Kalsifik tendinit, rotator manşet tendonlarında (en sık supraspinatus — %80) kalsiyum hidroksiapatit kristallerinin birikmesiyle karakterize sık görülen patolojidir. Prevalans %3-7 olup 30-50 yaş arası kadınlarda daha sıktır. Hastalık evreleri: pre-kalsifik (tendon dejenerasyonu), kalsifik (kalsiyum birikimi — formativ ve rezorptif fazlar) ve post-kalsifik (iyileşme). Rezorptif fazda kalsiyum kristallerinin subakromiyal bursaya sızması şiddetli akut ağrıya neden olur ('kalsifik kriz'). Radyografide tendon insersiyonu yakınında kalsifikasyon depositi en temel tanısal bulgudur. MRG'de tüm sekanslarda düşük sinyalli fokal lezyon olarak izlenir — çevre reaktif ödem ve bursal sıvı eşlik edebilir. US'de hiperekoik odak (gölge oluşturabilir veya oluşturmayabilir) olarak izlenir. Tedavi konservatif (NSAİİ, steroid enjeksiyonu), US eşliğinde barbotaj (perkütan aspirasyon) veya artroskopik rezeksiyon olabilir.
Yaş Aralığı
30-60
En Sık Yaş
40
Cinsiyet
Kadin baskin
Prevalans
Sık
Kalsifik tendinit, rotator manşet tendon matriksinde kalsiyum hidroksiapatit (Ca₁₀(PO₄)₆(OH)₂) kristallerinin birikmesi ile karakterize self-limiting bir hastalıktır. Patofizyoloji üç evrede ilerler: (1) Pre-kalsifik evre — tendon matriksinde fibrokartilaj metaplazi ve kondrositik transformasyon gelişir; bu alanda damar yapıları azalır ve hipoksik ortam oluşur. (2) Kalsifik evre — iki fazdan oluşur: formativ faz (kalsiyum kristalleri kondrosit benzeri hücrelerin çevresinde birikir, tendon içinde düzgün sınırlı kalsifiye kitle oluşur) ve rezorptif faz (makrofaj ve dev hücrelerin fagositik aktivitesi ile kalsiyum rezorbe edilmeye başlar — bu faz şiddetli inflamatuar yanıtla karakterizedir ve klinik olarak 'kalsifik kriz' tablosu yaratır). Rezorptif fazda kalsiyum depositi yumuşar, çevre dokuda ödem artar ve kalsiyum partikülleri subakromiyal bursaya sızabilir — bu durum akut kimyasal bursit tetikler. (3) Post-kalsifik evre — kalsiyum tamamen rezorbe olur ve tendon rejenerasyonu başlar; bu evrede granülasyon dokusu ve neovaskülarizasyon izlenir. Radyografide kalsifikasyonun parlak görünmesinin fizik temeli, kalsiyumun (Z=20) X-ışınlarını yüksek oranda absorbe etmesidir — fotoelektrik etki kalsiyumun yüksek atom numarasından kaynaklanır. MRG'de kalsifikasyonun tüm sekanslarda düşük sinyal göstermesinin nedeni, solid kristal yapının içinde mobil proton bulunmamasıdır — proton olmadan MR sinyal üretilemez ve alan homojenliğini bozarak T2* kısaltma yapar (susceptibility etkisi). US'de hiperekoik görünmesi, kalsiyum kristallerinin yumuşak dokudan çok farklı akustik empedansa sahip olması nedeniyle ses dalgalarını güçlü yansıtmasından kaynaklanır.
MRG'de supraspinatus tendonu içinde T1, T2, PD tüm sekanslarda homojen düşük sinyal gösteren fokal lezyondur. Bu görünüm solid kalsiyum kristallerinin mobil proton içermemesinden kaynaklanır ve kalsifik tendinit için karakteristiktir. Radyografi veya US korelasyonu ile tanı kesinleşir.
Direkt grafide veya BT'de supraspinatus tendon insersiyonu yakınında (büyük tüberozite hizasında) yüksek dansiteli kalsifikasyon depositi izlenir. Formativ fazda depositi homojen, düzgün sınırlı ve yoğundur. Rezorptif fazda depositi heterojen, bulanık sınırlı ve parçalı görünür. Depositi boyutu genellikle 5-25 mm arasındadır. Çoklu tendon tutulumu nadir ancak mümkündür.
Rapor Cumlesi
Büyük tüberozite düzeyinde supraspinatus tendon insersiyonu yakınında yaklaşık ___ mm boyutunda kalsifiye depositi izlenmekte olup, kalsifik tendinit ile uyumludur.
MRG'de tüm sekanslarda (T1, T2, PD) supraspinatus tendonu içinde fokal düşük sinyalli lezyon izlenir — kalsifikasyon depositi. Rezorptif fazda depositi çevresinde T2 hiperintens reaktif ödem alanı ve subakromiyal bursada sıvı birikimi izlenir. T2*-GRE sekanslarda susceptibility artefaktı (blooming) belirgin olup kalsifikasyonun gerçek boyutundan büyük görünmesine neden olur. Formativ fazda çevre ödem minimaldir.
Rapor Cumlesi
Supraspinatus tendonu içinde tüm sekanslarda düşük sinyalli fokal lezyon izlenmekte olup, çevresinde reaktif ödem ve bursal sıvı mevcuttur; rezorptif fazda kalsifik tendinit ile uyumludur.
US'de supraspinatus tendonu içinde hiperekoik odak izlenir. Kalsifikasyonun fazına göre görünüm değişir: formativ fazda düzgün sınırlı, homojen hiperekoik odak belirgin posterior akustik gölge ile (sert, organize kalsiyum); rezorptif fazda irregüler, heterojen ekolar zayıf veya hiç gölge olmadan (yumuşak, parçalanmış kalsiyum). US eşliğinde barbotaj (perkütan iğne ile kalsiyum aspirasyonu) özellikle rezorptif fazda etkili tedavi yöntemidir.
Rapor Cumlesi
US'de supraspinatus tendonu içinde yaklaşık ___ mm boyutunda hiperekoik kalsifikasyon depositi izlenmekte olup, kalsifik tendinit ile uyumludur.
T2*-GRE (gradient echo) sekanslarda kalsifikasyon depositi belirgin blooming artefaktı gösterir — lezyon gerçek boyutundan büyük, silik sınırlı düşük sinyal alanı olarak izlenir. Bu susceptibility artefaktı kalsiyumun paramanyetik özelliklerinden kaynaklanır. GRE sekansları kalsifikasyonu saptamada spin-echo sekanslarından daha duyarlıdır.
Rapor Cumlesi
T2*-GRE sekanslarda supraspinatus tendonu içinde blooming artefaktı gösteren susceptibilite odağı izlenmekte olup, kalsifikasyon depositi ile uyumludur.
Power Doppler'de rezorptif fazda kalsifikasyon depositi çevresinde artmış vaskülarite (hipeeremi) izlenir — bu aktif inflamatuar rezorpsiyon sürecinin bulgusudur. Formativ fazda perilesyonel vaskülarite minimaldir. Rezorptif faz klinik olarak akut ağrı ile korelasyon gösterir ve US eşliğinde barbotaj için optimal zamandır.
Rapor Cumlesi
Power Doppler'de kalsifikasyon depositi çevresinde artmış perilesyonel vaskülarite izlenmekte olup, aktif rezorptif faz ile uyumludur.
Kriterler
Homojen, düzgün sınırlı kalsifikasyon, çevre ödem yok/minimal
Ayirt Edici Ozellikler
Genellikle asemptomatik veya hafif ağrı, konservatif tedavi, spontan rezolüsyon beklenebilir
Kriterler
İrregüler, bulanık sınırlı kalsifikasyon, belirgin çevre ödem ve bursal sıvı
Ayirt Edici Ozellikler
Şiddetli akut ağrı, en semptomatik faz, barbotaj için optimal zaman, NSAİİ + steroid enjeksiyonu etkili
Ayirt Edici Ozellik
Rotator manşet yırtığında tendon gap'i ve sıvı sinyali; kalsifik tendinitte düşük sinyalli fokal lezyon — ancak kalsifikasyon rotator manşet yırtığı ile birlikte olabilir
Ayirt Edici Ozellik
İzole bursitte tendon içi kalsifikasyon yok; kalsifik tendinitte bursal sıvı kalsifikasyonun rezorptif fazında reaktif olarak gelişir
Ayirt Edici Ozellik
Tendinopatide intermediat sinyal artışı, kalsifikasyon yok; kalsifik tendinitte tüm sekanslarda düşük sinyalli fokal lezyon + radyografi korelasyonu
Aciliyet
routineYonetim
conservativeBiyopsi
Gerekli DegilTakip
3-monthKalsifik tendinit genellikle self-limiting bir hastalıktır ve formativ fazda konservatif tedavi (NSAİİ, fizyoterapi) ile yönetilir. Rezorptif fazda (kalsifik kriz) akut ağrı yönetimi için subakromiyal kortikosteroid enjeksiyonu etkilidir. US eşliğinde barbotaj (perkütan iğne ile kalsiyum aspirasyonu + lavaj) rezorptif fazda en etkili minimal invaziv tedavidir (%60-90 başarı oranı). ESWT (ekstrakorporeal şok dalga tedavisi) formativ fazda depoziti parçalamak için kullanılabilir. Konservatif tedaviye 3-6 ayda yanıt vermeyen dirençli olgularda artroskopik kalsifikasyon rezeksiyonu uygulanır. Hastaların %90'ı 3 yıl içinde semptomlardan kurtulur (spontan rezolüsyon dahil).
Formasyonel faz asemptomatik olup tedavi gerektirmez. Akut resorptif (migrasyon) faz şiddetli ağrıya neden olur ve NSAİİ, subakromiyal kortikosteroid enjeksiyonu veya US kılavuzluğunda barbotaj (kalsiyum aspirasyonu) ile tedavi edilir. Dirençli olgularda artroskopik kalsiyum eksizyonu uygulanabilir. Kalsifik tendinit self-limiting bir süreçtir ve çoğu olguda spontan rezolüsyon gösterir.