.
T2A MR'da safra kesesi duvarında düşük sinyal — fibrotik dokunun düşük su içeriğini yansıtır. Akut kolesistitteki T2 hiperintens ödemli duvardan farklıdır. Lümende T2 hipointens safra taşları ve/veya debri izlenebilir.
Rapor Cumlesi
T2A MR'da safra kesesi duvarında fibrozis ile uyumlu düşük sinyal izlenmektedir.
Doppler US'de safra kesesi duvarında azalmış vaskülarite — akut kolesistitteki hipervaskülaritenin aksine. Fibrotik duvar vasküler yapıların replasmanını yansıtır.
Rapor Cumlesi
Doppler US'de safra kesesi duvarında belirgin vaskülarite artışı izlenmemektedir.
HIDA sintigrafide safra kesesinin gecikmeli dolumu veya ejeksiyon fraksiyonunun düşük olması (%35 altı). Tam obstrüksiyon yoktur ancak fonksiyonel bozukluk gösterir. Kronik kolesistit için en güvenilir fonksiyonel testtir.
Rapor Cumlesi
HIDA sintigrafide safra kesesi gecikmeli dolum göstermekte ve CCK sonrası ejeksiyon fraksiyonu düşük saptanmaktadır (%…).
Kriterler
Tekrarlayan inflamasyon sonucu transmural fibrozis ile karakterize. Safra kesesi küçülmüş, duvar kalın ve sert.
Ayirt Edici Ozellikler
US'de WES kompleksi, kontraktür safra kesesi. BT'de küçülmüş, kalın duvarlı safra kesesi. MR'da T2 hipointens duvar (fibrozis).
Kriterler
Sistik kanal kronik obstrüksiyonuna bağlı safra kesesinin müsin ve berrak sıvı ile aşırı distansiyonu. Aktif inflamasyon yoktur.
Ayirt Edici Ozellikler
US'de belirgin distansiyon (>10 cm), ince duvar, berrak luminal içerik. Akut inflamasyon bulguları yoktur. Taş boyunda impakte olabilir.
Kriterler
Kronik kolesistisin ileri evresi olarak duvar kalsifikasyonunun başlangıcı. Parsiyel mural kalsifikasyonlar izlenir.
Ayirt Edici Ozellikler
BT'de fokal veya parsiyel duvar kalsifikasyonları. Malignite riski tam porselein safra kesesine göre daha düşük ama takip gereklidir.
Ayirt Edici Ozellik
Akut kolesistitte perikolesistik sıvı, pozitif sonografik Murphy bulgusu, duvar ödeminin katmanlı görünümü ve klinik akut tablo (ateş, lökositoz) mevcuttur. Kronik kolesistitte bunlar yoktur.
Ayirt Edici Ozellik
Safra kesesi karsinomunda fokal/asimetrik duvar kalınlaşması veya intraluminal kitle, karaciğere invazyon ve lenfadenopati izlenir. Kronik kolesistitte duvar kalınlaşması diffüz ve simetriktir.
Ayirt Edici Ozellik
Adenomiyomatoziste komet-kuyruk artefaktı ve intramural kistik alanlar (Rokitansky-Aschoff sinüsleri) patognomoniktir. Kronik kolesistitte homojen fibrotik kalınlaşma izlenir.
Ayirt Edici Ozellik
Porselein safra kesesinde tam veya tama yakın mural kalsifikasyon patognomoniktir. Kronik kolesistitte kalsifikasyon yoktur veya minimaldir. BT porselein tanısını kesinleştirir.
Aciliyet
routineYonetim
surgicalBiyopsi
Gerekli DegilTakip
specialist-referralKronik kolesistit elektif cerrahi endikasyondur. Semptomatik hastalarda laparoskopik kolesistektomi standart tedavidir. Asemptomatik kronik kolesistitte cerrahi kararı hastanın semptomlara geçiş riski ve komorbiditelere göre verilir. Porselein safra kesesi gelişimi malignite riski nedeniyle profilaktik kolesistektomi endikasyonudur. Biyopsi gerekmez — cerrahi spesimende patolojik inceleme yapılır. Cerrahi öncesi karaciğere invazyon ve koledokolitiazisi ekarte etmek için kontrastlı BT veya MRCP önerilir.
Kronik kolesistit elektif laparoskopik kolesistektomi endikasyonudur. Duvar kalsifikasyonu (porselein safra kesesi) safra kesesi karsinomu riskini arttirir ve profilaktik kolesistektomi onerilir.